Bettina x nif patates melezinin morfolojik ve verim özelliklerinin kalıtımı
Inheritance of morphological and yield characteristics in a bettina x nif cross of potato
- Tez No: 995271
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLSÜM ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Kalıtım dereceleri, Klon, Korelasyon analizi, Patates, Seleksiyon ıslahı, Çok değişkenli varyans analizi, Heritability, Clon, Correlation analysis, Potato, Selective breeding, Multivariate variance analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bitki Islahı ve Genetiği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Bettina × Nif patates melezinden seçilmiş 18 patates klonu ve ebeveynleri, Bornova ve Menemen lokasyonlarında 2024 ve 2025 yetiştirme sezonlarında yürütülen denemelerde verim, verim komponentleri, morfolojik ve kalite özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. İki yıl ve iki lokasyondan elde edilen veriler tesadüf blokları deneme desenine göre birleştirilmiş; varyans komponentleri, geniş anlamda kalıtım derecesi tahminleri ile genetik kazanç ve özellikler arası ilişkiler incelenmiştir. Varyans komponentleri ile hesaplanan geniş anlamda kalıtım derecesi tahminleri saptanmıştır. Verim ve verim komponentleri için tahmin edilen varyanslar kullanılarak elde edilen geniş anlamdaki kalıtım derecesi (H) değerleri 0,76 (yumru sayısı) ile 0,83 (tek yumru ağırlığı) arasında değişmektedir. Morfolojik özellikler için saptanan kalıtım dereceleri 0,72 (yaprak eni) ile 0,92 (dal sayısı) arasında değişmektedir. Ayrıca yumru boyu (0,91) ile kuru madde ve nişasta oranı (0,93) için yüksek kalıtım dereceleri saptanmıştır. Varyans komponentlerine dayalı s = 0,05 seçim şiddetiyle elde edilen genetik kazanç tahminleri, Bettina × Nif melezinden seçilen klonlarda incelenen verim özelliklerinin; yumru sayısında 1,05 adet, tek yumru ağırlığında 26,74 g, tek bitki veriminde 205,99 g ve parsel veriminde 4,13 kg/parsel düzeyinde genetik kazanç sağlayabileceğini göstermektedir. Morfolojik özellikler için hesaplanan genetik kazanç tahminleri; yumru boyu için 1,48 cm, yumru eni için 1,10 cm, bitki boyu için 15,03 cm, dal sayısı için 2,54 adet, sap sayısı için 1,99 adet, yaprak sayısı için 29,22 adet, yaprak boyu için 0,75 cm ve yaprak eni için 0,36 cm olarak belirlenmiştir. Kalite özellikleri açısından ise kuru madde oranında %3,47 ve nişasta oranında %3,28 düzeyinde genetik kazanç tahmin edilmiştir. İncelenen özellikler arasındaki korelasyonlar göz önünde bulundurulduğunda; tek bitki verimi ile tek yumru ağırlığı (r = 0,919**) ve yumru sayısı (r = 0,686**) arasında güçlü pozitif ilişkiler belirlenirken, parsel verimi ile tek yumru ağırlığı (r = 0,919) ve yumru sayısı (r = 0,686**) arasında yüksek düzeyde pozitif ilişkiler saptanmıştır. Morfolojik özelliklerden bitki boyu, tek bitki verimi (r = 0,529**) ve tek yumru ağırlığı (r = 0,547**) ile yaprak sayısı ise hem tek bitki verimi (r = 0,545**) hem de tek yumru ağırlığı (r = 0,537**) ile anlamlı pozitif ilişkiler göstermiştir. Benzer şekilde yumru boyu ve yumru eni, hem tek bitki verimi (r = 0,566**; r = 0,498**) hem de tek yumru ağırlığı (r = 0,580**; r = 0,530**) ile pozitif ilişkilidir. Kalite özelliklerinden kuru madde oranı ve nişasta oranı, verim parametreleriyle genel olarak düşük ve negatif yönlü ilişkiler göstermiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde, Bettina × Nif melezinden seçilmiş klonlar, Bornova ve Menemen koşullarında 2024 ve 2025 yetiştirme sezonlarında yürütülen denemelerde verim, morfolojik ve kalite özellikleri bakımından umut vadeden genotipler ortaya koymuştur. Verim, morfolojik ve kalite özellikleri bakımından 10-78, 10-20, 10-117, 10-107 ve 10-90 numaralı klonlar; üstün özellikler sergilemiş ve ileri generasyon denemeleri ile ıslah programlarında değerlendirilmek üzere öne çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, eighteen potato clones selected from the cross Bettina × Nif and their parents were evaluated for yield, yield components, morphological and quality traits in trials conducted at the Bornova and Menemen locations during the 2024 and 2025 growing seasons. Data from the two years and two locations were