Sağlıkta dönüşüm programının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi
The impact of the health transformation program on economic growth
- Tez No: 994740
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ ELMAS SARAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Teorisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 2003 yılında uygulanmaya başlanan Sağlıkta Dönüşüm Programının ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini 1975–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanarak incelemektedir. Çalışmada kişi başına düşen reel GSYH bağımlı değişken olarak ele alınmış; sağlık harcamaları, doğumda beklenen yaşam süresi, 1000 kişi başına düşen hastane yatağı sayısı ve reform dönemini temsil eden kukla değişken bağımsız değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Değişkenlerin durağanlık özellikleri Augmented Dickey-Fuller (ADF) Birim Kök Testi, Phillips-Perron Birim Kök Testi ve Zivot–Andrews yapısal kırılmalı birim kök testiyle analiz edilmiş ve değişkenlerin farklı mertebelerde durağan olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisini incelemek amacıyla ARDL Sınır Testi yaklaşımı uygulanmıştır. Bulgular, ekonomik büyüme ile sağlık göstergeleri arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin varlığını doğrulamaktadır. Uzun dönem tahminlerinde sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu, yaşam beklentisinin ise demografik dönüşümün etkisiyle büyümeyi olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Buna karşın, Sağlıkta Dönüşüm Programını temsil eden kukla değişkenin pozitif ve anlamlı olması, reformların uzun dönemde ekonomik büyümeye katkı sunduğunu göstermektedir. Kısa dönem bulguları, sağlık harcamalarının cari dönemde anlamlı bir etkisinin olmadığını; ancak gecikmeli dönemlerde büyümeyi pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Hastane yatak sayısının negatif ve önemli olması, sağlık altyapısı yatırımlarının maliyet baskısı yaratarak kısa vadede büyümeyi sınırlayabileceğini göstermektedir. Hata düzeltme teriminin negatif ve anlamlı olması ise sistemin yaklaşık 1,5 yıl içinde uzun dönem dengesine döndüğünü ifade etmektedir. Sonuç olarak çalışma, sağlık reformlarının uzun dönemde ekonomik büyümeyi desteklediğini; ancak sağlık harcamalarının yapısının, etkinliğinin ve demografik dönüşümün büyüme üzerindeki etkilerinin dikkatle yönetilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of the Health Transformation Program, implemented in Turkey in 2003, on economic growth using annual data for the period 1975–2023. Real GDP per capita was treated as the dependent variable, and health expenditures, life expectancy at birth, hospital beds per 1,000 population, and dummy variables representing the reform period were included in the model as independent variables. The stationarity properties of the variables were analyzed using the Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test, the Phillips-Perron unit root test and Zivot–Andrews structural break unit root test, which determined that the variables were stationary at different orders. Therefore, the ARDL Bounds Test approach was applied to examine the long-run relationship between the variables. The findings confirm the existence of a long-run cointegration relationship between economic growth and health indicators. In the long-run estimates, health expenditures were found to have a negative and significant effect on economic growth, while life expectancy, due to the demographic transformation, negatively affected growth. Conversely, the positive and significant dummy variable representing the Health Transformation Program indicates that the reforms contributed to economic growth in the long run. Short-term findings indicate that healthcare spending has no significant impact in the current period, but positively impacts growth in lagged periods. The fact that the number of hospital beds is negative and significant indicates that healthcare infrastructure investments may limit growth in the short term by creating cost pressures. The negative and significant error correction term indicates that the system returns to long-term equilibrium in approximately 1,5 years. In conclusion, the study demonstrates that healthcare reforms support economic growth in the long run, but the structure and effectiveness of healthcare spending, as well as the impact of demographic transformation on growth, must be carefully managed.
Benzer Tezler
- Effect of health expenditure on economic growth in Turkey
Sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
ELİF COŞKUN
- Türkiye sağlık sektöründe 2003-2023 yılları büyüme dinamikleri
The growth dynamics of the Turkish healthcare sector in the years 2003-2023
AYŞE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık YönetimiYeditepe ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE GAYE GENCER
- Essays on Turkish private hospital industry: Dynamics of market structure, health reforms and regulations
Özel hastane endüstrisi üzerine makaleler: Piyasa yapısının dinamikleri, sağlık reformları ve düzenlemeler
İSRAFİL BOYACI
- Measurement and evaluation of hospital efficiency by using data envelopment analysis
Veri zarflama analizi kullanılarak hastane etkinliğinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi
SİNEMİS ZENGİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
EkonomiMarmara ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN DAVUTYAN
- Örgütlerdeki değişimin hizmet yapısı üzerindeki etkisinin incelenmesi: Sağlıkta dönüşüm programının Çanakkale yerelindeki etkileri
The examination of the effect of change in organizations on service structure: The effects in Çanakkale locality of the transformation program in health
HÜLYA GÖRGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
İşletmeÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesiİşletme Bölümü
PROF. DR. MURAT KASIMOĞOLU