Geri Dön

16-17. yüzyıl batılı seyyahlar ve seyahatnamelerine göre İstanbul ve Anadolu'da Türk halk inançları

Turkish folk beliefs in Istanbul and Anatolia according to western travelers and their travelogues in the 16th - 17th centuries

PDF İndir

  1. Tez No: 994683
  2. Yazar: ÇİĞDEM KARACAOĞLAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YUNUS KOÇ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Tarih, Halk Bilimi (Folklor), History, Folklore
  6. Anahtar Kelimeler: Anadolu, İstanbul, Anatolia, Istanbul
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Türkiyat Araştırmaları Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

KARACAOĞLAN, Çiğdem. 16-17. Yüzyıl Batılı Seyyahlar ve Seyahatnamelerine Göre İstanbul ve Anadolu'da Türk Halk İnançları, Doktora Tezi, Ankara, 2026. Osmanlı İmparatorluğu, coğrafi konumu, sosyal ve politik yapısı ile her dönem yabancı gezginlerin ilgisini çekmiştir. Kudüs gibi kutsal şehirleri ziyaret eden hacıların Osmanlı topraklarından geçmesi, erken dönem seyahatnamelerin ortaya çıkmasına önayak olmuştur. Özellikle 1530-1699 yılları arasında Avrupa'dan Osmanlı topraklarına gelen seyyah sayısında belirgin bir artış görülmüş, dönemin siyasi ve kültürel gelişmeleri bu ilgiyi pekiştirmiştir. Bu süreçte, Osmanlı topraklarına gelen Avrupalı diplomatlar, tüccarlar, misyonerler ve entelektüeller, toplumun yapısını, inanç sistemlerini ve gündelik yaşam pratiklerini gözlemlemişlerdir. Rönesans ve Barok dönemlerinin etkisiyle gelişen hümanist eğitim anlayışı, Batılı seyyahların gözlem yetisini ve yabancı kültürlere karşı duyarlılıklarını artırmıştır. Bu nedenle 16 ve 17. yüzyıl seyahatnameleri, önceki dönemlere kıyasla daha ayrıntılı betimlemeler içermekte ve tarihsel bilgi üretimi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Konusu“16-17. Yüzyıl Batılı Seyyahlar ve Seyahatnamelerine Göre İstanbul ve Anadolu'da Türk Halk İnançları”olan bu çalışmada, Osmanlı toplum yapısı ve kültürüne odaklanan 22 seyahatname ele alınmış; bu metinler nitel içerik analizi yöntemiyle incelenerek elde edilen veriler kategorize edilmiştir. Bu çalışma, Batılı seyyahların eserlerine yansıttıkları 16-17. yüzyıl İstanbul ve Anadolu Türk halk inançlarını ortaya koymakta; bu inançların ne ölçüde yerel ya da yaygın olduğunu göstermekte ve günümüzde varlığını sürdüren ya da tamamen unutulmuş unsurların tespit edilmesine imkân tanımaktadır. Ayrıca Osmanlı toplum yapısının daha yakından tanınmasına ve bugünkü toplum yapısıyla tarihsel bağların kurulmasına katkı sunmakta; toplumda süreklilik ve değişim olgusuna ilişkin bilimsel bilgi birikimini zenginleştirmektedir. Bununla birlikte çalışma, Batılı seyyahların Osmanlı topraklarına geliş süreçlerini, izledikleri güzergâhları ve yolculukları sırasında karşılaştıkları güçlükleri inceleyerek, seyyah anlatıları üzerinden yaklaşık beş yüzyıl öncesine ait Osmanlı dünyasına dair çok yönlü bir panorama sunmaktadır. Bu bakımdan seyahatnameler, yalnızca edebî metinler değil, aynı zamanda tarihsel bilgi üretiminin temel kaynakları arasında yer almaktadır. Anahtar Sözcükler 16-17. yüzyıl, Seyahatnameler, Batılı Seyyahlar, İstanbul, Anadolu, Osmanlı İmparatorluğu, Türk Halk İnançları.

