Ortaöğretim öğrencilerinin yöresel çevre sorunlarına yönelik farkındalık düzeyinin incelenmesi: Doğubeyazıt örneği
Examining the awareness level of high school students regarding local environmental problems: The example of Doğubeyazıt
- Tez No: 994594
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM TAŞDELEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada ortaöğretim öğrencilerinin yaşamlarını sürdürdükleri yörenin çevre sorunlarına yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada nicel ve nitel aşamaların ikisinin de yer aldığı karma araştırma modeli kullanılmış ve çalışma grupları ayrı ayrı belirlenmiştir. Araştırmanın nicel çalışma grubunu 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılının ikinci döneminde Ağrı ili Doğubeyazıt ilçesi sınırları içerisinde bir ortaöğretim kurumunda öğrenim görmekte olan 350 öğrenci oluşturmuştur. Nitel aşamanın çalışma grubu ise nicel aşamada kullanılan ölçekten elde edilen toplam puanlara göre ayıklanarak (alt-üst %27'lik gruplar) belirlenmiş 190 öğrenciden oluşmuştur. Veri toplama araçları demografik bilgilerin, açık uçlu soruların ve bir ölçeğin yer aldığı üç aşamalı formdan oluşmuştur. Araştırmacılar tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ile öğrencilerin demografik özelliklerine ilişkin veriler toplanmıştır. Araştırmanın değişkenlerini de oluşturan demografik özellikler; cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, öğrenim görülen alan, anne-baba eğitim durumu, anne çalışma durumu, baba meslek durumu, çevre ile ilgili eğitim alma durumu ve çevre ile ilgili yayınları takip etme durumuna yöneliktir. Araştırmanın nicel boyutunda 3'lü Likert tipinde ve 44 maddeden oluşan“Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği”kullanılmıştır. Öğrencilerin yöresel çevre sorunlarına yönelik farkındalık düzeyleri t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarının yalnızca sınıf düzeyi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu farklılığın ise 12. sınıfta yer alan öğrenciler ile 9. ve 10. sınıfta bulunan öğrenciler arasında olduğu ve çevre sorunlarına yönelik farkındalık puanlarının 12. sınıf öğrencileri lehine anlamlı şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda, öğrencilerden yöresel çevre sorunlarına yönelik daha ayrıntılı bilgi almanın hedeflendiği üç açık uçlu soru yer almıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre yöresel çevre sorunları; çevre kirliliği, yeşil alanlar, çevre bilinci/çevre eğitimi, atık/geri dönüşüm, doğal kaynakların kullanımı, yerel yönetim ve canlı yaşamını olumsuz etkileme ile ilgili sorunlar olmak üzere yedi tema altında toplanmıştır. Bununla birlikte yaşanılan yörenin çevre sorunlarının canlılar üzerindeki olumsuz etkileri; ekolojik sistemin zarar görmesi, canlıların/hayvanların/bitkilerin zarar görmesi, hastalıkların oluşması/artması, psikolojik/sosyolojik olumsuzlukların meydana gelmesi temaları ve olumsuz etkinin olmadığını belirten bir tema ile beraber toplam beş tema altında toplanmıştır. Öğrenciler tarafından belirlenen yöresel çevre sorunları ve bunların olumsuz etkilerinin yanında bahsi geçen sorunların önlenebilmesi için alınması gereken tedbirler de bu sorunlara paralel olacak şekilde sıralanmıştır. Elde edilen tüm sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, ortaöğretim öğrencilerin yöresel çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarının ve dolaylı olarak genel çevresel farkındalıklarının da iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca, araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, çalışmanın konu alanına ve gelecekte yapılacak araştırmalara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to investigate the awareness levels of high school students regarding the environmental problems in the region where they live. In line with this objective, a mixed-methods research design, incorporating both quantitative and qualitative phases, was employed, and the study groups were determined separately. The quantitative study group consisted of 350 students attending a high school within the borders of the Doğubeyazıt district in Ağrı province during the second semester of the 2022-2023 academic year. The study group for the qualitative phase comprised 190 students, selected by filtering participants based on the total scores obtained from the scale used in the quantitative phase (the upper and lower 27th percentiles). The data collection instruments consisted of a three-stage form comprising demographic information, open-ended questions, and a scale. Data regarding the demographic characteristics of the students were collected using a personal information form developed by the researchers. The demographic characteristics, which also constitute the variables of the study, include gender, age, grade level, field of study, parental education level, mother's employment status, father's occupational status, prior environmental education, and the status of following environmental publications. In the quantitative dimension of the research, the 44-item, 3-point Likert-type“Environmental Problems Awareness Scale”was utilized. The students' awareness levels regarding local environmental issues were analyzed using t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA). According to the analysis results, it was determined that students' awareness of environmental problems showed a statistically significant difference only in relation to the grade level variable. It was determined that this difference exists between 12th-grade students and those in the 9th and 10th grades, with awareness scores regarding environmental problems differing significantly in favor of 12th-grade students. In the qualitative dimension of the study, three open-ended questions were included, aiming to obtain more detailed information from the students regarding local environmental issues. Content analysis was employed for the analysis of the qualitative data. According to the analysis results, local environmental issues were categorized under seven themes: environmental pollution, green spaces, environmental awareness/education, waste/recycling, use of natural resources, local government, and issues regarding negative impacts on living beings. Furthermore, the negative impacts of local environmental issues on living beings were grouped under a total of five themes: damage to the ecological system, harm to organisms/animals/plants, the emergence/increase of diseases, the occurrence of psychological/sociological setbacks, and a theme indicating no negative impact. In addition to the local environmental issues identified by the students and their negative impacts, the measures to be taken to prevent these aforementioned problems were listed in parallel with the issues themselves. When all the obtained results are evaluated together, it is observed that the secondary school students' awareness of local environmental issues—and, by extension, their general environmental awareness—is at a good level. Furthermore, based on the findings of the study, various recommendations have been proposed regarding both the subject area of the research and future studies.
Benzer Tezler
- Devlet okullarında eğitim alan ortaöğretim öğrencilerinin müzik dinleme alışkanlığıyla müzik algı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between music listening habits and music perception levels of secondary school students in public schools
ÖZGÜL ÇOBANOĞLU
- Çevre ile ilgili mitlerin öğrenci görüşlerine göre incelenmesi
The evalution of the environmental myths according to student's opinions
HAVVA NUR YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiFen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET YILMAZ
- Farklı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin süt ve süt ürünleri tüketim algısı ve davranışlarının belirlenmesi
Determination of milk and dairy products consumption behaviors and perception of high school students being educated at different schools
HATİCE KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Gıda MühendisliğiBayburt ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYLA ARSLANER
- 1923 - 1950 yılları arasında Türk resim sanatının günümüz resim sanatı eğitimine etkisi ve ortaöğretim kurumlarındaki resim derslerine yansıması
The essects of the Turkish art of painting between 1923 and 1950 on the current art education and its reflections on the painting lessons in the secondary edications institutions
SAKİNE DÜZCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL BULUT
- Türkçe dilbilgisi öğretiminde yapım eki ve çekim eki kategorilerinin belirlenmesi
Determination of derivational and inflectional suffix categories in Turkish grammar teaching
UMUTCAN GÖNCÜOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANER KERİMOĞLU