Şadi Karagözoğlu ve Ankara'da millî sahne faaliyetleri (1923-1926)
Şadi Karagözoğlu and millî sahne activities in Ankara (1923–1926)
- Tez No: 994501
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT ÇAPA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Türk İnkılap Tarihi, History, History of Turkish Revolution
- Anahtar Kelimeler: Sahne, Türk tiyatrosu, Stage, Turkish theatre
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihi milattan önce 6.yüzyıla kadar uzanan tiyatro sanatı, duyguların, düşüncelerin ve durumların sahnede sergilenmesi esasına dayanmaktadır. Yunanca,“Theatron”kökünden türeyen tiyatro sözcüğü, seyirlik yer anlamına gelmektedir. Tiyatronun Antik Yunan'da bağ bozumu tanrısı“Dionysos”adına yapılan dinsel törenlerde doğduğu kabul edilmektedir. Ancak arkeolojik çalışmalarla ortaya çıkarılan mağara resimlerinde çeşitli kılıklara girmiş insanların ritmik hareketler yaptığı da görülmektedir. Bu buluntular, bazı araştırmacılarca tiyatro faaliyeti olarak yorumlanmıştır. Bu nedenle tiyatronun tarihinin çok daha eskilere dayandığını söylemek mümkündür. Tiyatro eserlerini diğer edebiyat eserlerinden ayıran en önemli özelliği hikâyenin canlandırılarak seyircilere anlatılmasıdır. Bir diğer özelliği ise kolektif bir sanat olması; oyun yazarı, oyuncular, yönetmen ve daha birçok emekçinin ortaklaşa çalışmasıyla sahnelenmesidir. Seyirci de alıcı olarak bu sanatın bir parçası ve tamamlayıcısıdır. Batı tipi tiyatronun Türk toplumunda ortaya çıkışı ve seyri, 18. yüzyıldan itibaren modernleşme çabaları çerçevesinde gelişen toplumsal, siyasal ve kültürel gelişmelerin izlerini yansıtmaktadır. Kurtuluş Savaşı yıllarında ve takip eden dönemde gerçekleşen Türk devriminin, her toplumsal konuda yarattığı köklü dönüşüm tiyatro için de geçerlidir. Genç Cumhuriyetin kültürel atılım ve faaliyetlerinin bir parçası da bu tezin konusu olan Şadi Karagözoğlu'nun idaresinde tiyatro sanatını icra eden“Millî Sahne”dir. Bu tez çalışmasında cumhuriyetin ilk yıllarında tiyatro sanatçısı Şadi Karagözoğlu'nun hayatı ve kurucusu olduğu“Milli Sahne”isimli tiyatro topluluğunun faaliyetleri ele alınmıştır. Karagözoğlu'nun dönem içerisinde Türk tiyatrosuna getirdiği yenilikler tespit edilmiş, aynı zamanda tiyatroda temsil ettiği fikirler ve değerler Cumhuriyetin kültür politikasıyla ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile daha önce akademik bir araştırmaya konu olmayan Karagözoğlu ve Milli Sahne hakkında ulaşılan bilgiler ve varılan kanaatler, Türk tiyatro tarihi külliyatına katkı yapacak niteliktedir.
Özet (Çeviri)
The art of theatre, whose history extends back to the 6th century BCE, is based on presenting emotions, thoughts, and situations on stage. Derived from the Greek root“theatron,”the word theatre means“a place for viewing.”Theatre is generally accepted to have originated in Ancient Greece during religious rituals held in honour of Dionysos, the god of the grape harvest. However, cave paintings uncovered through archaeological research also depict people in various disguises performing rhythmic movements. Some researchers have interpreted these findings as theatrical activity. For this reason, it is possible to say that the history of theatre dates back much further. The most important feature that distinguishes theatrical works from other literary works is that the story is conveyed to the audience through enactment. Another feature is that it is a collective art form, staged through the collaborative work of the playwright, actors, director, and many other contributors. The audience, as the receiver, is also a part of this art and its completing element. The emergence and development of Western-style theatre in Turkish society reflects the traces of social, political, and cultural developments shaped by modernisation efforts beginning in the eighteenth century. The profound transformation brought about by the Turkish Revolution, during and after the War of Independence, applies to theatre as it does to every area of social life. One component of the young Republic's cultural initiatives and activities was“Millî Sahne”(National Stage), the theatre troupe led by Şadi Karagözoğlu, which constitutes the subject of this thesis. This thesis examines the life of the theatre artist Şadi Karagözoğlu in the early years of the Republic and the activities of the theatre troupe he founded, called“Millî Sahne.”The innovations Karagözoğlu introduced to Turkish theatre during this period have been identified, and the ideas and values he represented in theatre have also been evaluated by relating them to the Republic's cultural policy. By addressing Karagözoğlu and Millî Sahne, which have not previously been the subject of academic research, the information obtained and the conclusions reached in this study have the potential to contribute to the corpus of Turkish theatre history.
Benzer Tezler
- Sadi'nin Tehran Gülistan Müzesinde bulunan Bustan ve Gülistan yazma eserlerinin minyatürlerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NESRİN ŞAHİDİ ZONOS
- Sadi`nin Bostan ve Gülistan adlı eserlerinin eğitim açısından değerlendirilmesi
An Evaluation of Sadi`s Bostan and Gulustan from educational point of view
MEHMET NECİP OCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SELAHATTİN PARLADIR
- Sadi Yaver Ataman'ın eserlerinde İstanbul folkloru
Istanbul folklore in Sadi Yaver Ataman'a works
NEZİRE GAMZE ILICAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. ABDULKADİR EMEKSİZ