Yeni ürün tasarım sürecinde sürdürülebilirlik indeksinin belirlenmesine yönelik hibrit bir matematiksel model
A hybrid mathematical model for determining the sustainability index in new product design process
- Tez No: 995547
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE NALAN BİLİŞİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Ürün tasarımı, Product design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzün yoğun rekabet ortamında ve hızla artan çevresel krizler karşısında, yeni ürün geliştirme süreçlerinin sürdürülebilirlik prensipleriyle entegrasyonu hayati bir gereklilik haline gelmiştir. Bu doktora tezi, mevcut ürünlerdeki sınırlı çevresel iyileştirmelerin ötesine geçerek, sürdürülebilirlik hedeflerini sürecin başlangıcına taşıyan yeni ürün tasarım süreçlerine odaklanmaktadır. Çalışma, literatürdeki Sürdürülebilirlik İndeksi (SI) hesaplamalarına yönelik çok boyutlu matematiksel modelleme eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir. Bu amaçla geliştirilen hibrit ve dinamik optimizasyon modeli; geleneksel maliyet ve performans analizlerinin yanı sıra çevresel, ekonomik, sosyal ve malzeme sürdürülebilirliği boyutlarını içeren çok boyutlu bir çerçeve sunmaktadır. Modelin mimarisi iki temel sütun üzerine kurulmuştur: İlk sütun, belirlenen sürdürülebilirlik kriterleri çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı ile ağırlıklandırılması aşamasını içermektedir. İkinci sütun ise, çelişen amaçları yönetmek ve sürecin dinamik yapısını ele almak amacıyla; klasik sürdürülebilirlik boyutları ve tehlikeli malzeme kullanımını temel alan bir Dinamik Hedef Programlama (DHP) modelinden oluşmaktadır. Modelin endüstriyel geçerliliği, karmaşık malzeme yönetimi gerektiren mutfak mobilyaları sektörü üzerinden bir vaka çalışması ile kanıtlanmıştır. Bu çalışma, ürün tasarımı optimizasyonuna dinamik bir bakış açısı kazandırarak literatüre özgün bir bilimsel katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In today's highly competitive landscape and with the growing urgency of environmental issues, combining new product development with sustainability approaches has become essential. This doctoral dissertation focuses on product design processes that incorporate sustainability objectives from the start, moving beyond marginal environmental enhancements in current products. The study aims to address the lack of multi-dimensional mathematical modeling for Sustainability Index (SI) calculations in the literature. For this purpose, a hybrid and dynamic optimization model has been developed. The proposed model provides a multi-criteria framework that includes environmental, economic, social, and material sustainability dimensions, in addition to traditional cost and performance analyses. The architecture of the model is built on two main pillars: The first pillar involves the weighting of predefined sustainability criteria using a Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) approach. The second pillar consists of a Dynamic Goal Programming (DGP) model based on classical sustainability dimensions and hazardous material usage, designed to manage conflicting objectives and address the dynamic nature of the process. The industrial validity of the model is demonstrated through a case study conducted in the kitchen furniture industry, which requires complex material management. By introducing a dynamic perspective to product design optimization, this study provides an original and significant scientific contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Synthesis of bleach activators for textile industry
Tekstil sektörü için ağartma aktivatörlerinin sentezi
PELİN ALTAY
Doktora
İngilizce
2021
Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ÇİĞDEM GÜRSOY
- Sistemli mimari tasarım sürecinde üretken bir yapay yardımcı önerisi
Proposal for a productive artificial aid in the systematic architectural design process
BETÜL ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL DEMİR
- Zanaat, üretim ve tasarım bağlamında sürdürülebilir katılımcı tasarım modeli önerisi: Kahramanmaraş yemenileri
A model proposal adopting sustainable and participatory design approach in context craft, production and design: Kahramanmaraş traditional shoes yemeni̇
HATİCE KÜBRA ARIKAN
Doktora
Türkçe
2023
Endüstri Ürünleri TasarımıGazi ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK AKBULUT
- Mobilyanın yeniden kullanımının sürdürülebilirlik bağlamında incelenmesi
Analysis of recyle –reuse furniture in context of sustainability
NESLİHAN BORAN MERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
İç Mimari ve DekorasyonBeykent Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE DİLAY GÜNEY
- Kinetik cephe elemanlarının tasarım, üretim ve uygulama süreçlerinin incelenmesi ve endüstriyel tasarımın bu süreçlerdeki yeri
Investigation of the design, production and application processes of kinetic facade elements and relationship with industrial design
KEMAL NAKIP
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM TİMUR