İşçinin rekabet yasağı
The non-compete obligation of the employee
- Tez No: 994454
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA KILIÇOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Non-competition agreement, employee's non-compete obligation, duty of loyalty, balance of interests, penalty clause
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada işçinin sadakat borcu, ticari sırların korunması, müşteri çevresi, rekabet yasağı sözleşmesinin unsurları, kapsamı ve geçerlilik şartları ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Rekabet yasağı sözleşmeleri, kanunen yer, süre ve konu bakımından sınırlandırılmış olup işçinin çalışma özgürlüğünü, meslek seçme hakkını ve ekonomik geleceğini aşırı biçimde zedelemeyecek şekilde düzenlenmelidir. Bu nedenle sözleşmenin geçerliliği, işverenin korunmaya değer menfaatinin bulunması şartına bağlıdır. Bizce, işçi ile işveren arasındaki menfaat dengesi, rekabet yasağı kurumunun hem teorik hem de pratik yönünü belirleyen temel ilkedir. İşverenin ticari sırlarını ve müşteri ilişkilerini koruma amacı, işçinin özgürce çalışma hakkı ile karşı karşıya geldiğinde hukuk düzeni bir denge arayışı içine girmektedir. Bu dengenin kurulabilmesi, yalnızca ekonomik menfaatlerin değil, aynı zamanda dürüstlük, ölçülülük ve hakkaniyet ilkelerinin birlikte gözetilmesine bağlıdır. Tezde ulaştığımız genel sonuca göre, rekabet yasağı sözleşmeleri işverenin ekonomik varlığını korumaya hizmet etse de, işçinin geleceğini aşırı derecede sınırlayıcı bir araç haline gelmemelidir. Kanımızca, işçinin işletme içindeki konumu, görev tanımı ve eriştiği bilgi düzeyi sözleşmenin geçerliliğinin belirlenmesinde dikkate alınmalıdır. İşverenin korunmaya değer menfaatinin bulunmadığı durumlarda rekabet yasağının geçerli sayılması, hukuk düzeni açısından hem işçinin özgürlüğüne hem de iş barışına zarar verir. Ayrıca, uygulamada artık rekabet yasağından doğan uyuşmazlıkların ticaret mahkemelerinde görülmesi gerektiği yönündeki kabul, konunun hukuki niteliği bakımından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Bu düzenleme, rekabet yasağı sözleşmelerinin iş sözleşmesinden bağımsız, ekonomik nitelikli bir ilişki olarak kabul edildiğini göstermekte ve uygulamadaki görev karmaşasını ortadan kaldırmaktadır. Çalışma kapsamında yapılan değerlendirmelere göre, cezai şart ve tazminat hükümleri ancak ölçülülük ilkesi çerçevesinde kabul edilmelidir. İşçinin ekonomik özgürlüğünü zedeleyecek fahiş nitelikteki cezai şartlar geçerli sayılamaz; zira bu tür hükümler, rekabet iii yasağını bir güvence aracından çok bir baskı mekanizmasına dönüştürür. Bu hususta hâkimin denetim yetkisi, menfaat dengesinin korunmasında belirleyici bir güvence işlevi görmektedir. Sonuç itibarıyla, bu tezde ulaştığımız düşüncemiz, rekabet yasağı sözleşmelerinin yalnızca işverenin ekonomik varlığını değil, aynı zamanda işçinin emeğini serbestçe değerlendirme hakkını da gözetmesi gerektiğidir. Rekabet yasağının amacı taraflardan birinin çıkarını üstün kılmak değil, karşılıklı menfaatleri adil bir şekilde uzlaştırmaktır. Hukuk düzeni hem işverenin işletme sırlarını korumasına hem de işçinin mesleki yaşamını onurlu biçimde sürdürebilmesine eşit mesafede durmalıdır. Bu bağlamda rekabet yasağı, ölçülülük, dürüstlük ve menfaat dengesi ilkeleri çerçevesinde uygulandığında hem ekonomik sistemin işleyişine hem de iş hayatında güven ilkesinin güçlenmesine katkı sunan iki yönlü bir hukuki mekanizma haline gelir.
Özet (Çeviri)
GÜNDÜZ, Gülderen. The Non-Compete Obligation of the Employee, Başkent University Institute of Social Sciences Private Law Master's Program, 2026. This study examines in detail the employee's duty of loyalty, the protection of trade secrets, customer relations, and the elements, scope and validity conditions of non-competition agreements. Under Turkish law, non-competition clauses are subject to strict limitations regarding place, duration and subject matter, and must be drafted in a manner that does not disproportionately restrict the employee's freedom to work, the right to choose a profession or their economic future. Therefore, the validity of such agreements depends on the existence of a legitimate and protectable interest of the employer. In our view, the balance of interests between the employee and the employer constitutes the theoretical and practical foundation of the non-competition institution. When the employer's need to safeguard trade secrets and customer connections conflicts with the employee's right to freely engage in economic activity, the legal system is compelled to strike an equitable balance. Achieving this balance requires not only the consideration of economic interests but also adherence to the principles of good faith, proportionality and fairness. The findings of this thesis indicate that while non-competition agreements aim to protect the employer's economic assets, they must not evolve into excessive constraints that jeopardize the employee's professional future. We argue that the employee's position within the enterprise, job description and level of access to confidential information must be taken into account when assessing the validity of such agreements. In the absence of a legitimate employer interest, enforcing a non-competition clause would undermine both the employee's freedom and the stability of the employment relationship. An additional development addressed in this study concerns the prevailing view that disputes arising from non-competition obligations fall within the jurisdiction of commercial courts. This approach signifies that non-competition agreements are increasingly regarded as economically driven, autonomous arrangements rather than merely adjuncts to employment contracts, thereby resolving long-standing jurisdictional uncertainty. v Furthermore, penalty clauses and compensation provisions related to the breach of non-competition obligations should be evaluated strictly within the framework of proportionality. Excessive and oppressive penalty clauses cannot be deemed valid, as they transform the non-competition obligation into a coercive mechanism rather than a legitimate protective tool. In this regard, the judge's authority to review and reduce unreasonable penalties serves as an essential safeguard in maintaining the balance of interests. Ultimately, this thesis concludes that non-competition agreements must protect not only the employer's economic existence but also the employee's right to freely utilize their labor. The purpose of non-competition regulation is not to privilege one party but to reconcile competing interests fairly. When applied in accordance with the principles of proportionality, good faith and the balance of interests, non-competition obligations contribute both to the sound functioning of the economic system and to the reinforcement of trust within the workplace.
Benzer Tezler
- İşçinin rekabet yasağı borcu
The non-compete obligation of employee
NEVZER SEBLA DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
HukukMarmara ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜJDAT ŞAKAR
- İşçinin rekabet etmeme borcu
Worker's non-competition liability
NESLİHAN BÜYÜKDİLLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukKto Karatay ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN BOSTANCI
- İş sırrının korunması ve rekabet yasağı sözleşmesi
Protection of business secret and non-competition agreement
IŞILAY YAPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Hukukİzmir Ekonomi ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALP LİMONCUOĞLU