Birinci basamak sağlık hizmetlerinde B12 vitamin eksikliği tedavi uygunluğunun değerlendirilmesi: Bir aile sağlığı merkezi örneği
Appropriateness of vitamin B12 treatment in primary care: Case study in a primary care center
- Tez No: 995460
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN ÇEVİK VAROL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Vitamin B12 eksikliği, Aile hekimliği, Kılavuz uyumu, Serum B12, Vitamin B12 deficiency, Family medicine, Guideline adherence, Serum B12
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Vitamin B12 eksikliği, aile hekimliği kliniklerinde sık karşılaşılan bir sağlık sorunudur. Tanısında altın standart bir testin olmayışı ve en sık kullanılan serum B12 sınır değerine dair farklı yaklaşımlar olması tanı koymayı zorlaştırabilmektedir. Daha yüksek sınır değerler belirlenmesi, yanlış pozitifliği arttırarak bazı kişilerin gereksiz vitamin B12 kullanmasına sebep olacaktır. Vitamin B12 genel olarak non-toksik bilinmektedir; ancak son yıllarda yüksek serum B12 düzeylerinin ve uzun süreli oral B12 kullanımının bazı kanserlerle ilişkili olabileceği tartışılmaktadır. Bu çalışmada, aile hekimliği kliniklerinde Vitamin B12 tedavisi düzenlenen hastalarda, hekimlerin tanı ve tedavi uygulamalarının kılavuzlara uyumu değerlendirilmiştir. Ek olarak hekimlerin tanı ve tedavide yaklaşımını etkileyebilecek faktörlerin de anlaşılması amaçlanmıştır. Çalışma retrospektif olarak yürütülmüş ve Tekirdağ Çorlu Kıvanç Aile Sağlığı Merkezinde 01.03.2024-31.08.2024 tarihleri arasında vitamin B12 tedavisi düzenlenmiş 18 yaş üstü 576 kişi dahil edilmiştir. Çalışma sonucunda Türk Hematoloji Derneği 2019 kılavuzuna göre hastaların %56,3'ünde; National Institute for Health and Care Excellence 2024 kılavuzuna göre ise %55,4'ünde tanı uygunsuz bulunmuştur. Hastaların %21,2'sine son 1 yıl içinde yapılmış serum B12 testi olmamasına rağmen tedavi reçetelendiği saptanmıştır. 45 yaş üstü hastalarda tanı uygunsuzluğu daha fazla bulunmuştur. Hekimlerin tedavi reçetelendirdiği hastaların ortalama serum B12 değeri 266,9 ±257,8 pg/mL olarak saptanmıştır. Tedavi preparat türü olarak hekimlerin daha çok oral vitamin B12 reçetelendirdiği; serum B12 düzeyi 100 pg/mL altında olanlarda parenteral tedavinin daha fazla tercih edildiği saptanmıştır. Türk Hematoloji Derneği 2019 kılavuzuna göre hastaların %64,3'ünde; National Institute for Health and Care Excellence 2024 kılavuzuna göre ise %67,7'sinde tedavi preparat türü kılavuzlara uygun bulunmuştur. Serum B12 düzeyi borderline-belirsiz aralıktaki hastalardan ikinci aşama testi istem oranı oldukça düşük saptanmıştır. Bu durum birinci basamakta metilmalonik asit veya homosistein testlerine erişim olmamasına bağlanmıştır. Hekimlerin kılavuz farkındalığını arttıracak çalışmalar ve birinci basamakta metilmalonik asit testinin sınırlı da olsa erişilebilir olması, vitamin B12 tanı doğruluğunu arttırmaya yardımcı olarak gereksiz tedavi verilmesinin önüne geçebilir. Çalışmamızın birinci basamakta vitamin B12 eksikliği yönetiminde hekimlerin kılavuz uyumunu incelemesinin, klinik uygulamalar ile kılavuz önerileri arasındaki farklıklara dair bir durum tespiti olması ve iyileştirme gerekebilecek konuları göstermesi açısından önemli olduğunu düşünmekteyiz.
Özet (Çeviri)
Vitamin B12 deficiency is a common health problem in primary care clinics. The absence of a gold-standard diagnostic test and the existence of various cutoff values for serum B12, make accurate diagnosis challenging. Defining a higher the cut-off value would increase the false positivity, leading to unnecessary vitamin B12 use in some people. Although vitamin B12 is generally considered non-toxic, there is ongoing discussion regarding the association between high serum B12 levels or prolonged oral supplementation and certain cancers. This study aimed to evaluate the adherence of physicians to current clinical guidelines in the diagnosis and treatment of patients who received vitamin B12 therapy in family medicine clinics. In addition, it was aimed to understand the factors that may influence physicians' diagnostic and therapeutic approach. This retrospective study included 576 adult patients who received vitamin B12 treatment at Tekirdag Corlu Kivanc Primary Care Center between March 1 and August 31, 2024. According to the 2019 Turkish Hematology Association guideline criteria, in 56.3% of cases diagnosis was classified as inappropriate; this rate was 55.4% according to the 2024 National Institute for Health and Care Excellence guideline. It was determined that 21.2% of prescriptions were issued without a serum B12 test performed in the prior year. Diagnostic inaccuracy was higher in patients aged over 45 years. The mean serum B12 level in patients receiving treatment was 266.9 ±257.8 pg/mL. Oral vitamin B12 was the most frequently prescribed treatment, while parenteral therapy was more common in those with serum B12 <100 pg/mL. According to the 2019 Turkish Hematology Association guideline, the type of treatment was found to be appropriate to the guidelines in 64.3% of patients; according to the 2024 National Institute for Health and Care Excellence guideline, this rate was 67.7%. The request rate for confirmatory second-line tests in patients with borderline-indetermined B12 values was very low, likely due to limited access to methylmalonic acid and homocysteine assays. Enhancing guideline awareness among physicians and improving access to confirmatory tests could improve diagnostic accuracy ande reduce unnecessary treatment. This study provides important insights into guideline adherence and areas for improvement in the management of vitamin B12 deficiency in primary care.
Benzer Tezler
- B12 vitamini eksikliği olan bireylerin sosyoekonomik durumlarının ve beslenme içeriğinin belirlenmesi ve bu bağlamda, B12 vitamini eksikliği olan bireylerde yorgunluk seviyelerinin incelenmesi
Determination of the socioeconomic status and nutritional content of individuals with vitamin B12 deficiency and, in this context, examination of fatigue levels in individuals with vitamin B12 deficiency
ÖZLEM KUŞTARCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
- SBÜ Haseki Suam İç Hastalıkları Kliniği'nde yatan Suriyeli mülteciler ve T.C. vatandaşlarının klinik ve laboratuvar verilerinin karşılaştırılması
Comparison of clinical features and laboratory findings between Turkish and Syrian Refugee Patients in Internal Medicine ward
MELİKE DOĞRUEL YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Halk SağlığıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP KARAALİ
- Öğretmenlerin A vitaminine ilişkin bilgi ve davranışları
Teachers` knowledge and behaviours concerning vitamin A
NERGÜL KURTCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiAile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ARLI
- 40 yaş ve üzeri bireylerde sarkopeni riski ve ilişkili faktörler
Sarcopenia risk and related factors in individuals aged 40 and over
BURCU GÖK ERDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHAR ÜRÜN ÜNAL
- hiperlipidemi hastalarının diyetlerinin toplumla karşılaştırılması
Comparison of dietary habits between hyperlipidemic patients and the general population
MERVE EROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET GÖKTUĞ KILINÇARSLAN