Yetişkinlerde diyet posası bilgi düzeyi ve alımının biyokimyasal parametreler ve depresyon üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of dietary fiber knowledge level and intake on biochemical parameters and depression in adults
- Tez No: 996037
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA USTAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sanko Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyet posası, obezite, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi kronik hastalıkların önlenmesinde önemli rol oynayan, sağlıklı beslenmenin kritik bir bileşenidir. Bu çalışma, yetişkin bireylerde diyet posası tüketim miktarı ve bilgi düzeyinin; antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreleri içeren kardiyo metabolik risk göstergeleri ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel ve tanımlayıcı tipte yürütülen araştırmaya, Şanlıurfa'da bir hastaneye başvuran 18-65 yaş aralığındaki 61 kadın ve 39 erkek olmak üzere toplam 100 birey dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından bireylerin beslenme alışkanlıklarının, (3 günlük besin tüketim kaydı), antropometrik ölçümlerinin, biyokimyasal parametrelerinin kaydı alınmıştır. Aynı zamanda Diyet Posası Bilgi Düzeyi Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılarak veriler toplanmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması, kadınlarda 35,33±10,19 yıl, erkeklerde ise 36,26±12,53 yıldır. Ortalama BKİ değeri kadınlarda 27,6±6,02 kg/m², erkeklerde ise 28,5±5,17 kg/m² olup, her iki grubun da metabolik risk sınırlarının üzerinde olduğu saptanmıştır. Bel çevresi ölçümü kadınlarda 89,9±15,5 cm, erkeklerde 101,6±14,7 cm olup abdominal obezite açısından riskli düzeydedir. Diyet posası alım miktarındaki artışın, abdominal obezite göstergesi olan Bel/Boy Oranı ile anlamlı düzeyde negatif ilişkili olduğu (p=0,023) bulunmuştur. Besin tüketim kayıtlarına göre ortalama günlük enerji alımı kadınlarda 1353,98±376,61 kkal, erkeklerde 1411,42±419,92 kkal olarak belirlenmiştir. Diyetle günlük posa tüketimi kadınlarda 14,98±6,47 g/gün, erkeklerde 14,67±6,64 g/gün olup bireylerin %79,0'ının TÜBER-2022'de önerilen ≥25 g/gün posa hedefini karşılayamadığı saptanmıştır. Diyet posası bilgi düzeyi skorları genel olarak orta düzeydedir (Kadın: 8,4±4,4; Erkek: 7,3±4,4). Yapılan analizler sonucunda, posa bilgi düzeyi ile günlük posa tüketim miktarı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bu durum, bireylerin posa konusundaki teorik bilgilerinin henüz günlük beslenme alışkanlıklarına ve davranış değişikliğine tam olarak yansımadığını göstermektedir. Üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip bireylerin posa bilgi skorları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Biyokimyasal değerlendirmelerde bireylerin BKİ ile serum total kolesterol, LDL-K, serum TG, AKŞ, karaciğer enzim düzeyleri arasında anlamlı pozitif korelasyon; HDL-K düzeyi ile ise negatif korelasyon bulunmuştur (p<0,001). Günlük diyet posası alım miktarı ile serum TG düzeyleri arasında zayıf, anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) puanları ile BKİ arasında anlamlı pozitif ilişki görülmüş (p<0,05); ancak posa alım miktarı ile BDÖ puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, yetersiz posa alım miktarının artmış kardiyo metabolik risklerle güçlü ilişkisi görülmüştür. Elde edilen bulgular, beslenme bilgisinin tek başına tüketim davranışını değiştirmede yeterli olmayabileceğini, beslenme eğitimlerinin davranış değişikliği odaklı stratejilerle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Dietary fiber is a critical component of healthy nutrition, playing a significant role in the prevention of chronic diseases such as obesity, diabetes, and cardiovascular diseases. This study aimed to evaluate the relationship between dietary fiber intake and knowledge level with cardiometabolic risk indicators (anthropometric/biochemical parameters) and psychological health status in adult individuals. This cross-sectional and descriptive study included a total of 100 individuals (61 women and 39 men) aged 18–65 years who applied to a hospital in Şanlıurfa. Records of the participants' dietary habits (3-day food consumption record), anthropometric measurements, and biochemical parameters were taken by the researcher. Data were also collected using the Dietary Fiber Knowledge Level Scale and the Beck Depression Inventory (BDI).The mean age of the participants was 35,33 ±10,19 years for women and 36,26 ±12,53 years for men. The mean BMI value was 27,6 ±6,02 kg/m² for women and 28,5 ±5,17 kg/m² for men, indicating that both groups were above the metabolic risk thresholds. Waist circumference measurements were 89,9 ±15,5 cm for women and 101,6 ±14,7 indicating a risky level for abdominal obesity. An increase in dietary fibre intake was found to be significantly negatively associated with the waist-to-height ratio, an indicator of abdominal obesity (p=0.023).According to food consumption records, the mean daily energy intake was 1353,98± 376,61 kcal for women and 1411,42 ±419,92 kcal for men. Daily fiber intake was 14,98 ± 6,47 g/day for women and 14.67±6.64 g/day for men, with 79.0\% of individuals failing to meet the recommended ≥ 25g/day fiber target set by TÜBER-2022. Dietary fiber knowledge scores were generally at a moderate level (Women: 8.4 ± 4.4; Men: 7.3±4.4) As a result of the analyses, no statistically significant relationship was found between fiber knowledge level and daily fiber intake (p>0.05). This situation indicates that the theoretical knowledge of individuals regarding fiber has not yet fully translated into daily dietary habits and behavior change. Fiber knowledge scores were found to be higher in individuals with university-level education or higher (p<0.05). In biochemical evaluations, a significant positive correlation was found between BMI and serum total cholesterol, LDL-C, serum TG, fasting blood glucose (FBG), and liver enzyme levels, while a negative correlation was found with HDL-C levels (p<0.001). A weak but significant negative correlation was detected between daily dietary fiber intake and serum TG levels (p<0.05). A significant positive relationship was observed between individuals' Beck Depression Inventory (BDI) scores and BMI (p<0.05); however, no significant relationship was found between fiber intake and BDI scores (p>0.05). In conclusion, a strong association was observed between insufficient fiber intake and increased cardiometabolic risks. The findings demonstrate that nutritional knowledge alone may not be sufficient to change consumption behavior and that nutrition education should be supported by strategies focused on behavior change.
Benzer Tezler
- Anneye ait beslenme durumunun ilk trimester gebelik kayıpları ile ilişkisi
The relationship between maternal nutritional status with first trimester pregnancy loss
MUHAMMED BARTU VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Aydın ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKİN ÖZYILMAZ KIRCALİ
- Yetişkin bireylerin COVİD-19 sürecinde probiyotik kullanımı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of the knowledge, attitudesand behaviors about probiotic usage of adultindividuals in the COVİD-19 period
İREM SENA İLÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Mersin ilinde yaşayan, besin takviyesi alan yetişkin bireylerin sağlıklı beslenme tutumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of the healthy nutritional attitudes of adult individuals living in Mersin and taking nutritional supplements
NAZLI SERA ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Spermlerinde DNA hasarı olan yetişkinlerde beslenme durumunun saptanması
Evaluation of nutritional status in infertile men with sperm DNA damage
SEREN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
- Yetişkinlerde kronotipe göre beslenmenin obezite, diyet ve uyku kalitesi ile ilişkisi
The associations of nutrition according to chronotype with obesity, diet and SLEEP quality in adults
YAĞMUR PINAR AKKOYUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÖZDEMİR