Debriyaj diskinde kullanılan CK75 yaprak yayların plastik deformasyon sonucu oluşan kalıntı gerilmelerinin analizi ve giderilmesinin optimizasyonu
Analysis and optimization of the relief of residual stresses induced by plastic deformation in CK75 cushion springs used in clutch discs
- Tez No: 994164
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CAN ÇİVİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Makine Mühendisliği, Metalurji Mühendisliği, Otomotiv Mühendisliği, Mechanical Engineering, Metallurgical Engineering, Automotive Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Konstrüksiyon ve İmalat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tez çalışmasında, debriyaj disklerinde kullanılan yaprak yayların farklı gerilim giderme tavı sıcaklıkları altında gösterdiği davranışlar incelenmiştir. Yaprak yay, debriyaj sistemlerinde titreşimlerin sönümlenmesi, tork iletiminin optimize edilmesi ve sistem dayanıklılığının artırılması gibi kritik görevler üstlenmektedir. Ancak, plastik şekillendirme işlemleri sonrasında oluşan kalıntı gerilmeler, malzeme özelliklerini olumsuz yönde etkileyerek yorulma dayanımını ve uzun vadeli performansı azaltabilmektedir. Bu bağlamda, yaprak yayların mekanik özelliklerini iyileştirmek amacıyla uygulanan gerilim giderme tavı işleminin etkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında, plastik şekillendirme sonrası X-ışını kırınım yöntemi (XRD) ile yaprak yay üzerinde kalan kalıntı gerilmeler ölçülmüş ve farklı tavlama sıcaklıklarının bu gerilmeler üzerindeki azaltıcı etkisi değerlendirilmiştir. Tavlama sıcaklığı, gerilim giderme sürecinde belirleyici bir parametre olduğundan, bu sıcaklıkların optimum düzeye getirilmesi hem kalıntı gerilmelerin azaltılmasında hem de yorulma dayanımının artırılmasında kilit bir rol oynamaktadır. Ayrıca, tavlama sonrası elde edilen numunelerin yorulma dayanımları test edilerek, kalıntı gerilmelerin malzeme servis ömrü üzerindeki etkisi nicel olarak belirlenmiştir. Sonuçlar, uygun bir tavlama sıcaklığının, yaprak yay üzerindeki kalıntı gerilmeleri etkili bir şekilde azalttığını ve malzemenin yorulma dayanımını belirgin şekilde iyileştirdiğini göstermiştir. Aynı zamanda, aşırı yüksek veya düşük tavlama sıcaklıklarının mekanik özellikler üzerinde olumsuz etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları, debriyaj sistemlerinde kullanılan yaprak yayların üretim ve işlem süreçlerinde kalite ve performans artırımı sağlayacak önemli katkılar sunmaktadır. Bu çalışma, kalıntı gerilmelerin giderilmesi ve yorulma dayanımının iyileştirilmesi üzerine yapılan araştırmalara özgün bir bakış açısı kazandırmakta ve otomotiv endüstrisi başta olmak üzere geniş bir uygulama alanına yönelik yol gösterici veriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the effects of different stress relief annealing temperatures on the residual stresses and subsequent fatigue life of cushion springs used in clutch discs. Cushion springs play a critical role in clutch systems by damping vibrations, optimizing torque transmission, and enhancing system durability. However, the residual stresses formed after plastic forming processes can negatively impact material properties, reducing fatigue strength and long-term performance. In this context, the effects of stress relief annealing on the mechanical properties of cushion springs have been thoroughly analyzed. As part of this study, residual stresses on cushion springs were measured using the X-ray diffraction (XRD) method following the plastic forming process. The impact of various annealing temperatures on reducing these stresses was evaluated. Since annealing temperature is a key parameter in the stress relief process, optimizing this temperature plays a crucial role in reducing residual stresses and improving fatigue performance. Additionally, the fatigue life of the annealed specimens was tested to quantitatively determine the effect of residual stresses on material service life. The results demonstrated that an appropriate annealing temperature effectively reduced the residual stresses on the cushion springs and significantly improved the material's fatigue performance. It was also observed that excessively high or low annealing temperatures had adverse effects on mechanical properties. The findings of this study provide valuable insights into improving the quality and performance of cushion springs in clutch systems during production and processing. This research contributes a novel perspective to the field of residual stress reduction and fatigue strength improvement, offering valuable data for applications in the automotive industry and beyond
Benzer Tezler
- Development and control of an active torsional vibration damper for vehicle powertrains
Taşıt güç aktarma sistemleri için aktif torsiyonel titreşim damperi geliştirilmesi ve kontrolü
ALİŞAN YÜCEŞAN
Doktora
İngilizce
2021
Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATA MUGAN
- Debriyaj sistemlerinde kullanılan diyafram yayların karakteristiğinin incelenmesi ve optimizasyonu
Observation and optimization of the characteristic of the diaphragm springs used in clutch systems
MURAT ÖZBAKIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Makine MühendisliğiDokuz Eylül ÜniversitesiMakine Mühendisliği Bölümü
YRD. DOÇ. DR. ÇİÇEK ÖZES
- Debriyaj damper yayı rijitliğinin araç konforuna etkisinin incelenmesi
Investigation of clutch damper spring stiffness effect on vehicle comfort
MEHMET ONUR GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN KAYA
- Yeni nesil traktörler için yüksek tork aktarımına sahip uzun ömürlü debriyaj tasarımı
Designing a high torque capacity durable clutch for new generation tractors
OĞUZ DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH KARPAT
- Debriyaj hidrolik borusu optimizasyonu
Clutch hydraulic pipe optimization
HANİFİ GÖKBUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Mühendislik BilimleriUludağ ÜniversitesiOtomotiv Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EROL SOLMAZ