Endemik Muscari latifolium ve Muscari coeleste'nin mikroçoğaltılması
Micropropagation of endemic Muscari latifolium and Muscari coeleste
- Tez No: 995361
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ONAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Botanik, Botany
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, endemik Muscari latifolium ve Muscari coeleste türlerinin hızlı klonal çoğaltılmaları için optimize mikroçoğaltım protokolleri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Kültür başlatma materyali olarak M. latifolium için tohumlar, M. coeleste için ise soğan eksplantları kullanılmıştır. M. latifolium'da yüzey sterilizasyonu, %20 NaOCl'nin 30 dakika uygulaması %100 dekontaminasyon ve %100 çimlenme oranı ile başarılı olmuştur. En yüksek soğancık sayısı (21.06 adet) ve uzunluğu (0.71 cm), 1.0 mg/l BAP içeren MS ortamında elde edilmiştir. 1.0 mg/l BAP + 1.0 mg/l NAA kombinasyonunu içeren MS ortamında ise daha az soğancık sayısı (5.60 adet) ile birlikte daha geniş çaplı (0.19 cm) ve yüksek köklenme oranı (%75) görülmüştür. Köklendirmede 2 mg/l IBA içeren MS ortamında %100 başarı sağlanmıştır. Aklimatizasyonda torf-toprak karışımı kullanılarak %47 yaşama oranı elde edilmiştir. M. coeleste türü için ise yüzey sterilizasyonunda %80 NaOCl'nin 40 dakika uygulaması, %0 kontaminasyon ve %100 eksplant canlılığı ile en etkili sonucu vermiştir. Sürgün indüksiyonu, 4 mg/l BAP ile 1–2 mg/l NAA kombinasyonu içeren MS ortamında en etkili şekilde gerçekleştirilmiş ve %100 kallus ve sürgün oluşumu sağlanmıştır. Soğancık indüksiyonunda, 4 mg/l BAP + 1 mg/l NAA içeren MS ortamında en yüksek soğancık sayısı (5.07±0.27 adet), 4 mg/l BAP + 2 mg/l NAA içeren MS ortamında ise en büyük uzunluk (2.42±0.08 cm) elde edilmiştir. Adventif soğancık gelişiminde de benzer şekilde, 4 mg/l BAP + 1 mg/l NAA içeren MS ortamında en yüksek soğancık sayısı (3.47±0.68 adet), 4 mg/l BAP + 2 mg/l NAA içeren MS ortamında ise en büyük çap (0.19±0.06 cm) ve uzunluk (0.77±0.18 cm) gözlenmiştir. Köklendirme çalışmalarında 2 mg/l IBA içeren MS ortamında en yüksek başarı oranı elde edilmiş, aklimatizasyon sürecinde ise torf-toprak karışımı %53 yaşamaya devam oranı ile en iyi sonucu vermiştir. Sonuç olarak, M. latifolium ve M. coeleste türleri için geliştirilen in vitro çoğaltım protokolleri, yüksek çoğaltım verimliliği, iyi morfolojik kalite ve başarılı aklimatizasyon performansı ortaya koymuştur. M. latifolium'da başlangıç materyali olarak tohumların kullanılması, doğal popülasyonlardan soğan hasadına olan ihtiyacı azaltarak ex situ koruma ve sürdürülebilir süs bitkisi üretimine katkı sağlamaktadır. Tıbbi amaçlarla kullanılan M. coeleste için geliştirilen protokolün, ileride gerçekleştirilecek farmakolojik ve medikal çalışmalara altyapı oluşturması beklenmektedir. Elde edilen bulgular, benzer koruma zorluklarıyla karşı karşıya bulunan diğer nadir geofit türlerinin çoğaltılması ve korunması için uygulanabilir bir model sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to develop optimized micropropagation protocols for the rapid clonal propagation of the endemic species Muscari latifolium and Muscari coeleste. Seeds were used as the initial explant for M. latifolium, while bulb explants were used for M. coeleste. For M. latifolium, surface sterilization using 20% NaOCl for 30 minutes was effective, achieving 100% decontamination and 100% germination. The maximum bulblet number (21.06 per explant) and bulblet length (0.71 cm) were obtained on MS medium supplemented with 1.0 mg/l BAP. Conversely, MS medium supplemented with 1.0 mg/l