Evli bireylerde algılanan öz yetkinlik düzeyinin, belirsizliğe tahammülsüzlük ve karar verme becerisi üzerine etkisi
On the effect of perceived self-efficacy level in marriage on intolerance of uncertainty and decision-making skills
- Tez No: 995493
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YASİN KAFES
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirsizliğe tahammülsüzlük, Evlilik, Karar verme, Öz yeterlilik, Intolerance of uncertainty, Marriage, Decision making, Self-efficacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kto Karatay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Disiplinlerarası Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, evlilikte öz yetkinlik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve ilişkide karar verme arasındaki ilişkiler incelenmiş; söz konusu değişkenlerin cinsiyet, yaş, evlilik süresi, eğitim ve gelir düzeyi gibi demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Çalışmaya, Türkiye'de yaşayan 18-65 yaş aralığındaki 269 evli birey dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde Bilgilendirilmiş Onam Formu, Kişisel Bilgi Formu, Evlilikte Yetkinlik Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği'nin Türkçe versiyonu ve İlişkide Karar Verme Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanmış formu kullanılmıştır. Araştırma nicel araştırma deseninde yürütülmüş; veriler öz-bildirim temelli ölçekler aracılığıyla toplanmış ve analizlerde betimsel istatistikler, korelasyon, grup karşılaştırmaları ile çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, cinsiyet değişkeni açısından yalnızca evlilikte öz yetkinlik düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmuş; kadın katılımcıların özellikle eşle ilişki boyutunda kendilerini erkeklere kıyasla daha yetkin algıladıkları saptanmıştır. Buna karşın belirsizliğe tahammülsüzlük ve ilişkide karar verme düzeyleri cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşmamıştır. Yaş ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre değişkenlerin genelinde anlamlı bir fark bulunmazken, genç yetişkinlerin eşle ilişki boyutunda daha yüksek öz yetkinlik algısına sahip oldukları belirlenmiştir. Evlilik süresine göre yapılan analizlerde, evliliğin ilk yıllarında eşle ilişkiye yönelik öz yetkinlik düzeyinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Gelir düzeyine göre ise yalnızca belirsizliğe tahammülsüzlüğün engelleyici kaygı boyutunda anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Regresyon analizi sonuçları, evlilikte öz yetkinliğin ilişkide karar vermenin en güçlü yordayıcısı olduğunu; belirsizliğe tahammülsüzlüğün ileri yönelimli kaygı boyutunun ise bu sürece sınırlı fakat anlamlı bir katkı sunduğunu göstermektedir. Bulgular, evlilik ilişkilerinde karar verme süreçlerinin büyük ölçüde bireylerin ilişkisel yetkinlik algıları ve belirsizlikle başa çıkma biçimleriyle şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationships between self-efficacy, intolerance of uncertainty, and decision-making in marriage; and evaluated whether these variables differed according to demographic characteristics such as gender, age, duration of marriage, education, and income level. The study included 269 married individuals aged 18-65 living in Turkey. In the data collection process, Informed Consent Form, Personal Information Form, Marital Competence Scale, Turkish version of the Intolerance of Uncertainty Scale and Turkish-adapted form of the Relationship Decision- Making Scale were used. The research was conducted using a quantitative research design; data were collected through self-report scales, and descriptive statistics, correlation, group comparisons, and multiple linear regression analysis were used in the analyses. According to the findings, a significant difference was found only in the level of self-efficacy in marriage in terms of the gender variable; female participants perceived themselves as more competent than men, especially in the dimension of their relationship with their spouse. In contrast, intolerance of uncertainty and decision-making levels in the relationship did not differ significantly according to gender. While no significant difference was found in the variables in general according to age and education level variables, it was determined that young adults had a higher self-efficacy perception in the dimension of their relationship with their spouse. In the analyses conducted according to the duration of marriage, it was observed that the level of self-efficacy towards the relationship with the spouse was higher in the first years of marriage. Regarding income level, a significant difference was found only in the inhibitory anxiety dimension of intolerance for uncertainty. Regression analysis results indicate that self-efficacy is the strongest predictor of decision-making in marriage; the forward-oriented anxiety dimension of intolerance for uncertainty makes a limited but significant contribution to this process. The findings reveal that decision-making processes in marital relationships are largely shaped by individuals' perceptions of relational competence and their coping styles with uncertainty.
Benzer Tezler
- Spor eğitimi alan otizmli bireylere sahip ebeveynlerin yaşam kalitesi ve aile yılmazlığı düzeyleri arasındaki ilişki
Quality of life and family resilience of parents with autistic children receiving sports education
SERAP USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sporİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEN KIZILDAĞ KALE
- Evli bireylerin problem çözme becerilerinin ve ilişkilerde akılcı olmayan inançlarının evlilikte öz yeterliklerini yordaması
The regression of married individuals' problem solving skills and irrational beliefs towards relations to marital self-efficacy
SEHER MERVE ERUS
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. A.NİLGÜN CANEL
- Evli bireylerde yaşanan çatışma durumları, çatışma çözme stilleri, algılanan ilişki kalitesi ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examning the relationship between conflict situations, conflict resolution styles, perceived relationship quality, and psychological well-being in married individuals
GAMZE LALAŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERMİN KORUKLU
- Eşler arasında öz-duyarlık ve çok boyutlu algılanan sosyal destek ile evlilik yaşamı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between self-compassion and multidimensional perceived social support among spouses and marital life
XHENSİLA BABASİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. BESRA TAŞ
- Evli bireylerde ilişki doyumunun yordayıcısı olarak beş faktörlü kişilik özellikleri
Five factor personality traits as predictors of relationship satisfaction in married individuals
EYUP KIZILBOĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiKadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTUĞRUL ŞAHİN