Özet (Çeviri)

KARACAOĞLAN, Çiğdem. Turkish Folk Beliefs in Istanbul and Anatolia According to Western Travelers and Their Travelogues in the 16th - 17th Centuries, PhD Dissertation, Ankara, 2026. The Ottoman Empire attracted the attention of foreign travelers in every period due to its geographical position as well as its social and political structure. The passage of pilgrims visiting sacred cities such as Jerusalem through Ottoman territories played a significant role in the emergence of early travel accounts. Particularly between 1530 and 1699, there was a marked increase in the number of travelers coming from Europe to the Ottoman lands, a trend reinforced by the political and cultural developments of the period. During this process, European diplomats, merchants, missionaries, and intellectuals who visited Ottoman territories examined the social structure, belief systems, and everyday life practices of the local population. Influenced by the humanist educational ideals that developed alongside Renaissance and Baroque cultures, Western travelers demonstrated heightened observational skills and greater sensitivity toward foreign cultures. Consequently, travel accounts of the sixteenth and seventeenth centuries tend to offer relatively more impartial and detailed descriptions, making them highly valuable for the production of historical knowledge. This study, entitled“Turkish Folk Beliefs in Istanbul and Anatolia According to Western Travelers and Their Travelogues in the 16th - 17th Centuries”examines twenty-two travel narratives focusing on Ottoman social structure and culture. These travel accounts were analyzed using qualitative content analysis, and the data obtained were categorized accordingly. The study contributes to our understanding of 16th and 17th century Turkish folk beliefs in Istanbul and Anatolia as reflected in Western travel narratives, enabling us to assess whether these beliefs were local or widespread, to identify those that have survived to the present day or have been completely forgotten, and to gain a deeper insight into Ottoman social structure. By establishing connections between past and present social structures, the study also contributes to scholarly knowledge on social continuity and change. At the same time, this research helps us to become more closely acquainted with Western travelers themselves, to trace the routes they followed both on their way to and within Ottoman geography, and to understand the difficulties and problems they encountered during their journeys. These observations, transmitted to the present through the travelers' writings, offer a multifaceted panorama of the Ottoman world nearly five centuries ago. In this respect, travel accounts constitute not only literary texts but also indispensable sources for the production of historical knowledge. Keywords 16th-17th centuries, Travelogues, Western Travelers, Istanbul, Anatolia, Ottoman Empire, Turkish Folk Beliefs.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    451742

    Woman and family in İstanbul through the eyes of European travellers and ambassadors in the 16th and 17th centuries

    16. ve 17. yüzyıllarda Avrupalı seyyahlar ve elçilerin gözünden İstanbul'da kadın ve aile

    ASLI ÇETİNTAŞ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2016

    Tarihİstanbul Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET İPŞİRLİ

    YRD. DOÇ. DR. AYSEL YILDIZ

  2. Tez No

    427333

    The Ancient South Marmara Harbors

    Antik Güney Marmara Limanları

    SERKAN GÜNDÜZ

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2015

    ArkeolojiUludağ Üniversitesi

    Arkeoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN

    PROF. DR. MARTİNA SEIFERT

  3. Tez No

    472034

    19. yüzyıl Türk resim sanatında batı tarzı figür anlayışı

    Western style figure vision of Turkish art in 19. century

    SÜHEYLA ATABAY

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2017

    Güzel SanatlarDicle Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FATMA EVREN DAŞDAĞ

  4. Tez No

    940041

    19. yüzyılda İzmir'de gündelik hayat ve kentsel mekânın üretimi: Frenk Sokağı

    Everyday life and the production of urban space in 19th-century İzmir: Frank Street

    MERVE ARAS

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    MimarlıkBaşkent Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÇAĞLA CANER YÜKSEL

  5. Tez No

    744004

    18. yüzyıldan günümüze Kütahya Cami askı toplarının araştırılması, kataloglanması ve örnek üretimler

    Research, cataloging and sample production of Kütahya Mosque hanger balls from the 18th century to the present

    AYŞE AKAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Güzel SanatlarDokuz Eylül Üniversitesi

    Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı

    DOÇ. VEDAT KACAR

Geri Dön