Hemşirelik öğrencilerinde flört şiddetine yönelik seyirci müdahale programının seyirci etkililiği davranışı ve yardım etme niyetine etkisi
The effect of bystander intervention program on bystander efficacy behavior and intent to help for dating violence in nursing students
- Tez No: 994899
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİM BUZLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Seyirci müdahalesi, öğrencilerin şiddete tanık olduklarında konuşmalarını, güvenli bir şekilde müdahale etmelerini ve şiddete uğrayan bireyleri yardım almaları konusunda güçlendirmelerini amaçlayan bir yaklaşımdır. Amaç: Bu araştırmanın birincil amacı hemşirelik öğrencilerinde flört şiddetine karşı geliştirilen seyirci müdahalesi programının seyirci etkililiği, davranışı ve yardım etmeye niyet üzerine etkisini değerlendirmektir. Araştırmanın ikincil amacı ise Seyirci Müdahalesi Etkililik Ölçeği, Yardım Etmeye Niyet Ölçeği-Kısa Versiyon, Seyirci Davranışı Ölçeği (Arkadaş Formu) olmak üzere seyirci tutum ve davranışlarını belirlemek üzere üç adet ölçeğin geçerliği ve güvenirliğini değerlendirmektir. Yöntem: Araştırma metodolojik ve randomize kontrol gruplu ve tekrarlayan ölçümlü (ön test, son test, izlem testi) deneysel araştırma tasarımı olmak üzere iki aşamada gerçekleştirildi. Deneysel araştırmaya 83 hemşirelik 2. sınıf öğrencisi (42 müdahale, 41 kontrol) katıldı. Veri toplamada Bireysel Bilgi Formu, Seyirci Müdahalesi Etkililik Ölçeği, Yardım Etmeye Niyet Ölçeği-Kısa Versiyon, Seyirci Davranışı Ölçeği (Arkadaş Formu) ve Program Süreç Değerlendirme Formu kullanıldı. Müdahale grubuna Sessizliği Bozmak: Flört Şiddetine Karşı Seyirci Müdahale Programı uygulandı. Müdahale ve kontrol grubu müdahale öncesi, sonrası ve programdan iki ay sonra değerlendirildi. Verilerin analizinde, grup ve zaman etkilerini değerlendirmek amacıyla tekrarlı ölçümler için iki yönlü varyans analizi (Repeated Measures ANOVA) ve Bonferroni düzeltmeli çoklu karşılaştırmalar kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamasının 19,99±1,15 ve %80'inin kadın olduğu, %23'ünün daha önce flört şiddetine maruz kaldığı ve %80'inin flört şiddetine tanık olduğu belirlendi. Gruplara göre katılımcıların tanıtıcı özelliklerinin dağılımında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Müdahale grubunun, program sonrası ve ikinci ay izlem ölçümlerinde, kontrol grubuna kıyasla seyirci müdahale etkililiği puanları anlamlı ölçüde arttığı belirlendi (p<0,001). Benzer şekilde hem arkadaşa hem de yabancıya yönelik yardım etme niyeti puanlarında da program sonrası ve izlem ölçümlerinde müdahale grubu lehine anlamlı farklılık saptandı (p<0,001). Müdahale grubunun, program sonrası seyirci davranışı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artma görülmedi (p>0,05) ancak kontrol grubuna göre seyirci davranışı puanlarının istatistiksel olarak daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). Sonuç: Sonuç olarak; Seyirci Müdahalesi Etkililik Ölçeği, Yardım Etmeye Niyet Ölçeği-Kısa Versiyon, Seyirci Davranışı Ölçeği (Arkadaş Formu) olmak üzere üç adet ölçeğin geçerli ve güvenilir ölçüm araçları olduğu saptandı. Araştırmanın ikinci aşamasında geliştirilen programın hemşirelik öğrencilerinde seyirci etkililik, davranış ve yardım etmeye niyet düzeyleri üzerinde etkili olduğu görüldü. Bulgular literatür kapsamında tartışıldı ve öneriler sunuldu.
