Erzurum Abdurrahman Gazi Türbesi ve çevresindeki zemin stabiltesinin tümleşik jeofizik yöntemler ile incelenmesi
Investigation of soil stability in Erzurum Abdurrahman Gazi Tomb and its surroundings using integrated geophysical methods
- Tez No: 994493
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇAĞLAR ÖZER, DOÇ. DR. EREN PAMUK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Erzurum ili Palandöken ilçesinde yer alan Abdurrahman Gazi Türbesi ve çevresinin zemin özelliklerini bütüncül jeofizik yöntemler kullanarak incelemek, zemin davranışını etkileyen zayıf birimleri belirlemek ve bölgede oluşabilecek potansiyel kayma yüzeyi tehlikelerini ortaya koymaktır. Tarihi ve kültürel öneme sahip yapının uzun vadeli korunmasına yönelik olarak, yerel zemin dinamiklerinin güvenilir ve detaylı biçimde değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırmada dört temel jeofizik yöntem uygulanmıştır: Sismik P-Kırılma, Çok Kanallı Yüzey Dalgası Analizi (MASW), Tek istasyon Mikrotremör (HVSR) ve Elektrik Rezistivite Tomografisi (ERT). Sismik kırılma verileri ile tabaka kalınlıkları ve P-dalga hızları elde edilmiştir. MASW yöntemi ile zeminin kesme dalgası hız profilleri ve Vs30 değerleri hesaplanmıştır. Mikrotremör ölçümleri zeminin hâkim periyodu ve büyütme faktörü özelliklerinin belirlenmesini sağlamıştır. ERT kesitleri, zemin içindeki düşük özdirençli, suya doygun zonlar ile muhtemel kayma yüzeylerinin tespitinde kullanılmıştır. Tüm yöntemler birlikte yorumlanarak bölgeye ilişkin bilgi edinilmiştir. Bulgular: Elde edilen veriler, yüzey ile temel kayaçlar arasında değişen kalınlıklarda zayıf zemin birimlerinin bulunduğunu ve çalışma alanının bazı bölümlerinde suya doygun seviyelerin geliştiğini göstermektedir. MASW yönteminden hesaplanan Vs30 değerleri, türbe çevresindeki zeminin düşük sismik hızlı sınıflar tarafından temsil edildiğini ortaya koymuştur. Mikrotremör sonuçlarına göre, bölgenin hâkim periyot ve zemin büyütme faktörü değerleri bölgedeki zemin özelliklerinin yerel sismik davranış açısından farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. ERT kesitlerinde belirlenen düşük özdirençli zonlar, olası kayma yüzeyleri ile uyumlu bir dağılım göstermiştir. Topoğrafik eğimin yüksek olduğu alanlarda zemin birimlerinin süreksizlik gösterdiği gözlemlenmiştir. Sonuç: Çalışma, Abdurrahman Gazi Türbesi çevresinde zemin stabilitesinin yerel jeolojik koşullar, topoğrafya ve suya doygun birimler tarafından etkilendiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen jeofizik bulgular, bölgedeki olası kayma yüzeylerinin mevcut ERT kesitlerinde detaylandırılmadığını ve özellikle türbenin kuzey ve kuzeybatı yönlerinde daha detaylı mühendislik çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to examine the soil properties around the Abdurrahman Gazi Tomb, located in the Palandöken district of Erzurum, using integrated geophysical methods; to identify weak units affecting soil behavior; and to reveal potential slip‑surface hazards that may develop in the area. The study also aims to reliably evaluate local soil dynamics for the long‑term preservation of this historically and culturally significant structure. Method: Four primary geophysical methods were applied in the research: Seismic Refraction, Multichannel Analysis of Surface Waves (MASW), Microtremor, and Electrical Resistivity Tomography (ERT). Seismic refraction data provided layer thicknesses and P‑wave velocities. MASW identified shear‑wave velocity profiles and Vs30 values of the soil. Microtremor measurements allowed the determination of the dominant soil period and soil amplification characteristics. ERT sections were used to detect low‑resistivity, water‑saturated zones and potential slip surfaces. All methods were jointly interpreted to obtain detailed information about the study area. Findings: The obtained data indicate the presence of weak soil units of varying thickness between the surface and basement rocks, and that water-saturated levels have developed in some parts of the study area. Vs30 values calculated from the MASW method revealed that the ground around the tomb is represented by low seismic velocity classes. Microtremor results indicate that the dominant period and ground amplification factor values of the region reveal that the ground properties in the region differ in terms of local seismic response. The low resistivity zones identified in the ERT sections exhibit a distribution consistent with possible slip surfaces. Discontinuities in the soil units were observed in areas with high topographic slopes. Results: The study reveals that soil stability around the Abdurrahman Gazi Tomb is influenced by local geological conditions, topography, and water‑saturated units. The geophysical data obtained indicate that potential slip surfaces in the region are not detailed in existing maps and that more detailed engineering studies are needed, especially to the north and northwest of the tomb. The integrated use of geophysical methods provides reliable information that contributes both to the preservation of the historical structure and to land‑use planning.
Benzer Tezler
- Sosyolojik açıdan türbe ziyaret fenomeni (Erzurum Abdurrahman Gazi Türbesi örneği)
The phonemonon of tomb visiting from a sociological aspect (the model of Abdurrahman Gazi Tomb in Erzurum)
RUKİYE İÇLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FAZLI POLAT
- Erzurum ilindeki rekreasyon alanlarının sulama suyu gereksiniminin belirlenmesi ve sulama etkinliğinin değerlendirilmesi
Determination of irrigation water requirements of recreation areas in Erzurum and evaluation of irrigation efficiency
SEMA NUR ÖZKURT KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜSTÜN ŞAHİN
- Yusuf Ziya Paşa'nın hayatı ve yaptırmış olduğu eserler
Yusuf Ziya Pasha's life and the works of art he had built
SELDA YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sanat TarihiFırat Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL AYTAÇ
- Erzurum merkezde cami hazirelerinde bulunan XVIII.-XIX.yy. mezar taşları
18th and 19th century tombstones in musque cattle-folds in central Erzurum
CANAN HANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET ALİ BAYHAN
- Erzurum kenti mezarlık alanları peyzaj çalışmalarının değerlendirilmesi“Asri mezarlık ve Abdurrahman Gazi mezarlığı örneği”
Evaluation of landscape studies in Erzurum city cemetery areas“Example of central cemetery and Abdurrahman Gazi cemetery”
KÜBRA BEKTAŞ DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN DEMİRCAN