Elektrik dağıtım faaliyetinin uluslararası muhasebe standartları kapsamında incelenmesi: Örnek bir şirket uygulaması
Electricity distribution activities within the scope of international accounting standards: A case study of a specific company
- Tez No: 994091
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYNUR AKPINAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kto Karatay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünyada kamusal hizmetlere duyulan ihtiyaç arttıkça bu ihtiyaçları karşılayacak kamu altyapı tesislerinin kurulup işletilmesinde yaşanabilecek sorunlar, hizmet sunumunda kamu özel işbirliği (KÖİ) model arayışlarını beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda geniş bir kullanım alanı bulunan, ülkelerin her bölgesine, iline, sokağına, hanesine örümcek ağı gibi yayılan elektrik enerjisinin dağıtımının bölgesel şirketlerce yürütülmesi kamusal bir tercihten ziyade zaruri bir gereklilik haline gelmiştir. KÖİ modellerinin kullanımı artıkça, kamu ile özel sektör arasında yapılan sözleşmelerden doğan varlık ve yükümlülüklerin muhasebeleştirilmesi önem arz etmeye başlamıştır. Bu öneme binaen çalışmada, işletme hakkı devri (İHD) modeli ile yürütülen, yoğun olarak regüle edilen ve karmaşık bir tarife metodoloji bulunan elektrik dağıtım faaliyetindeki özellikli hususların Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TMS/TFRS) kapsamında nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiğinin ve uygulamadaki boşluklarla muhasebe sorunlarının tespit edilip çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmıştır. Çalışmada Türkiye'de bölgesel bazda elektrik dağıtım faaliyetinde bulunan bir şirketin 2022 yılı verileri kullanılmıştır. Veriler derinlemesine analiz edilerek ve sektöre özgü konular üzerinde ayrıntılı durularak şirket işlemlerinin raporlanmasında Vergi Usul Kanunu değerleme hükümleri esas alınarak tespit edilen kâr/zarardan (VUK kâr/zararı) TMS/TFRS kâr/zararına geçişe ilişkin bütünsel bir uygulama örneğine yer verilmiştir. Yapılan uygulama sonucunda, vergi odaklı ulusal muhasebe sistemi ve vergisel kaygılardan ari şekilde gerçeğe uygun değer odaklı uluslararası muhasebe sistemine göre hazırlanan finansal tablolarda raporlanan dönem net kârı/zararı arasındaki farklılığın büyük ölçüde sektöre özgü Gelir Farkı Düzeltme Bileşeni (GFDB), TFRS Yorum 12, amortisman iptali, cari yıl ve geçmiş yıl ek tahakkuk ve iptali dönüşüm kayıtlarından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Vergisel düzenlemeler açısından faturalar üzerinden abonelerden tahsil edilecek tutar olarak kabul edilen elektrik dağıtım bedelinin, Standart bakış açısıyla dağıtım şirketinin devletten olan alacağı olarak yorumlanmasının bu dönüşüm kayıtlarına sebep olduğu değerlendirilmiştir. Daha gerçekçi finansal çıktılar elde edilmesinde dağıtım regülasyonlarının yeterince iyi kavranması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
As the need for public services increases worldwide, the problems that may arise in establishing and operating public infrastructure facilities to meet these needs have led to a search for public-private partnership (PPP) models in service delivery. In this context, the distribution of electricity, which has a wide range of uses and spreads like a spider web to every region, province, street, and household in countries, has become a necessary requirement rather than a public preference, through regional companies. As the use of PPP models increases, the accounting of assets and liabilities arising from contracts between the public and private sectors has become increasingly important. Therefore, this study aims to determine how the specific aspects of electricity distribution operations, which are conducted using the transfer of operating rights (TOR) model, are heavily regulated, and have a complex tariff methodology, should be accounted for under Turkish Accounting Standards/Turkish Financial Reporting Standards (TAS/TFRS), and to identify gaps and accounting problems in practice and offer solutions. This study uses 2022 data from a company operating regional electricity distribution in Turkey. Through in-depth analysis of the data and a detailed examination of sector-specific issues, a comprehensive example is presented regarding the transition from profit/loss determined according to the Tax Procedure Law (TPL profit/loss) to profit/loss determined according to TAS/TFRS valuation provisions in the reporting of company transactions. The results of the analysis revealed that the difference between the net profit/loss reported in financial statements prepared according to the tax-focused national accounting system and the fair value-focused international accounting system, free from tax concerns, largely stems from sector-specific Income Difference Adjustment Component (IDAC), IFRIC 12, depreciation cancellation, and current and prior year accrual and cancellation conversion entries. It was assessed that the interpretation of the electricity distribution fee, which is considered to be the amount to be collected from subscribers via invoices from a tax perspective, as the distribution company's receivable from the state from the Standard perspective, caused these conversion entries. It was concluded that a better understanding of distribution regulations is necessary to obtain more realistic financial results.
Benzer Tezler
- Uluslararası elektrik piyasalarında rekabetin temin edilmesi ve ekonomik düzenlemeler
Providing competition and economic regulations in international electricity markets
ABDUL CEBBAR KARAOĞLU
- Elektrik piyasasında dağıtım faaliyetine ilişkin lisanslama rejimi ve denetimi
Le régime de l'octroi de licence et le control relatif aux activités de distribution dans le marché de l'électricité
HACI YUSUF ÇINAR
- Türkiye'de elektrik kamu hizmetinin yürütülmesi ve lisans usulü
Providing of electric public service in Turkey and licencees
YAKUP GÖNEN
- Elektrik piyasası perakende satış sözleşmeleri
Electricity market retail sales contracts
MERVE KOZAN DOĞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AKIN ÜNAL