KOSGEB desteklerinin tekstil sektörünün büyümesi, istihdamı ve ihracatına etkisi: Diyarbakır-Mardin-Batman örneği
Analysis of KOSGEB aids on growth, employment and export of the textile industry : Diyarbakir-Mardin-Batman example
- Tez No: 996352
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARİF GÜLLER, DOÇ. DR. MESUT SOYALIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Devlet desteği, KOBİ, KOSGEB, Tekstil endüstrisi, Government support, Small and Medium Sized Firms, Small and Medium Industry Development Organization, Textile industry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Siirt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Türkiye'nin güneydoğusunda yer alan Diyarbakır, Batman ve Mardin illerinde tekstil ve hazır giyim imalatı sektöründe (NACE Rev.2: Kod 13 ve 14) faaliyet gösteren KOBİ'lerin KOSGEB desteklerinden yararlanma durumlarının firma performansı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışmada firma performansı; net satışlar, istihdam ve ihracat göstergeleri üzerinden çok boyutlu bir çerçevede ele alınmıştır. Analizler, 2021–2023 dönemine ait firma bazlı resmi KOSGEB kayıtları ile idari ve finansal veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. KOBİ tanımı, 32201 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik hükümleri esas alınarak yapılmıştır. KOSGEB desteklerinin kısa vadeli ve program bazlı yapısı dikkate alınarak, veri seti firma–yıl gözlemlerinin birleştirilmesiyle oluşturulan havuzlanmış yatay kesit (pooled cross-section) yaklaşımıyla analiz edilmiştir. İlk aşamada tanımlayıcı istatistikler ve karşılaştırmalı Welch iki örneklem t-testleri kullanılarak, destek alan ve almayan işletmeler arasındaki performans farklılıkları incelenmiştir. İkinci aşamada ise, KOSGEB'in farklı destek türlerinin firma performansı üzerindeki etkileri, yıl kukla değişkenleri ile zamansal etkiler kontrol edilerek yatay OLS regresyon modelleri aracılığıyla tahmin edilmiştir. Modeller ayrıca heteroskedastisiteye dayanıklı (robust) standart hatalarla yeniden tahmin edilerek bulguların sağlamlığı test edilmiştir. Bulgular birlikte değerlendirildiğinde, KOSGEB desteklerinin firma performansı üzerindeki etkilerinin destek türüne göre belirgin biçimde ayrıştığı görülmektedir. Ekonomik performans (net satışlar) açısından İleri Girişimcilik, KOBİ-GEL ve İşletme Geliştirme destekleri istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkiler üretirken, KOBİ-GEL ve İşletme Geliştirme desteklerinin aynı zamanda istihdam üzerinde de pozitif ve anlamlı etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, İleri Girişimcilik desteğinin istihdam üzerindeki negatif katsayısı, bu programın ağırlıklı olarak erken aşama ve küçük ölçekli işletmelere yönelmesi nedeniyle kısa vadede sınırlı istihdam kapasitesiyle uyumlu olup, programın tasarım mantığı ve hedef kitle özellikleriyle uyumlu yapısal bir sonuç olarak değerlendirilebilir. MKİ (Mikro Küçük İşletmelere Hızlı Destek Programı) ve Yurtdışı Pazar desteklerinin ise her iki performans göstergesi bakımından istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar üretmemesi, bu desteklerin doğrudan satış ve istihdam artışı yerine finansal istikrar, kriz dayanıklılığı ve dış pazarlara hazırlık gibi dolaylı ve uzun vadeli hedeflere odaklandığı yönünde yorumlanabilir. Dolayısıyla, tez bulguları KOSGEB destekleri içinde ölçek büyümesi ve sürdürülebilir performans artışı sağlayan programların KOBİ-GEL ve İşletme Geliştirme destekleri olduğunu, İleri Girişimcilik desteğinin ise daha çok piyasaya giriş ve faaliyet başlangıcını destekleyen bir araç niteliği taşıdığını, bazı desteklerin ise kısa vadeli firma performans göstergeleriyle ölçülemeyecek farklı politika amaçlarına hizmet ettiğini ortaya koymaktadır. İhracat değişkeninin yüksek oranda sıfır gözlem içermesi ve çarpık dağılım yapısı nedeniyle, ihracat performansı regresyon analizlerinden ziyade karşılaştırmalı istatistikler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, ihracatın yapısal ve uzun vadeli bir süreç olduğunu ve kısa vadeli desteklerle sınırlı ölçüde etkilenebildiğini göstermektedir. Genel olarak çalışma, KOSGEB desteklerinin tek tip bir politika aracı olarak değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu; desteklerin firma yaşam döngüsü, sektör ve bölgesel koşullara göre farklılaştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle tez, KOSGEB desteklerini program bazında ayrıştırarak incelemesi, bölgesel bir örneklem üzerinden ampirik kanıtlar sunması ve destek–amaç uyumu tartışmasını ön plana