Kayseri'deki Çerkez toplumunun geleneksel mutfak kültürü
Traditional culinary culture of the Circassian community in Kayseri
- Tez No: 994196
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ERDEM BÜYÜKKİRAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Çerkez, Çerkez Mutfak Kültürü, Çerkez Kültürü, Kayseri, Circassian, Circassian Cuisine Culture, Circassian Culture, Kayseri
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kapadokya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anadolu coğrafyası tarih boyunca farklı kültür, dil ve inanç gruplarına ev sahipliği yapmıştır. Ev sahipliği yapılan bu topluluklardan biri de Çerkezlerdir. 19. yüzyılın ikinci yarısında Kuzey Kafkasya'dan Osmanlı topraklarına yapılan zorunlu göçler sonucunda Anadolu'nun çeşitli bölgelerine yerleşen Çerkezler, beraberlerinde kendilerine özgü geleneksel değerlerini, yaşam biçimlerini ve zengin kültürel miraslarını da getirmişlerdir. Kayseri, bu göç dalgalarının önemli yerleşim merkezlerinden biri olarak öne çıkmıştır. Kayseri'deki Çerkez toplulukları, özellikle 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında çevre köy ve kasabalara yerleşmiş, zamanla şehrin sosyo-kültürel yapısına önemli katkılarda bulunmuştur. Çerkez toplulukları, Kayseri'de sosyal dayanışma, düğün gelenekleri, misafirperverlik anlayışı ve özellikle mutfak kültürü aracılığıyla kültürel varlıklarını sürdürmektedir. Geleneksel yemeklerin hazırlanışı, özel günlerde yapılan ritüeller, dilin ve kültürün yaşatılması, toplumsal belleğin yeniden üretildiği başlıca alanlardır. Bu yönüyle Çerkez kültürü, sadece geçmişe ait bir miras değil, aynı zamanda bugünün kent yaşamı içinde yeniden şekillenen canlı bir kimlik göstergesidir. Kayseri gibi çokkültürlü şehirlerde, farklı toplulukların karşılıklı etkileşimi kültürel zenginliği artırmakla birlikte, zaman zaman kimlik unsurlarının dönüşümüne de yol açmaktadır. Çerkezler, bu çokkültürlü yapı içinde hem kendi geleneklerini koruma hem de yerel topluma uyum sağlama yönünde iki yönlü bir süreç yaşamaktadır. Bu süreç, kültürel süreklilik ve değişim arasındaki dengeyi anlamak açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Kayseri'de yaşayan Çerkezlere ait mutfak kültürünün ve yöresel yemeklerinin tespit edilip kayıt altına alınması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüştür. Bu doğrultuda, araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış ve 40 yaş üstü, Kayseri'de doğmuş ya da uzun süredir burada yaşayan Çerkez bireylerle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların geleneksel yemeklerle kurdukları bağ, yemeklerin aile içi aktarımı, sofra adabı, özel günlerde hazırlanan yemekler ve mutfakta kullanılan araç-gereçler hakkındaki görüşleri toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve katılımcıların ortak deneyimlerinden temalar oluşturulmuştur. Bulgular, Çerkez mutfak kültürünün yalnızca bir beslenme biçimi değil, aynı zamanda kimliğin, aidiyetin ve kültürel belleğin sürdürüldüğü bir alan olduğunu göstermektedir. Çalışma sonunda Kayseri ilinde yaşayan Çerkezlere ait mutfak kültürünün ve yöresel yemeklerinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The Anatolian geography has hosted different culture, language, and belief groups throughout history. One of these communities is the Circassians. As a result of the forced migrations from the North Caucasus to Ottoman lands in the second half of the 19th century, Circassians settled in various regions of Anatolia, bringing with them their unique traditional values, way of life, and rich cultural heritage. Kayseri stands out as one of the important settlement centers of these migration waves. Circassian communities in Kayseri, especially those who settled in the surrounding villages and towns at the end of the 19th and the beginning of the 20th centuries, have made significant contributions to the socio-cultural structure of the city over time. Circassian communities in Kayseri maintain their cultural presence through social solidarity, wedding traditions, hospitality, and especially their culinary culture. The preparation of traditional dishes, rituals performed on special occasions, the preservation of language and culture, and the reproduction of social memory are the main areas where Circassian culture flourishes. In this respect, Circassian culture is not only a legacy of the past but also a vibrant indicator of identity that is being reshaped within today's urban life. In multicultural cities like Kayseri, the interaction of different communities increases cultural richness, but also sometimes leads to the transformation of identity elements. Within this multicultural structure, Circassians experience a two-way process: both preserving their own traditions and adapting to the local society. This process is important for understanding the balance between cultural continuity and change. This study was conducted to identify and document the culinary culture and regional dishes of Circassians living in Kayseri. The study was carried out using a phenomenological design within the scope of qualitative research methods. Accordingly, a semi-structured interview technique was used in the research, and face-to-face interviews were conducted with Circassian individuals over 40 years of age who were born in Kayseri or have lived there for a long time. The participants' views on their connection with traditional dishes, the transmission of food within the family, table manners, dishes prepared for special occasions, and the tools and equipment used in the kitchen were collected. The data obtained were analyzed using descriptive analysis methods, and themes were created from the participants' shared experiences. The findings show that Circassian culinary culture is not only a way of eating, but also an area where identity, belonging, and cultural memory are maintained. At the end of the study, suggestions were made for the preservation and transmission of the culinary culture and regional dishes of Circassians living in Kayseri province to future generations.
Benzer Tezler
- Kayseri Uzunyayla Çerkeslerinde ölüm inanış ve uygulamaları
Beliefs and pracrices of death in Kayseri Uzunyayla Circassians
HÜLYA DAŞDEMİR ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiErciyes ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKAY ŞAHİN
- Адыгэ унэгъo псэукіэхэр(тыркуем щыпсурэ адыгэхэм унэгъо кiоцiым, зэгъунэгъухэм язэфщытыкi)
Çerkeslerde aile yaşam tarzı (Çerkeslerin aile içi ve aileler arası ilişkileri)
ALAATTİN BAYRAM
Yüksek Lisans
Çerkezce
2019
SosyolojiDüzce ÜniversitesiÇerkez Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MIRA UNAROKOVA
- Kırşehir (merkez) türbeleri
Kirsehir (centrum) tombs
LOKMAN TAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ÇERKEZ
- Zeki Bey suikastı ve basın
Zeki̇ Bey was assasti̇nated and press
MUSTAFA GÜNCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
TarihDokuz Eylül ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜRKAN BAŞYİĞİT
- Ethnic identity and political participation: The case of Circassians in Uzunyayla
Etnik kimlik ve siyasi katılım: Uzunyayla Çerkesleri örneği
MUHAMMED YASİN BUDAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Siyasal BilimlerKoç ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞENER AKTÜRK
YRD. DOÇ. DR. MURAT YÜKSEL
YRD. DOÇ. DR. ERDEM YÖRÜK