combined according to a randomized complete block design, and variance components, broad-sense heritability estimates, genetic gain estimates and relationships among traits were examined. Broad-sense heritability estimates calculated from variance components were obtained for all traits. For yield and yield components, broad-sense heritability (H) values ranged from 0.76 for tuber number to 0.83 for single tuber weight. For morphological traits, heritability values ranged from 0.72 for leaf width to 0.92 for branch number. In addition, the highest heritability estimates were obtained for tuber length (0.91) and for dry matter and starch content (0.93). Genetic gain estimates obtained at a selection intensity of s = 0.05 based on variance components indicated that the clones selected from the Bettina × Nif cross could provide genetic gains of 1.05 tubers for tuber number, 26.74 g for single tuber weight, 205.99 g for single plant yield and 4.13 kg/plot for plot yield. For morphological traits, the estimated genetic gains were 1.48 cm for tuber length, 1.10 cm for tuber width, 15.03 cm for plant height, 2.54 for branch number, 1.99 for stem number, 29.22 for leaf number, 0.75 cm for leaf length and 0.36 cm for leaf width. For quality traits, genetic gains were estimated as 3.47% for dry matter content and 3.28% for starch content. Correlation analyses among the traits revealed strong relationships between morphological and yield traits of the clones selected from the Bettina × Nif cross. Strong positive correlations were detected between single plant yield and single tuber weight (r = 0.919**) and tuber number (r = 0.686**), and similarly between plot yield and single tuber weight (r = 0.919**) and tuber number (r = 0.686**). Among the morphological traits, plant height showed significant positive correlations with single plant yield (r = 0.529**) and single tuber weight (r = 0.547**), while leaf number was positively and significantly associated with both single plant yield (r = 0.545**) and single tuber weight (r = 0.537**). Likewise, tuber length and tuber width were positively correlated with both single plant yield (r = 0.566**, r = 0.498**) and single tuber weight (r = 0.580**, r = 0.530**). Quality traits, namely dry matter content and starch content, generally showed low and negative relationships with yield parameters. Overall, the clones selected from the Bettina × Nif cross exhibited promising performance for yield, morphological and quality traits under the Bornova and Menemen conditions in the 2024 and 2025 growing seasons. In particular, clones numbered 10-78, 10-20, 10-117, 10-107 and 10-90 were identified as outstanding genotypes in terms of yield, morphological and quality parameters, and therefore been selected for evaluation in advanced generation trials and breeding programs.
Benzer Tezler
- Bettina X nif patates melezinin F1 generasyonunda normal dağılışa dayalı klon seleksiyonu
Clon selection based on normal distribution in the F1 generation of bettina X nif potato cross
ZİYAETTİN YILMAZ
- Bazı patates klonlarının mikro yumru verimlerinin karşılaştırılması
Comparison of microtuber yield of some potato clones
KEVSER EREN
- Analog tümdevre analizine uygun yeni bir mosfet modeli
A New mosfet model suitable for analog ic analysis
ALİ ZEKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. HAKAN KUTMAN
- Niğde İlinde patates alanlarında bulunan bitki paraziti nematodların belirlenmesi ve bazı genotiplerin patates altın nematodu (Globodera rostochiensis, wollenweber)'na karşı dayanıklılığının araştırılması
Identification of plant parasitic nematodes in potato fields in Nigde and research on resistance of some genotypes against potato golden cyst nematode (Globodera rostochiensis, wollenweber)
YAKUP SALGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatNiğde ÜniversitesiBitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL TOKTAY
- Üniversite öğrencilerinin sporda bahis oynama motivasyonlarının incelenmesi
The gambling motivation in sport of university students
MUTLU YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporMersin ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DURSUN KATKAT