BAP in combination with 1.0 mg/l NAA resulted in a reduced bulblet number (5.60 per explant) but produced bulblets with a larger diameter (0.19 cm) and a higher rooting frequency (75%). Root induction was most successful on MS medium containing 2 mg/l IBA, with a rooting rate of 100%. During the acclimatization phase, plantlets grown in a peat–soil mixture exhibited a survival rate of 47%. For M. coeleste, surface sterilization with 80% NaOCl for 40 minutes proved to be the most effective treatment, resulting in complete elimination of contamination (0%) and full explant viability (100%). Shoot induction was most effectively achieved on MS medium supplemented with 4 mg/l BAP in combination with 1–2 mg/l NAA, yielding callus (100%) and shoot formation. During bulblet induction, the highest number of bulblets (5.07±0.27 per explant) was obtained on MS medium containing 4 mg/l BAP + 1 mg/l NAA, whereas the greatest bulblet length (2.42±0.08 cm) was recorded on MS medium supplemented with 4 mg/l BAP + 2 mg/l NAA. Similarly, adventitious bulblet formation followed a comparable trend, with the highest bulblet number (3.47±0.68 per explant) observed on MS medium containing 4 mg/l BAP + 1 mg/l NAA, while the largest bulblet diameter (0.19±0.06 cm) and length (0.77±0.18 cm) were achieved on MS medium supplemented with 4 mg/l BAP + 2 mg/l NAA. Rooting experiments indicated that MS medium supplemented with 2 mg/l IBA produced the most favorable results, and during acclimatization, the peat–soil mixture resulted in the highest survival rate (53%). In conclusion, the developed protocols for both M. latifolium and M. coeleste demonstrated high propagation efficiency, morphological quality, and acclimatization success. The use of seeds as starting material in M. latifolium reduces the need for bulb harvesting from natural populations, contributing to ex situ conservation and sustainable ornamental plant production. It is expected that the protocol developed for M. coeleste, which is used for medicinal purposes, will provide a basis for future pharmacological and medical studies. The obtained findings may also provide a model for the propagation of other rare geophyte species facing similar conservation challenges.
Benzer Tezler
- Muscari mirum speta (Asparagaceae) ve yakın akrabaları (Muscari massayanum grunert, Muscari tenuiflorum tausch ve Muscari latifolium kirk)'nın morfolojik, anatomik ve ekolojik özellikleri
Morphological, anatomical and ecologigal features of Muscari mirum speta (Asparagaceae) and it's allied (Muscari massayanum grunert, Muscari tenuiflorum tausch and Muscari latifolium kirk) species
MURAT GÜRSOY
- Bazı Muscari mill. türlerinin karyolojik yönden incelenmesi
Some Muscari mill. kariological examination of species
LEYLA YILDIRIM
- Balıkesir yöresinde yetişen Muscari Sp. türlerinin anatomi ve morfolojisi
Anatomy and morphology of Muscari Sp. species grown in Balıkesir
ERSİN HOPA
- Endemik muscari aucheri'nin in vitro klonal çoğaltımı üzerine araştırmalar
Studies on in vitro clonal micropropagation of Endemic muscari aucheri
PARİZAD ALLAHVERDİKHAN VAZİRİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
BiyoteknolojiAnkara ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ SANCAK
- Endemik Muscari turcicum Uysal, Ertuğrul & Dural ve Muscari vuralii Y. Bağcı & Doğu türlerinin morfolojik, karyolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morpholgical, karyological and molecular characterization of endemic Muscari turcicum Uysal, Ertuğrul & Dural and Muscari vuralii Y. Bağci & Doğu species
AHMET EMRE CEYLAN