çıkarması bakımından, KOBİ destek politikalarının etkililiğine ilişkin literatüre önemli katkılar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the effects of KOSGEB support programs on firm performance among SMEs operating in the textile and apparel manufacturing sector (NACE Rev.2: Codes 13 and 14) in the southeastern Turkish provinces of Diyarbakır, Batman, and Mardin. Firm performance is analyzed within a multidimensional framework based on net sales, employment, and export indicators. The empirical analysis relies on firm-level official KOSGEB records and administrative and financial data covering the period 2021–2023. The definition of SMEs is based on the provisions of the regulation published in the Official Gazette No. 32201. Considering the short-term and program-specific structure of KOSGEB support, the dataset was analyzed using a pooled cross-section approach constructed by combining firm–year observations. In the first stage, descriptive statistics and comparative Welch two-sample t-tests were employed to examine performance differences between supported and non-supported firms. In the second stage, the effects of different types of KOSGEB support programs on firm performance were estimated using cross-sectional OLS regression models, controlling for time effects through year dummy variables. The models were further re-estimated with heteroskedasticity-robust standard errors to test the robustness of the findings. The results indicate that the effects of KOSGEB support on firm performance differ substantially across program types. In terms of economic performance (net sales), the Advanced Entrepreneurship support program, SME-GEL, and Business Development support programs generate statistically significant and positive effects. Moreover, SME-GEL and Business Development supports also produce positive and significant effects on employment. In contrast, the negative employment coefficient associated with the Advanced Entrepreneurship support is consistent with the program's focus on early-stage and small-scale firms, reflecting a structurally limited short-term employment capacity aligned with the program's design logic and target group characteristics. The absence of statistically significant effects for the MKİ and International Market support programs suggests that these instruments primarily aim at financial stability, crisis resilience, and export readiness rather than immediate increases in sales or employment. Due to the high proportion of zero observations and the skewed distribution of the export variable, export performance was evaluated through comparative statistical analysis rather than regression modeling. The findings suggest that export performance is inherently structural and long-term in nature and is only partially responsive to short-term support mechanisms. Overall, the study demonstrates that evaluating KOSGEB supports as a homogeneous policy instrument is inadequate. Instead, support programs should be differentiated according to firm life-cycle stages, sectoral dynamics, and regional conditions. By disaggregating KOSGEB supports at the program level, providing empirical evidence from a regional sample, and emphasizing the alignment between policy objectives and program outcomes, this dissertation makes a significant contribution to the literature on the effectiveness of SME support policies.
Benzer Tezler
- KOSGEB desteklerinin destekleri kullanan işletmeler açısından değerlendirilmesi (TR33 bölgesi uygulaması)
Consideration of KOSGEB financial assistance in terms of companies financed by small and medium enterprises development organization (TR33 region implementations)
ABDULLAH AVCI
- KOSGEB desteklerinin KOBİ ler üzerindeki etkisinin artaştırılması: Batman ili örneği
Effects of KOSGEB supports on SME's:Case of Batman province
EVREN ARIKAN
- KOSGEB desteklerinin firmalar üzerindeki rolü: TRB2 bölgesi üzerine bir araştırma
The role of KSGEB supports on firms: A research on the TRB2 region
SİDAR BUDAK
- KOSGEB desteklerinin seçilmiş ekonomik göstergeler üzerindeki etkileri: Düzey 2 bölgeleri için panel veri analizi
Effects of KOSGEB supports on selected economic indicators: Panel data analysis for level 2 regions
KUTAY ŞENEL
Doktora
Türkçe
2023
MaliyeKaradeniz Teknik ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT YAHYA ESER
- KOSGEB yurt dışı fuar desteklerinin KOBİ'lerin uluslararasılaşma sürecine etkisinin irdelenmesi
A study on the effects of KOSGEB overseas fair supports on internationalization process of SMEs
ALİ AYCI