Özet (Çeviri)
Background: Bystander intervention is an approach that aims to encourage individuals to speak up, intervene safely, and empower victims to seek help when witnessing incidents of violence. It has emerged as a critical strategy in preventing dating violence among university students. Aim: The aim of this study was to evaluate the effects of a bystander intervention program developed for nursing students on bystander efficacy, bystander behavior, and intent to help in situations of dating violence. The secondary aim was to examine the validity and reliability of three measurement instruments assessing bystander attitudes and behaviors: the Bystander Efficacy Scale, the Intent to Help Scale–Brief Version, and the Bystander Behavior Scale (For Friends). Methods: The study was conducted in two phases and employed a methodological study followed by a randomized controlled experimental design with repeated measures (pre-test, post-test, and follow-up). The experimental phase included 83 second-year nursing students (42 intervention, 41 control). Data were collected using the Individual Information Form, the Bystander Efficacy Scale, the Intent to Help Scale–Brief Version, the Bystander Behavior Scale (for Friends), and the Program Process Evaluation Form. The intervention group received the program“Breaking the Silence: A Bystander Intervention Program Against Dating Violence,”while the control group received no training during the study period. Both groups were assessed before the intervention, immediately after the intervention, and again two months later. Data were analyzed using repeated-measures two-way ANOVA to examine group and time effects, followed by Bonferroni-adjusted multiple comparisons. Results: The mean age of the participants was 19.99±1.15; 80% were female, 23% had previously experienced dating violence, and 80% had witnessed dating violence. No statistically significant differences were found between the intervention and control groups in terms of baseline characteristics. Bystander efficacy scores in the intervention group increased significantly at posttest and two-month follow-up compared to the control group (p < 0.001). Similarly, both friend- and stranger-directed intent to help scores were significantly higher in the intervention group at posttest and follow-up (p < 0.001). Although no significant within-group increase was observed in bystander behavior scores after the program (p > 0.05), the intervention group reported significantly higher bystander behavior scores compared to the control group at posttest (p < 0.001). Conclusion: In conclusion, the Bystander Efficacy Scale, the Intent to Help Scale–Brief Version, and the Bystander Behavior Scale (For Friends). were found to be valid and reliable measurement instruments. Furthermore, the bystander intervention program developed in the second phase of the study was effective in improving bystander efficacy, bystander behavior, and intention to help among nursing students. The findings were discussed within the existing literature, and recommendations were provided.
Benzer Tezler
- Flört şiddeti gören hemşirelik öğrencilerinde kişiler arası ilişkisel rol analizinin etkinliği
Effectiveness of interpersonal relational role analysis in nursing students experiencing dating violence
ŞULE ÇINAKLI
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA ARSLANTAŞ
- Atılganlık becerilerine temellendirilmiş akran eğitiminin flört şiddeti tutumu ve içselleştirilmiş mizojiniye etkisi
The effect of peer education based on assertiveness skills on dating violence attitudes and internalized misogyny
BÜŞRA GÖK
Doktora
Türkçe
2025
HemşirelikGazi ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENGÜL YAMAN SÖZBİR
- Bir vakıf üniversitesindeki öğrencilerin flört şiddeti yaşama durumları, flört şiddetine karşı olan tutumları ve kendine zarar verme eğilimlerinin incelenmesi
The examination of dating violence experiences, attitudes towards dating violence and self-harming tendencies of students at a foundation university
BERFİN AYHAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
HemşirelikYeditepe ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IŞIL IŞIK
- Üniversite öğrencilerinin flört şiddetine yönelik tutum ve davranışları
"attitudes towards datingviolence and behavior of university students
MEHBARE İFTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜNGÖR GÜLER
- Üniversite öğrencilerinin benlik saygısı ve toplumsal cinsiyet tutumlarının flört şiddetine yönelik tutumlarına etkisi
Effect of university students' self-esteem and gender on their attitudes towards dating violence
SEVDA YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN TERZİOĞLU