Istrancı masifindeki Güngörmez plütonunun (Saray-Kırklareli) petrolojik incelemesi
Petrological investigation of the Gungormez pluton (Saray-Kırklareli) in the Istranca massif
- Tez No: 994684
- Danışmanlar: PROF. DR. SABAH YILMAZ ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Güngörmez Plütonu Türkiye'nin Kuzeybatısında Istranca masifi sınırlarında bulunan ve Saray (Kırklareli)'nin D-KD'sunda konumlanan bir plütondur. Plüton metamorfizma geçirmiş, genellikle granitik veya granodiyoritik birleşimde kayaçlardan oluşmaktadır. Buradaki kayaçların mineralojik birleşimi genelde ana felsik mineraller; kuvars, feldispat (ortoklaz, plajiyoklaz, mikroklin), mafik mineraller; biyotit, hornblend, muskovit, ile opak minerallerden oluşmaktadır. Talii/aksesuar mineraller ise, zirkon, titanit, apatit minerallerinden oluşmaktadır. Metagranitik kayaçların dokusu foliasyon kazanmış, lepido-granoblastik dokulu olarak tanımlanmaktadır. Bu dokusal özellikler, bölgedeki metamorfizma ve deformasyon süreçlerinin bir sonucudur ve porfiroblastlar halindeki iri taneli kuvars ve feldispatlar kayaçlar içinde yaygındır. Bu çalışmada, Istranca masifi içerisindeki Güngörmez Plütonu'nun petrografik ve jeokimyasal özelliklerini ayrıntılı bir biçimde inceleyerek plütonun jeolojik evrimi ve bölgesel jeolojik konum içerisindeki konumunun ortaya konması amaçlanmıştır. Güngörmez Plütonu jeokimyasal açıdan yüksek-K kalk-alkalen ve peralümino karakterdedir. Büyük iyon yarıçaplı elementlerce (LIL; K, Rb, Ba) zenginleşme, kalıcılığı yüksek elementlerce (HFS; Nb, Ta, Ti) ise belirgin düşüklük göstermektedir. Nadir toprak elementleri (REE) dağılımında, hafif nadir toprak elementlerince (LREE) zenginleşmesi, ağır nadir toprak elementlerince (HREE) fakirleşmesi ve negatif Eu-anomalisi göstermesi karakteristiktir. Bu kimyasal veriler, plütonun manto-kabuk etkileşimli bir yay magmatizması ortamında geliştiğini göstermektedir. Güngörmez Plütonu, Istranca Masifi'nin kuzeyinde, kıtasal kabuk içinde yerleşmiş ve bölgenin jeodinamik evriminde önemli rol oynamıştır. Güngörmez plütonu, bölgedeki Kadomiyen magmatizmasının bir parçasını oluşturmaktadır ve Istranca Masifi'nin temelini oluşturan felsik metagranitik Plütonlardan birisi olarak değerlendirilmektedir. Bu Plüton, tektono-magmatik ayrım diyagramlarında volkanik yay granitleri (VAG) alanında konumlanmakta ve yay magmatizmasının ürünleri olarak değerlendirilmektedir. Bölgedeki yakın Plütonlardan elde edilen zirkon U-Th yaşları, 525,3 ± 3,5 ile 548,7 ± 2,3 Ma aralığında değişmekte olup, Güngörmez plütonunun da bu yaş aralığında kristalizasyon yaşına sahip olabileceğini düşündürmektedir. Güngörmez plütonun jeolojik konum, mineralojik-petrografik özellikleri, jeokimyasal özellikleri ile birlikte değerlendirilmiş ve bu plütonun bölgedeki diğer Plütonlar gibi, Istranca masifinde Geç Prekambriyen-Erken Paleozoyik döneminde Proto-Tetis Okyanusu'nun güneye doğru dalması sonucu oluşan dalma-batmayla ilişkili bir magmatik yay ortamında oluştuğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The Güngörmez Pluton is a pluton located in the Istranca massif in the northwest of Turkey and is located to the E-NE of Saray (Kırklareli). The pluton is composed of metamorphosed rocks, generally granitic or granodioritic in composition. The mineralogical composition of the rocks here is generally composed of main felsic minerals; quartz, feldspar (orthoclase, plagioclase, microcline), mafic minerals; biotite, hornblende, muscovite, and opaque minerals. Accessory minerals are composed of zircon, titanite, apatite. The texture of metagranitic rocks is defined as foliated, lepido-granoblastic