Rizomatik bir anlatı olarak video etnografik haber: Bir kuramsal yaklaşım ve uygulama denemesi
Video ethnographic news as a rhizomatic narrative: A theoretical approach and application experiment
- Tez No: 996060
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEBNEM PALA GÜZEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Radyo-Televizyon, Gazetecilik, Communication Sciences, Radio and Television, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Rizomatik anlatı, Video Etnografik Haber, Virtüel-Aktüel, Görsel Etnografi, Duyusal Bilgi, Katılımcı Habercilik, Rhizomatic Narrative, Video Ethnographic Journalism, Virtual-Actual, Visual Ethnography, Sensory Knowledge, Participatory Journalism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Görsel imgelerin belirleyici olduğu çağdaş medya ortamında yaşanan dönüşüm, geleneksel habercilik anlayışının ontolojik, epistemolojik ve estetik temellerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, reyting kaygısı ile“o an, orada olmayı gerektiren anı yakalama”mantığıyla biçimlenen, çoğunlukla şiddet içerikli görüntülere dayanan habercilik pratiğinin, gerçekliği sınırlayan ve olayları tek bir bakış açısına indirgeme eğilimi taşıyan bir temsil anlayışı ürettiği savunulmaktadır. Haberin sadece olay anının görsel kanıtına indirgenmesine karşı çıkılan bu çalışmada, deneyim, katılımcılık ve fark kavramlarını merkeze alan alternatif bir yaklaşım önerilmektedir. Araştırmanın temel amacı, Deleuze'ün fark felsefesi ve Deleuze–Guattari'nin rizomatik düşünce modeli çerçevesinde,“rizomatik bir anlatı olarak video etnografik haber”yaklaşımını kuramsal ve metodolojik olarak temellendirmektir. Çalışmada, virtüel bir potansiyelin aktüelleşme anı olarak yeniden tanımlanan“anı yakalama”fikri, habercinin sezgisel dikkati ile teknik refleksinin kristal bir imge içinde kesişerek kamerayı bedenselleştirdiği yoğun bir tanıklık zamanı olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda, rizomatik bir anlatı olarak video etnografik haberin yalnızca“ne oldu?”sorusuna yanıt veren bir bilgi aktarımının ötesine geçerek,“nasıl deneyimlendi, ne hissettirdi ve hangi ilişkiler içinde anlam kazandı?”sorularını da içeren çok katmanlı bir anlatıya dönüştüğü vurgulanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanan çalışma, metodolojik olarak görsel etnografi ve etnografik film/video geleneği temelinde yapılandırılmıştır. MacDougall'ın duyusal bilgi anlayışı, Lacan'ın bakış kavramsallaştırması ve Berger'in görme–bakma ayrımı ise, kameranın bakış açısının aynı zamanda düşünsel ve etik bir konumlanma olduğunu ortaya koymak üzere kuramsal bir çerçeve sunmaktadır. Tezin uygulama bölümünde yer alan görsel-işitsel örnekler, Spinoza'nın conatus kavramı ile Deleuze'ün“oluş”ve“çehre/yüz”kavramları doğrultusunda insanın, hayvanın ve mekânın zaman içerisinde hayatta kalma mücadelesini deneyim temelli ve katılımcı bir varoluş süreci olarak görünür kılmaktadır. Rizomatik anlatı yaklaşımıyla temellendirilen video etnografik haber, salt bilgi iletiminden ortak anlam üretimine taşıdığı habercilik anlayışıyla, izleyiciyi pasif bir alıcıdan katılımcı bir tanığa dönüştürerek dijital çağda haberciliğin etik, estetik ve epistemolojik sınırlarını yeniden tanımlamayı önermektedir.
Özet (Çeviri)
The transformation taking place in the contemporary media environment, where visual images are dominant, necessitates a reassessment of the ontological, epistemological and aesthetic foundations of traditional journalism. This study argues that journalism practices, shaped by ratings concerns and the logic of 'capturing the moment that requires being there at that moment,' and based largely on violent images, produce a representational understanding that limits reality and tends to reduce events to a single perspective. Opposing the reduction of news to mere visual evidence of the moment of the event, this study proposes an alternative approach centred on the concepts of experience, participation, and difference. The primary aim of the research is to theoretically and methodologically ground the approach of 'video ethnographic news as a rhizomatic narrative' within the framework of Deleuze's philosophy of difference and Deleuze–Guattari's rhizomatic thought model. The study considers the idea of 'capturing the moment,' redefined as the moment of actualisation of a virtual potential, as an intense moment of witnessing in which the reporter's intuitive attention and technical reflex intersect within a crystalline image, embodying the camera. In this context, it is emphasised that video ethnographic news as a rhizomatic narrative goes beyond merely answering the question 'what happened?' to become a multi-layered narrative that also encompasses the questions 'how was it experienced, what did it evoke, and within which relationships did it gain meaning?' The study, designed using a qualitative research approach, is methodologically structured on the basis of visual ethnography and the ethnographic film/video tradition. MacDougall's understanding of sensory knowledge, Lacan's conceptualisation of the gaze, and Berger's distinction between seeing and looking provide a theoretical framework to demonstrate that the camera's perspective is also a cognitive and ethical positioning. The audiovisual examples in the thesis's application section reveal the struggle for survival of humans, animals, and spaces over time as an experience-based and participatory process of existence, in line with Spinoza's concept of conatus and Deleuze's concepts of 'becoming' and 'face.' Grounded in a rhizomatic narrative approach, video ethnographic news, with its understanding of journalism that moves from mere information transmission to the production of shared meaning, transforms the viewer from a passive recipient to a participatory witness, proposing to redefine the ethical, aesthetic, and epistemological boundaries of journalism in the digital age.
Benzer Tezler
- Diaspora ve tekstil: Türkiye'deki İranlı göçmenlerin bellek temelli anlatılarının şehrazat odağında a/r/tografik yansımaları
Diaspora and textile: A/r/tographic reflections of memory-based narratives of Iranian migrants in Turkey through the lens of scheherazade
SANAZ GHORBAN DORDINEJAD
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıEskişehir Teknik ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAKİR ÖZÜDOĞRU
- Görsel sanatlar eğitiminde veri görselleştirme üzerine A/r/tografik bir araştırma
Data visualization in fine arts education: An A/r/tographic research
FIRAT BİLAL
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUZAN DUYGU ERİŞTİ
- Deleuze kavramları üzerinden Beyoğlu'nda bir mimari okuma denemesi
An architectural reading experiment in Beyoğlu through Deleuze concepts
DENİZ HIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkBeykent ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN YAŞAR ERDİNÇ
- İtibarsızlaştırma estetiği: Leylâ Erbil'in romanlarına Bakhtınci bir yaklaşım
Discredit aesthetics: A Bakhtinian approach to novels of Leylâ Erbil
BİLGE TATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYİTBATTAL UĞURLU
- Sinemada gerçeklik ve imge: Jean-Luc Godard'ın filmleri üzerinden göstergebilimsel bir çözümleme
Кинодогу чындык жана көрүнүш: жан-люк годардын тасмаларына семиотикалык анализ
KADİR YOĞURTÇU
Doktora
Kırgızca
2014
İletişim BilimleriKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENK DEMİRKIRAN