Yöneticilerin çevresel türbülans karşısındaki stratejik yönelim algıları: Tur operatörleri örneği
Managers' perceptions of strategic orientation in the face of environmental turbulence: The case of tour operators
- Tez No: 995839
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE EREN ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Turizm, İşletme, Tourism, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Stratejik Yönelim, Çevresel Türbülans, Performans, Tur Operatörü, Strategic Orientation, Environmental Turbulence, Performance, Tour Operators
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
TTez çalışmasının temel amacı, yöneticilerin çeşitli çevresel türbülans koşulları karşısında benimsedikleri stratejik yönelim algılarını tur operatörleri örneği üzerinden incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, stratejik yönelimlerin yöneticilerin performans algılarıyla nasıl ilişkilendirilebileceğine dair bir değerlendirme yapılmakta ve çevresel değişkenlerin stratejik düşünme biçimleri üzerindeki etkisi anlaşılmaya çalışılmaktadır. Araştırma, çevre–strateji–performans etkileşimini stratejik yönetimi alanında yorumlamakta ve özellikle çevresel türbülansın yönetsel düşünme biçimleri üzerindeki etkisini stratejik yönelim algıları ile anlamaya odaklanmaktadır. Çalışma kapsamında çevresel değişkenlerin strateji ve performans üzerindeki etkilerinin en belirgin biçimde hissedildiği turizm sektöründe, tur operatörlerinin dinamik ve belirsiz koşullar altında geliştirdikleri stratejik yönelimlere ilişkin yöneticilerin algıları incelenmiştir. Tur operatörleri, yoğun rekabet, hızlı teknolojik dönüşüm ve değişken müşteri taleplerinin bir arada gözlemlenmesi nedeniyle, çevresel türbülansın etkilerini en belirgin biçimde yansıtan işletme türü olarak seçilmiştir. Yöntemsel olarak karma bir araştırma deseni benimsenmiş; nicel aşamada çevresel türbülans faktörleri ile stratejik yönelim kriterlerinin göreli önem düzeyleri SWARA yöntemiyle belirlenmiş, nitel aşamada ise yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla yöneticilerin stratejik tercihleri ve bu tercihlerin performansa yansıyan gerekçeleri tematik analiz yoluyla incelenmiştir. Katılımcılar, Türkiye'de faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası ölçekteki tur operatörlerinde görev yapan orta ve üst düzey yöneticilerden oluşmakta; örneklem, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Bulgular, yedi ana kriter (müşteri, rakip, yenilik, maliyet/içsel yönelim; teknolojik, pazar ve rekabet türbülansı) ve on dokuz alt kriterin stratejik yönelim algılarında belirleyici olduğunu göstermiştir. Genel sonuçlara göre yöneticiler, çevresel türbülansı stratejik yönelim tercihlerini şekillendiren temel bir unsur olarak algılamakta; teknolojik ve pazar türbülansında yenilik ve müşteri odaklı, rekabet baskısında ise rakip ve maliyet temelli stratejilerin ön plana çıktığını belirtmektedir. Performans açısından, yöneticilerin algılarına göre işletme başarısı büyük ölçüde müşteri memnuniyeti, yenilik kapasitesi ve maliyet etkinliği gibi stratejik yönelimlerin dengeli biçimde bütünleştirilmesine bağlı olarak şekillenmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this thesis is to examine managers' perceptions of strategic orientations adopted under varying conditions of environmental turbulence through the case of tour operators. In this context, the study explores how strategic orientations are associated with managers' performance perceptions and seeks to understand the influence of environmental variables on strategic thinking patterns. The research conceptualizes the environment–strategy–performance interaction within the field of strategic management and specifically focuses on interpreting the impact of environmental turbulence on managerial cognition through strategic orientation perceptions. Within the scope of the study, managers' perceptions of the strategic orientations developed by tour operators operating under dynamic and uncertain conditions are examined in the tourism sector, where the effects of environmental factors on strategy and performance are most prominently observed. Tour operators were selected as the focal business type due to their exposure to intense competition, rapid technological change, and volatile customer demands, which collectively make environmental turbulence highly pronounced. Methodologically, a mixed‐methods research design was adopted. In the quantitative phase, the relative importance levels of environmental turbulence factors and strategic orientation criteria were determined using the SWARA method. In the qualitative phase, managers' strategic preferences and the performance-related rationales underlying these preferences were examined through thematic analysis based on semi-structured interviews. The participants consisted of middle- and senior-level managers employed in national and international tour operators operating in Turkey, and the sample was determined through purposive sampling. The findings indicate that seven main criteria (customer, competitor, innovation, cost/internal orientation; technological, market, and competitive turbulence) and nineteen sub-criteria play a decisive role in shaping strategic orientation perceptions. Overall, the results reveal that managers perceive environmental turbulence as a fundamental determinant of their strategic orientation preferences; innovation- and customer-oriented strategies become prominent under technological and market turbulence, while competitor- and cost-based strategies prevail under conditions of intense competitive pressure. In terms of performance, managers' perceptions suggest that organizational success is largely shaped by the balanced integration of strategic orientations such as customer satisfaction, innovation capability, and cost efficiency.
Benzer Tezler
- Firma dinamik yeteneklerinin rekabet gücüne katkısının kaos teorisi bakış açısı altında analizi
Analysis of contribution to competitiveness of dynamic capabilities of a firm from the perspective of chaos theory
ORHAN ORHON
Doktora
Türkçe
2012
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK ERKUT
- Örgütsel dayanıklılık kapasitesi, yeşil yenilik, algılanan yeşil örgütsel davranış, çevresel belirsizlik ve sürdürülebilirlik performansı arasındaki ilişkiler
The relationships among organizational resilience capacity, green innovation, perceived green organizational behavior, environmental uncertainty, sustainability performance
ŞERİFE KUZGUN
- Examining the relationship between intelligent automation implementation environmental turbulence, strategic value and sustainability performance
Akıllı otomasyon uygulamaları, çevresel belirsizlik, stratejik değer ve sürdürülebilirlik performansı ilişkisinin incelemesi
MOHAMED OUATTARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İbn Haldun ÜniversitesiHava Taşımacılığı Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE ZEHİR
- Dinamik yeteneklerin rekabet avantajı ve çevresel türbülans üzerine etkisi: Ayakkabıcılık sektörü örneği
The effect of dynamic capabilities on competitive advantage and environmental turbulance: An example of the footwear sector
MEHMET KAPLAN
- Pazarlama kabiliyetleri ve algılanan riskin kurumsal satın alma davranışı üzerindeki etkisi: Çevresel türbülans ve kurumsal hafızanın düzenleyici rolü
The impact of marketing capabilities and perceived risk on corporate purchasing behavior: The regulatory role of environmental turbulence and corporate memory
MEHMET ÇİNİBULAK
Doktora
Türkçe
2025
Sağlık YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EDİBE ASUMAN ATİLLA