Sözlü kültürden televizyona kadın kahramanın ideolojik inşası
The ideological construction of the female hero from oral tradition to television
- Tez No: 994925
- Danışmanlar: PROF. DR. AYNUR KOÇAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sözlü kültür ve çağdaş Türk televizyon dizileri olmak üzere iki farklı kültürel ortamı bir araya getirerek kadın kahramanın ideolojik inşasını inceler. Çalışma, epik özellikler gösteren kadın kahramanlara odaklanarak kadının hangi koşullarda, hangi ölçütlere göre, hangi toplumsal rollere uygun biçimde ve hangi ideolojik çerçeveler içinde“kahraman”olarak konumlandırıldığını sorgular.“Kadın kahramanlar da vardır”demekle yetinmeyip bu kahramanların kimin adına, hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde temsil edildiğini araştırır. Araştırma, nitel bir anlatı incelemesine dayanır. Örneklemini Anadolu sahasına ait sözlü anlatılardaki kadın kahramanlar ve Türkiye'de ulusal kanallarda yayınlanan tarihî ya da yarı tarihî kurguya sahip televizyon dizilerindeki kadın kahramanlar oluşturur. Her iki ortamı kültürel devamlılığın halkaları olarak ele alan inceleme, bu süreklilik ve dönüşüm içerisinde benzer anlatısal ve söylemsel örüntülerle kahramanlaşan kadın figürlerini karşılaştırmalı olarak okur. Böylece kuramsal olarak feminist folklor eleştirilerinden yararlanarak folkloru ideoloji ve temsil tartışmalarıyla birleştirir. Araştırmanın bulguları, kadın kahraman figürünün kadını belirleyen mevcut söylemler, erkek egemen söylemler ve“biz”i inşa eden söylemler ile kurulduğunu, bununla birlikte yine bu söylemlerde işlevsel hâle geldiğini ortaya koyar. Bu sebeple kadın kahramanlara ilişkin yerleşik düşüncelere kuşkuyla yaklaşarak betimleyici tavrın ötesine geçmeyi amaçlayan tez, kadın kahramanı eleştirel bir biçimde yeniden değerlendirir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the ideological construction of the female hero by bringing together two different cultural contexts: oral tradition and contemporary Turkish television dramas. Focusing on female heroes with epic qualities, the study asks under which conditions, according to which criteria, in line with which social roles and within which ideological frameworks a woman is positioned as a“hero”. Rather than being content with the statement that“female heroes also exist”, it investigates on whose behalf, under what conditions and within which boundaries these heroines are represented. The research is based on qualitative narrative analysis. Its corpus consists of female heroes in oral narratives from the Anatolian tradition and female heroes in historical or quasi-historical Turkish television series broadcast on national channels. The study treats these two contexts as parts of a broader line of cultural continuity and compares female figures who become heroic through similar narrative and discursive patterns. It draws on feminist critiques in folklore studies and brings folklore into dialogue with debates on ideology and representation. The findings show that the figure of the female hero is constructed through existing discourses that define women, patriarchal discourses and discourses that construct a collective“we”, and that it becomes functional within these same discursive frameworks. For this reason, by approaching established ideas about female heroes with skepticism and seeking to move beyond a merely descriptive stance, the dissertation offers a critical re-evaluation of the female hero.
Benzer Tezler
- Gösteri toplumunda şehirli kadının tasarımı
The design of urban female in demonstration society
GÜL DÖKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İletişim BilimleriKocaeli Üniversitesiİletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AKIN DEVECİ
- Günümüz erkek giyimindeki ve erkek imgesindeki kadınsı, androjen, homososyal, homoerotik unsurların 1960'larda başlayan toplumsal gelişmelerden etkilenmeleri
Feminine, androgynous, homosocial, homoerotic influences in contemporary menswear and male image with regard to the social developments that began in 1960s
KAMİ EMİRHAN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2014
Giyim EndüstrisiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. ZEKİ ALPAN
- Televizyon üzerinden dindar/mütedeyyin kadınları anlamak: Dindar kadınların televizyonu alımlama ve kullanım biçimleri
Understanding religious/pious women through television: Religious women's reception and usage of television
ERGEN DEVRİM KARAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Dı tradîsyona dengbêjıya kurdî de şakıro (jıyan û berhem)
Kürt dengbejlik geleneğinde dengbej şakıro (hayatı ve eserleri)
SERDAR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Kürtçe
2014
Halk Bilimi (Folklor)Mardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH ACAR
- Âşık Özlemî'nin hayatı, sanatı ve eserleri
Life, art and works of Âşık Özlemî
MERVE OK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SHURUBU KAYHAN