texture. These textural features are a result of metamorphism and deformation processes in the region, and coarse-grained quartz and feldspars in the form of porphyroblasts are common in the rocks. In this study, it is aimed to reveal the geological evolution of the pluton and its position within the regional geological setting by examining the petrographic and geochemical properties of the Güngörmez Pluton within the Istranca massif in detail. The Güngörmez Pluton is geochemically high-K calc-alkaline and peraluminous in character. It is enriched in large ion elements (LIL; K, Rb, Ba) and significantly depleted in high persistence elements (HFS; Nb, Ta, Ti). In the rare earth element (REE) distribution, it is characteristically enriched in light rare earth elements (LREE), depleted in heavy rare earth elements (HREE) and shows a negative Eu anomaly. These chemical data indicate that the pluton developed in an arc magmatism environment with mantle-crust interaction. The Güngörmez Pluton was emplaced within the continental crust in the north of the Istranca Massif and played an important role in the geodynamic evolution of the region. The Güngörmez pluton forms a part of the Cadomian magmatism in the region and is considered as one of the felsic metagranitic plutons forming the basement of the Istranca Massif. This pluton is located in the volcanic arc granites (VAG) area in the tectono-magmatic discrimination diagrams and is considered as the products of arc magmatism. Zircon U-Th ages obtained from nearby plutons in the region vary between 525.3 ± 3.5 and 548.7 ± 2.3 Ma, suggesting that the Güngörmez pluton may also have a crystallization age in this age range. The Güngörmez pluton was evaluated together with its geological setting, mineralogical-petrographic features and geochemical features, and it can be said that this pluton, like other plutons in the region, was formed in a magmatic arc environment related to the subduction-related collapse of the Proto-Tethys Ocean southward during the Late Precambrian-Early Paleozoic period in the Istranca massif.
Benzer Tezler
- Istranca masifindeki Dereköy Antik Bakır Madeni ve Demirköy Antik Demir Madeninin jeolojik ve arkeometalurjik incelenmesi
Geological and archaeometallurgical investigation of the Dereköy Antique Copper Mine and Demirköy Antique İron Mine in strandja
YİĞİT KURT
Doktora
Türkçe
2020
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaJeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ÖZTÜRK
- Istranca masifindeki mesozoyik intrüziflerinin tektonomagmatik evrimi, kuzey batı Türkiye
Tectonomagmatic evolution of mesozoic intrusives of strandja massif, north west Turkey
EZGİ ULUSOY
Doktora
Türkçe
2021
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF KAĞAN KADIOĞLU
- İstanbul paleozoyiği'nin yapısı ve tektonik evrimi
Structure and the tectonic evolution of the Istanbul palaeozoic
SEMİH CAN ÜLGEN
Doktora
Türkçe
2021
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKatı Yer Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MEHMET CELAL ŞENGÖR
- Istranca masifinde Safaalan bölgesinin magmatik-metamorfik petrolojisi ve yapısal özellikleri
Igneous & metamorphic petrology and structural properties of the Safaalan region in Istranca massif
UĞUR CAN BAYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAMIK AYSAL
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSAK YILMAZ
- Trakya oligoseni paleocoğrafyasındaki kaynak kayaların ağır minerallerle belirlenmesi
Paleogeographic interpretation of the units (tharace basin) by means of the heavy mineral
BAHAR BEŞTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BAKİ VAROL