Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin ebeveyn öz yeterliliği, utanç ve suçluluk duyguları ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişki
The relationship between parental self-efficiency, feeling of shame and guilt and psychological resilience of mothers with children with special needs
- Tez No: 995156
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER TAPANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, özel gereksinimli çocuğu olan annelerin, ebeveynlik süreçlerinde karşılaştıkları duygusal yüklerin etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu anneler, çocuklarının özel ihtiyaçlarını karşılarken hem fiziksel hem de duygusal açıdan yoğun bir yük taşımakta; bu süreçte ebeveyn öz yeterlilikleri, yaşadıkları utanç ve suçluluk duyguları ile psikolojik dayanıklılıkları önemli bir rol oynamaktadır. Araştırma, bu annelerin yaşadığı zorlukları daha iyi anlamak ve bu doğrultuda destekleyici müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu model, iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişki düzeyini belirlemeyi hedeflemektedir. Çalışmada özel gereksinimli çocuğu olan annelerin; ebeveyn öz yeterlilik düzeyleri, utanç ve suçluluk duyguları ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Katılımcılar, İstanbul Kent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün etik ilkelerine uygun şekilde belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, özel gereksinimli çocuğu olan annelerin genel olarak yüksek düzeyde ebeveyn öz yeterliliğine sahip oldukları görülmektedir (M=95.93, SD=14.797). Bu yüksek yeterlilik düzeyi, annelerin çocuklarının bakımında kendilerini yeterli hissetmeleri, stresle başa çıkabilmeleri ve toplumsal destek mekanizmalarından faydalanmaları ile açıklanmaktadır. Buna karşın, annelerin utanç düzeyleri yüksek (M=42.56, SD=10.667) ve suçluluk düzeyleri ise çok yüksek (M=51.94, SD=11.668) bulunmuştur. Bu sonuçlar, annelerin çocuklarının özel gereksinimlerinden dolayı sıklıkla kendilerini sorumlu hissettiklerini ve bu durumun utanç ve suçluluk duygularını artırdığını göstermektedir. Çalışma, özel gereksinimli çocuğu olan annelerin yüksek ebeveyn öz yeterliliğine rağmen yoğun utanç ve suçluluk duyguları yaşadıklarını ortaya koymaktadır. Bu duygusal yüklerin, annelerin psikolojik dayanıklılığını etkileyebileceği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi ve toplumsal farkındalığı artıran müdahalelerin geliştirilmesi, annelerin yaşam kalitelerinin artırılması açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the emotional burdens experienced by mothers of children with special needs throughout their parenting processes. These mothers carry a significant physical and emotional load while trying to meet their children's special needs. In this context, their parental self-efficacy, feelings of shame and guilt, and psychological resilience play a crucial role. The research was conducted to better understand the challenges faced by these mothers and to contribute to the development of supportive interventions accordingly. A relational screening model was used in the study. This model aims to determine the level of relationship between two or more variables. The study analyzed the relationships between the parental self-efficacy levels, feelings of shame and guilt, and psychological resilience of mothers of children with special needs. Participants were selected in accordance with the ethical principles of Istanbul Kent University Graduate School of Education. According to the research results, mothers of children with special needs generally exhibited high levels of parental self-efficacy (M=95.93, SD=14.797). This high level of efficacy can be explained by the mothers' sense of competence in caring for their children, their ability to cope with stress, and their use of social support mechanisms. However, their levels of shame were found to be high (M=42.56, SD=10.667), and their levels of guilt were very high (M=51.94, SD=11.668). These findings suggest that mothers often feel responsible for their children's special needs, which in turn increases their feelings of shame and guilt. The study reveals that despite having high parental self-efficacy, mothers of children with special needs experience intense feelings of shame and guilt. These emotional burdens may affect their psychological resilience. Therefore, strengthening social support systems and developing interventions that raise public awareness are essential for improving the quality of life of these mothers.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde intihar olasılığının yordayıcıları: Sosyal destek algısı ve ebeveyn öz yeterliği
Predictions of the possibility of suicide in mothers who has children with special needs: Perception of social support and parental self efficacy
ASLI EYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESTEREN GAZİOĞLU
- Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde ebeveyn stresi ve öncüllerinin incelenmesi
Examination of parental stress and its precursors in mothers with children with special needs
NİSA AZİZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
- Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde ebeveyn öz yeterliği: Bilinçli farkındalık ve psikolojik dayanıklılığın yordayıcı rolü
Parental self efficacy of mothers with special needs children: The predictive role of mindfulness and psychological resilience
SEDANUR AKBUĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiEğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN EREN ARTAN
- Okul çağında sağlıklı çocuğu olan annelerle okul çağında otizm spektrum bozukluğu ve mental retardasyon tanısı almış çocuğu olan annelerin ebeveyn yeterlilik, algılanan sosyal destek ve ebeveyn tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of parental sufficiency, perceived social support, and parental burnout levels of mothers with healthy school-age children and mothers with school-age autism spectrum disorder and mental retardation diagnosed children
MEHMET ALTIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDEH FARAJİ
- Özel gereksinimli çocuğa sahip olan ebeveynlerin yalnızlık, algılanan sosyal destek ve ebeveyn öz yeterliği düzeylerinin incelenmesi
Examining the levels of loneliness, perceived social support, and parental self-efficacy among parents of children with special needs
BÜŞRA ÖNER