Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında türk mevzuatındaki ve uluslararası mevzuattaki koruma mekanizmalarının rolü
The role of protection mechanisms in turkish legislation and international legislation in ensuring gender equality
- Tez No: 995900
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM ERDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, eşitlik ilkesi, ayrımcılık yasağı, kadın hakları, koruma mekanizmaları, Gender, equality principle, prohibition of discrimination, womenrights, protection mechanisms, Women rights
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında Türk hukuk sisteminde ve uluslararası düzeyde yer alan koruma mekanizmalarının rolünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitliği; bireylerin cinsiyet kimlikleri veya toplumsal rollerinden bağımsız olarak eşit hak ve özgürlüklerden yararlanabilmesini öngören temel bir insan hakkıdır. Ancak günümüzde kadınlar ve dezavantajlı gruplar hâlen farklı ayrımcılık biçimlerine maruz kalmaktadır. Çalışmada öncelikle eşitlik ilkesi, ayrımcılık yasağı, toplumsal cinsiyet, pozitif ayrımcılık gibi temel kavramlar açıklanmış; bu kavramların tarihsel, sosyolojik ve hukuki arka planı değerlendirilmiştir. Ardından, Türk hukuk sisteminde Anayasa ve ilgili kanunlar çerçevesinde toplumsal cinsiyet eşitliğine dair düzenlemeler incelenmiş, Anayasa Mahkemesi ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu kararları üzerinden uygulamadaki koruma mekanizmaları analiz edilmiştir. Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu da bu çerçevede kurumsal bir aktör olarak incelenmiştir. Bu analiz, hukuk normlarının sahadaki etkisini değerlendirmeye ve koruma yollarının etkinliğini sorgulamaya yöneliktir. Tezin üçüncü bölümünde uluslararası belgeler ve denetim mekanizmaları mercek altına alınmıştır. Bu kapsamda Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW), İstanbul Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi temel metinler ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve CEDAW Komitesi kararları üzerinden toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik yükümlülüklerin işleyişi ve etkisi değerlendirilmiştir. Çalışma normatif düzeyde ve uygulamada mevcut eksiklikleri görünür kılmayı ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında etkili ve erişilebilir mekanizmaların önemini ortaya koymayı hedeflemektedir. Elde edilen bulgular, eşitlik ilkesinin yalnızca yasalarda değil uygulamada da tam anlamıyla hayata geçirilebilmesi için yapısal ve kurumsal düzeyde iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğunu işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the role of protection mechanisms in ensuring gender equality within the Turkish legal system and internationally. Gender equality is a fundamental human right that guarantees equal access to rights and freedoms regardless of individuals' gender or social roles. Despite this, women and disadvantaged groups still face various forms of discrimination. The study first defines key concepts, including the principle of equality, prohibition of discrimination, gender, and affirmative action, considering their historical, sociological, and legal context. It then analyzes gender equality regulations in Turkey under the Constitution and relevant laws, assessing practical protection mechanisms through decisions of the Constitutional Court and the Turkish Human Rights and Equality Institution. Additionally, the Parliamentary Committee on Equal Opportunities for Women and Men is examined as an institutional actor contributing to gender equality policies. The third part of the thesis explores international instruments and monitoring bodies. Key references include the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW), the Istanbul Convention, and the European Convention on Human Rights, as well as the jurisprudence of the European Court of Human Rights and the CEDAW Committee. The findings highlight the need for effective and accessible mechanisms to achieve gender equality. The study concludes that equality requires not only legal recognition but also structural and institutional improvements for real implementation.
Benzer Tezler
- Kadınların toplumsal hayata katılımında yerel yönetimlerin rolü
The role of local governments on the participation of women in social life
ÖZNUR YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Siyasal Bilimlerİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMÜR ŞAKİR BABAOĞLU
- Enformasyon teknolojilerinin toplumsal cinsiyete bağlı kullanımı: Japonya ve Türkiye örneği
The Gendered use of the information technologies the case study both in Japan and Turkey
FERRUH MUTLU BİNARK
Doktora
Türkçe
1999
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSEL AZİZ
- Çocuk romanlarındaki çocuk kahramanların toplumsal cinsiyet bağlamında sosyal beceri temsillerinin incelenmesi
Investigation of social skills representations of child heroes in children's novels in context of gender
ELİF DUMANLI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ESEN
DOÇ. DR. MUSTAFA SEVER
- Türk toplumlarında kadının toplumsal yaşama katılımı: Türkiye ve Azerbaycan örneği
Women's participation in social life in turkish societies: The case of Turkey and Azerbaijan
ESRA CİNGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ASKER