Evli kadınlarda psikolojik ihtiyaçlar ve bağlanma tarzları ile evlilik doyumu arasındaki ilişki: Evlilikte yaşanan hayal kırıklığının aracı rolü
The relationship between psychological needs and attachment styles and marital satisfaction in married women: The mediating role of marital disillusionment
- Tez No: 994593
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞERİFE IŞIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikoloji, Psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, evliliğin ilk beş yılı içindeki kadınlarda bağlanma stilleri ve temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun, evlilikte hayal kırıklığı aracılığıyla evlilik doyumunu yordayıp yordamadığını incelemektir. Araştırma üç çalışma halinde yürütülmüştür. İlk çalışmada Niehuis ve Bartell (2006) tarafından geliştirilen ve Niehuis ve arkadaşları (2015) tarafından kısaltılan Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeği'nin Türkçe uyarlaması yapılmıştır. 305 evli bireyden elde edilen veriler doğrulayıcı faktör analiziyle incelenmiş ve ölçeğin tek boyutlu yapısı doğrulanmıştır. Ölçeğin güvenirlik ve geçerlik düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmanın ikinci adımında, bağlanma stilleri, temel psikolojik ihtiyaçların doyumu, evlilikte hayal kırıklığı ve evlilik doyumu arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modellemesiyle test edilmiştir. Türkiye genelinde evliliğinin ilk beş yılı içinde olan 357 evli kadın katılmıştır. Bulgular, psikolojik ihtiyaçların doyumunun evlilikte hayal kırıklığını azalttığını, hayal kırıklığının ise evlilik doyumunu olumsuz etkilediğini göstermiştir. Ayrıca bağlanma stillerinin hayal kırıklığı üzerinde dolaylı etkisi olduğu ve modelin yüksek düzeyde açıklayıcılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın son aşamasında ise, karma desenin nitel kısmında evliliğin ilk beş yılındaki kadınlarla yapılan görüşmeler içerik analiziyle incelenmiştir. Nitel bulgular, nicel sonuçları destekler biçimde, psikolojik ihtiyaçların doyumunun güvenli bağlanmayı güçlendirdiğini, hayal kırıklığının ise evlilik doyumunu azalttığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, temel psikolojik ihtiyaçların karşılanması ve güvenli bağlanma örüntülerinin, evlilikte hayal kırıklığını azaltarak evlilik doyumunu güçlendirdiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine whether attachment styles and the satisfaction of basic psychological needs predict marital satisfaction through marital disillusionment among women in the first five years of marriage. The research was conducted in three studies. In the first study, the Turkish adaptation of the Marital Disillusionment Scale, originally developed by Niehuis and Bartell (2006) and later shortened by Niehuis et al. (2015), was completed. Data from 305 married individuals were analyzed with confirmatory factor analysis, and the one-factor structure of the scale was confirmed. The scale demonstrated high reliability and validity. In the second study, the relationships among attachment styles, satisfaction of basic psychological needs, marital disillusionment, and marital satisfaction were tested using structural equation modeling. The sample consisted of 357 married women from across Türkiye who were within the first five years of marriage. The findings indicated that satisfaction of basic psychological needs was associated with lower levels of marital disillusionment, while marital disillusionment was associated with lower marital satisfaction. Attachment styles showed an indirect effect on marital satisfaction through marital disillusionment, and the overall model exhibited a high level of explanatory power. In the final study, representing the qualitative part of the mixed method design, interviews with women in the first five years of marriage were examined through content analysis. Consistent with the quantitative results, the qualitative findings suggested that the satisfaction of basic psychological needs strengthens secure attachment patterns, whereas marital disillusionment diminishes marital satisfaction. In conclusion, meeting basic psychological needs and maintaining secure attachment patterns strengthen marital satisfaction by reducing marital disillusionment.
Benzer Tezler
- Anne-oğul bağlanmasının gelin-kayınvalide ilişkisi ve evlilik doyumunu yordamadaki rolü
The role of mother-son attachment as a predictor of daughter-in-law-mother-in-law relationship and marital satisfaction
ESRA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiMarmara ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. A. NİLGÜN CANEL
- Yetişkinlerdeki bağlanma stilleri ve ölüm kaygısının eş seçimi tutumlarını yordaması
The prediction of attachment styles and death anxiety in adults on their partner selection attitudes
ÖZLEM DAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARKAN ESKİİLİ
- Gelin-kayınvalide ilişkisinin anne-kız bağlanması ve demografik değişkenler bağlamında incelenmesi
The examination of the daughter-in-law/mother-in-law relationship in the context of mother-daughter attachment and demographic variables
CEREN KARAKAŞ USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE NEVZAT MUHTAR
- Determination of cancer needs and quality of life of women with breast cancer in babylon
Babil'de meme kanseri olan kadınların kanser ihtiyaçları ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi
ZAINAB KHALID NEAMAH AL-KHAFAJI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİGEN EROL URSAVAŞ
- Öğretmenlerin psikolojik gereksinmeleri (Resmi liselerde, özel liselerde ve lise öğrencilerini üniversite giriş sınavlarına hazırlayan dershanelerde çalışan öğretmenlerin psikolojik gereksinme alanlarının karşılaştırılmasına yönelik bir araştırma)
Başlık çevirisi yok
TAMER ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ATİLLA BARANSEL