Algılanan strese bağlı otobiyografik hafıza işlevlerinde cinsiyetin rolünün incelenmesi
Examining the role of gender in perceived stress-related autobiographical memory functions
- Tez No: 993950
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE PINAR VURAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, otobiyografik bellek işlevleri ile algılanan stres arasındaki ilişkiyi cinsiyet faktörü çerçevesinde incelemektir. Araştırmaya 489 kadın ve 288 erkek olmak üzere toplam 777 kişi katılmıştır. Veri toplama sürecinde Otobiyografik Bellek İşlevleri Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Veriler, Pearson ve Spearman Korelasyon, Regresyon, MANOVA, ANOVA ve Kruskal-Wallis ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre, otobiyografik bellek işlevleri, kadınlarda ve erkeklerde algılanan stresin rahatsızlık boyutu ile zayıf ama anlamlı, doğrusal, pozitif yönlü bir korelasyon gösterirken, yalnızca kadınlarda yetersiz öz yeterlik alt boyut puanı ile negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. Algılanan stres toplam puanı ile ise pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Alt işlevler düzeyinde, stresin rahatsızlık boyutu; duygudurum düzenleme, ipucu temelli geçmişi hatırlama, geçmişle yüzleşme, benlik ve geçmişten ders alma işlevleriyle pozitif yönde korelasyon göstermiştir. Yetersiz özyeterlik ise, geçmişle yüzleşme hariç olmak üzere, bu işlevlerin tamamıyla negatif yönde ilişkilidir. Cinsiyetin hem otobiyografik bellek işlevleri hem de algılanan stres üzerinde anlamlı etkisi bulunmuştur. Kadınlar, stres-rahatsızlık boyutu, geçmişle yüzleşme, ipucu temelinde hatırlama ve benlik işlevlerinde erkeklerden anlamlı düzeyde daha yüksek puan almıştır. Ancak duygudurum düzenleme, geçmişten ders alma ve yetersiz öz yeterlik işlevlerinde cinsiyete bağlı fark bulunmamıştır. Demografik değişkenler bağlamında cinsiyetin rolü incelendiğinde, her iki cinsiyette de düşük gelir düzeyine sahip bireylerin algılanan stres puanlarının daha düşük olduğu, yaş arttıkça stres düzeylerinin azaldığı ve bekar bireylerin stres puanlarının evlilere kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Otobiyografik bellek işlevleri açısından ise yalnızca kadınlarda yaşla birlikte puanlarda azalma gözlenmiş, ayrıca yalnızca bekar kadınların puanları evli kadınlara göre daha yüksek çıkmıştır. Eğitim düzeyinin ise her iki cinsiyet grubunda da otobiyografik bellek işlevleri ve stres puanları üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between autobiographical memory functions and perceived stress within the framework of gender differences. A total of 777 participants, including 489 women and 288 men, took part in the study. Data were collected using the Autobiographical Memory Functions Questionnaire, the Perceived Stress Scale, and a demographic information form. Analyses included Pearson and Spearman Correlation, Regression, MANOVA, ANOVA, and Kruskal-Wallis tests. According to the findings, autobiographical memory functions showed a weak but significant, linear, positive correlation with the distress subdimension of perceived stress in women and men, while a negative correlation was found with the insufficient self-efficacy subdimension in women. A positive relationship was also identified with the total perceived stress score. At the subfunction level, the distress dimension of stress was positively correlated with mood regulation, self, and taking lessons from the past; whereas insufficient self-efficacy was negatively correlated with mood regulation, self, taking lessons from the past, and remembering the past on a hint basis. Gender was found to have a significant effect on both autobiographical memory functions and perceived stress. Women scored significantly higher than men in distress, facing the past, remembering the past on a hint basis, and self functions. However, no gender differences were observed in mood regulation, taking lessons from the past, and insufficient self-efficacy functions. In the context of demographic variables, the role of gender revealed that individuals with lower income levels had lower perceived stress scores in both genders, stress levels decreased with age, and single individuals reported higher stress scores than married ones. Regarding autobiographical memory functions, a decline in scores with increasing age was observed only among women, and single women scored higher than married women. Education level had no significant effect on either autobiographical memory functions or perceived stress scores in both genders.
Benzer Tezler
- Depresif özellikler gösteren ve göstermeyen bireylerde araya girici anıların deneyimsel özellikleri, yeniden yapılandırılma süreci ve algılanan zaman mesafesi
Phenomenological characteristics, reconsolidation update, and perceived temporal distance of intrusive memories in individuals with and wihthout depressive symptoms
EKİN ÖZTEKİN
- Klinik olmayan ergen örnekleminde depresif belirtilerin bilişsel yatkınlık faktörleri ve sosyal-çevresel yatkınlık faktörleri açısından incelenmesi
Examination of the relationship between cognitive vulnerability factors and social-environmental vulnerability factors in non-clinical adolescents
SİNEM ÖZTÜRK DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiAdnan Menderes ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ESKİN
- Bağlanma, anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkide obiyografik bellek işlevlerinin rolü
The role of autobiographical memory funtions in the relationship of attachment and, anxiety and depression
ÇAĞLA AKTAŞ
- Perceived social support, coping strategies and stress-related growth as predictors of depression and hopelessness in breast cancer patients
Meme kanseri hastalarda depresyon ve umutsuzluğun yordayıcıları olarak, algılanan destek, başa çıkma yolları ve strese bağlı gelişim
ASLI KESİMCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. NURAY KARANCI
- Turning pain into gain: The effect of downward mobbing on employees' stress-related growth
Acıyı kazanca dönüştürmek: İşyerindeki psikolojik şiddetin çalışanın strese bağlı büyümesine olan etkisi
DİDAR ZEYTUN