Jung'un kahraman ve gölge arketipleri üzerine bir eser önerisi
A practice based study on Jungian hero and shadow archetypes
- Tez No: 995644
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF ŞENGÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Güzel Sanatlar, Psikoloji, Philosophy, Fine Arts, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Carl Gustav Jung, Analitik Psikoloji, Psikanaliz, Bireyleşme, Kahraman Arketipi, Gölge Arketipi, Mitoloji, Simya, Resim, Dağ İmgesi, Yüce, Batı resim sanatı, Gölge arketip, Carl Gustav Jung, Analytical Psychology, Psychoanalysis, Individuation, Hero Archetype, Shadow Archetype, Mythology, Alchemy, Painting, Mountain, Sublime, Western painting art
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Resim Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışma, Carl Gustav Jung'un analitik psikolojisi çerçevesinde şekillenen arketip kuramı ve bireyleşme sürecini çağdaş resim pratiğiyle sentezleyen disiplinler arası bir araştırma sunmaktadır. Çalışmanın temelinde yatan problem, sanatsal üretim sürecinin çoğunlukla yalnızca estetik bir çıktı olarak değerlendirilmesi ve bu sürecin arkasındaki kuramsal derinlik ile psişik dönüşüm anlarının düşünsel zeminde yeterince görünür kılınmamasıdır. Bu sorunsalı aşmak amacıyla araştırma; Jung'un psikoloji modelini, Immanuel Kant'ın estetik felsefesindeki Yüce (Sublime) kavramı ve Friedrich Nietzsche'nin“üstinsan”düşüncesiyle ilişkilendirerek çok katmanlı bir teorik çerçeve önermektedir. Araştırma sürecinde yöntem olarak, bireyleşme süreci simyanın Nigredo (kararma), Albedo (arınma) ve Rubedo (kızıllaşma) evreleri üzerinden yapılandırılmış; bu evreler Velázquez, Bacon, Friedrich, Turner ve Marc gibi sanatçıların eserleri ile sanatçının kendi üretimleri üzerinden karşılaştırmalı bir çözümlemeye tabi tutulmuştur. Sanat pratiği, rüya analizleri ve aktif imajinasyon süreçlerinin dahil edildiği deneysel bir araştırma alanı olarak konumlandırılmış; kuramsal veriler doğrudan plastik kararları yönlendiren temel yapılar olarak işlev görmüştür. Elde edilen bulgular, bireyleşme ve sanatsal dönüşüm süreçlerinin doğrusal bir ilerlemeden ziyade, benzer temaların farklı bilinç düzeylerinde tekrarlandığı döngüsel bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, bireyleşmenin ilk aşaması olan gölgeyle yüzleşme gerçekleşmediğinde hem bireysel hem de kolektif düzlemde psişik aksamaların ve komplekslerin oluştuğu tespit edilmiştir. Dağ imgesinin ise bireyin sınır, çözülme ve bütünleşme deneyimlerini tetikleyen varoluşsal bir eşik işlevi gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın literatüre sağladığı özgün katkı, Jungiyen analitik psikolojiyi sanat eserlerini yorumlayan dışsal bir araç olarak değil, doğrudan çağdaş resim pratiğinin üretim sürecine içkin bir yapı olarak ele almasıdır. Bu yönüyle metin, sanatsal üretimi kuramsal düşüncenin üretildiği, sınandığı ve dönüştürüldüğü özgül bir“eser önerisi”olarak akademik ve sanatsal bir bütünlük içinde sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study presents an interdisciplinary research that synthesizes Carl Gustav Jung's analytical psychology—particularly archetype theory and the process of individuation—with contemporary painting practice. The central problem of the study lies in the tendency to evaluate artistic production primarily as an aesthetic outcome, while the theoretical depth and psychic transformation processes underlying artistic creation often remain insufficiently articulated within a conceptual framework. To address this issue, the research proposes a multi-layered theoretical structure that brings Jung's psychological model into dialogue with Immanuel Kant's concept of the sublime and Friedrich Nietzsche's idea of the Übermensch. Methodologically, the individuation process is structured through the alchemical stages of nigredo (blackening), albedo (purification), and rubedo (reddening). These stages are examined through a comparative analysis of artworks by artists such as Velázquez, Bacon, Friedrich, Turner, and Marc, alongside the artists' own productions. Artistic practice is positioned as an experimental field of research that incorporates dream analysis and active imagination processes, wherein theoretical concepts function as internal structures directly guiding plastic and compositional decisions. The findings reveal that both individuation and artistic transformation do not follow a linear progression but instead exhibit a cyclical structure in which similar themes recur at different levels of consciousness. Furthermore, the study demonstrates that the absence of confrontation with the shadow—identified as the initial stage of individuation—leads to psychic disruptions and the formation of complexes at both individual and collective levels. The mountain image is identified as an existential threshold that activates experiences of limitation, dissolution, and integration. The original contribution of this study to the literature lies in its approach to Jungian analytical psychology, not as an external interpretive tool for analyzing artworks, but as a structural framework intrinsic to the production process of contemporary painting practice. In this respect, the study presents an integrated“artwork proposal”in which artistic production is conceived as a distinct field where theoretical thought is generated, tested, and transformed within an academic and artistic unity.
Benzer Tezler
- The search for identity and individuation process: The female hero's quest in Ursula K. Le Guin's The Tombs of Atuan and Tehanu
Benlik arayışı ve birey olma süreci: Ursula K. Le Guin'in Atuan Mezarları ve Tehanu eserlerinde kadın kahramanın arayış yolculuğu
ZEYNEP ÜNSAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEM KILIÇARSLAN
- Popüler kültür bağlamında Hristiyanlık inancındaki yedi ölümcül günahın incelemesi: Seven filmi örneği
Analysis of the seven deadly sins in Christian belief in the context of popular culture the example of the movie Seven
ALPEREN ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKocaeli ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ARSLANTEPE
- Hikâye anlatıcılığı olarak haber: Meteor haberleri üzerine arketipsel bir analiz
News as storytelling: An archetypal analysis of meteor news
GİZEM GÜLSÜN TÜRELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
GazetecilikEge ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI ELGÜN
- Çocuk kahramanın yolculuğu: Çocuk filmleri üzerine arketipsel bir inceleme
Child hero's journey: An archetypal analysis of children's films
ASLI CEREN ALAÇAM
Doktora
Türkçe
2023
İletişim BilimleriEge ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞADİYE EMET GÜREL
- Dede Korkut hikayelerinin Jung'un arketipler ve psikolojik tipler kuramı bağlamında incelenmesi
Analysis of Dede Korkut stories in the context of Jung's archetypes and psychological types theory
MERYEM ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AKARTÜRK KARAHAN