Abdullah Salâhî Uşşâkî'nin Kasîdetü'l-Bürde tahmîsi ve tercümesi
Abdullah Salāhī Ussākī's tahmīs of Qasīdat al-Burda and its translation
- Tez No: 994772
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SULTAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, hicrî 12. yüzyılda Osmanlı döneminde yaşamış sûfî, âlim ve edîbi Abdullah Salâhî Uşşâkî'nin Kasîdetü'l-bürde'ye yazdığı Arapça tahmîsi ve bu tahmîsin Türkçe manzum tercümesi incelenmiş ve tahkik edilmiştir. Salâhî Efendi eserinde kaynak metinden hareketle hem yeni bir metin ortaya koymuş hem de metnin anlamını aktarmıştır. Bu bağlamda eserin tahmîs ve tercüme gibi iki farklı telif türünü bir arada barındırıyor olması dikkat çekmektedir. Arap edebiyatında medih konulu şiirler Câhiliye döneminden itibaren rağbet gören bir tür olmuştur. İslâmiyet'in gelişiyle Hz. Peygamber (s.a.v.) bu şiirlerin ilgi odaklarından biri olmuş ve medh-i nebevî literatürü teşekkül etmeye başlamıştır. O'nun hayatı esnasında nazmedilen Ka'b b. Züheyr'in Kasîdetü'l-bürde'si bu literatürde yeni bir geleneğin başlangıcını temsil etmiş ve Muhammed b. Saîd elBûsîrî'nin kasîdesiyle zirveye ulaşmıştır. İslâm coğrafyasında şöhret bulan Bûsîrî'nin kasîdesi farklı dil ve kültürlerden insanlar tarafından rağbet görmüş ve pek çok şerh, nazîre, tahmîs ve tercümeye konu olmuştur. Böylece Salâhî Efendi'nin çalışması, medh-i nebevî geleneğinde müstesna bir yere sahip olan bu kasîdeye Osmanlı yorumunu katarak, bu mirası yeni bir üslupla sürdürmesi açısından önemlidir. Tez kapsamında önce Kasîdetü'l-bürde etrafında şekillenen tahmîs ve tercüme geleneği değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda birinci bölümde Kasîdetü'l-bürde literatürüne yer verilmiş, ardından kasîde üzerine yapılmış Arapça tahmîs ve Türkçe manzum tercüme çalışmaları ele alınmıştır. İkinci bölümde ise eserin müellifi Abdullah Salâhî Uşşâkî'nin hayatı ve eserleri incelenmiş ve müellifin ilmî, dinî ve edebî kişiliğine değinilmiştir. Son olarak, eserin incelemesi ve tahkiki yapılmıştır. Arapça tahmîse aynen yer verilirken Osmanlıca Arap harfleriyle yazılmış manzum tercüme Latin harfleriyle transkribe edilmiştir. Bu bölümde ayrıca eserin Arapça ii tahmîsindeki belâgat sanatlarına ve müellifin tercümede izlediği yöntemine yer verilmiştir. Böylece çalışmada hem metin neşri hem de edebî analiz yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Salâhî Efendi'nin bu eseri, Osmanlı döneminde Hz. Peygamber'e (s.a.v.) duyulan muhabbetin edebî bir tezahürü olarak hem medh-i nebevî geleneğinin Osmanlı'daki sürekliliğini göstermesi hem de dönemin dinî duygularının edebî formlarda nasıl vücut bulduğunu ortaya koyması açısından dikkate değer bir örnek teşkil etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the Arabic tahmīs composed by the 12th-century Hijrī Ottoman-era sufi, scholar, and poet Abdullah Salāhī Ussākī on Būsīrī's Qasīdat alBurda, along with his Turkish verse translation accompanying the tahmīs. Salāhī's work stands out for uniting two different types: creating a new poetic text which is tahmīs while also conveying the meaning of the original through translation. Panegyric poetry has been a popular type of poetry in Arabic literature since the Jāhiliyya period. With the advent of Islam, the Prophet Muhammad (pbuh) became one of the central figures praised in this kind of poems. The Literature that is known as madīh nabawī (prophetic praise) began to develop. This tradition took a new turn with the composition of Kaʿb b. Zuhayr's Qasīdat al-Burda during the Prophet's lifetime and reached its peak with the qasīda by Muhammad b. Saʿīd al-Būsīrī. It is widely known throughout the Islamic world, al-Būsīrī's poem gained significant popularity across different languages and cultures, inspiring numerous commentaries, poetic imitations (nazīras), tahmīs compositions, and translations. Thus, Salâhî Efendi's work is valuable for adding an Ottoman touch to this Qasīda and keeping this tradition alive in a new form. The first chapter of the thesis explores the literary tradition surrounding Qasīdat al-Burda, including its tahmīs and Turkish verse translations. The second chapter introduces the author Abdullah Salāhī Ussākī, and discusses his scholarly, religious, and literary identity. The final chapter offers a critical edition and literary analysis of the work. The Arabic tahmīs is presented as in the manuscript, while the Ottoman Turkish translation has been transcribed using a simplified Latin system. The study also highlights the rhetorical arts employed in the tahmīs and analyzes the author's translation approach. This work is a notable example of the literary expression of prophetic devotion in the Ottoman era, as it both demonstrates the continuity of the iv madīh nabawī tradition in the Ottoman context and reveals how the religious sentiments of the time were embodied in literary forms.
Benzer Tezler
- Salâhî Abdullah Uşşâkî'nin Tahmîs-i Kasîdetü'l-Bürde adlı eseri: Edisyon-kritik
Salahaddin-i Ushâkî's takhmees of Qasîdatu'l-Burdah: Edition and critique
ZAHİDE LALE İNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN UÇAR
- Abdullah Salahi Uşşaki`nin vücud risaleleri
Başlık çevirisi yok
SEMİH CEYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TAHRALI
- Salâhî Abdullah Uşşâkî'nin Risâle-i Kudsiyye tercümesi'nin transkripsiyonu ve tahlîli
Salâhî Abdullah Uşşâkî'nin Risâle-i Kudsiyye tercümesi'nin transkripsiyonu ve tahlîli
MUHAMMED MEKKİ ARVAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Doğu Dilleri ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TURAN ARSLAN
- Salâhî Abdullah-ı Uşşâkî'nin Manzûme-i Mevlid ve Mirâc-ı Nebî adlı eserlerinin tenkitli metinleri
Critical edition of Salâhî Abdullah-i Uşşâkî's Manzûme-i̇ Mevli̇d and Mi̇râc-i Nebî works called texts
MELEK GEREK
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Türk Dili ve EdebiyatıAhi Evran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. FATİH KÖKSAL
- Salahaddin Uşşaki'nin tasavvuf felsefesi
The mystical philosopy of Salahaddin Ushshagi
İHSAN SOYSALDI
Doktora
Türkçe
2002
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU