Kekeme olan ve kekeme olmayan bireylerin öz yeterlilik, sosyal kaygı ve iç-dış kontrol odaklarının karşılaştırılması
Comparison of self-efficacy, social anxiety, and internal–external locus of control in individuals who stutter and those who do not
- Tez No: 996572
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL DURSUN ACEMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Doğuş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, kekeme olan bireyler ile kekeme olmayan bireylerin öz-yeterlilik, sosyal kaygı ve iç-dış kontrol odağı düzeyleri açısından farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Araştırmanın örneklemi, İstanbul'da özel bir dil ve konuşma terapisi kliniğinde yürütülen veri toplama sürecine katılan, 18–50 yaş aralığında toplam 100 bireyden oluşmaktadır. Katılımcıların 50'si APA'ya (2013) göre kekemelik tanısı almış bireylerden, 50'si ise kekeme olan bireylere eşlik eden gönüllülerden oluşmaktadır. Örneklem belirlemede kota örnekleme yöntemi kullanılmış ve grupların sosyo-demografik açıdan karşılaştırılabilir olmasına dikkat edilmiştir. Araştırma, gruplar arası farklılıkları incelemek amacıyla nedensel-karşılaştırmalı araştırma deseniyle yürütülmüş; veri toplama süreci klinik ortamda yüz yüze gerçekleştirilmiş, katılımcılardan açık onam alınmış ve uygulamalar yaklaşık 20–25 dakika sürmüştür. Toplanan veriler gizlilik ilkelerine uygun şekilde ve yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılmıştır. Araştırmada katılımcıların sosyal kaygı, kontrol odağı ve öz-yeterlilik düzeylerini değerlendirmek amacıyla standart ölçme araçları kullanılmıştır. Sosyal kaygı düzeyleri, sosyal etkileşim ve performans durumlarına ilişkin kaygı ve kaçınma boyutları Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği ile ölçülmüştür. Kontrol odağı yönelimlerini belirlemek için Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği kullanılmış ve dış kontrol odağı puanları alınmıştır. Öz-yeterlilik düzeyleri bireylerin zorlayıcı durumlarla başa çıkmalarını değerlendiren Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği ile incelenmiştir. Kullanılan ölçeklerin Türkçe formlarının geçerlik ve güvenirliği desteklenmiştir. Veriler IBM SPSS 27 programı kullanılarak analiz edilmiş ve gruplar arasındaki farkları belirlemek amacıyla bağımsız gruplar için t-testi uygulanmıştır. Sonuçlar, kekeme bireylerin sosyal kaygı ve dış kontrol odağı düzeylerinin daha yüksek, öz-yeterlilik düzeylerinin ise daha düşük olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, kekemeliğin yalnızca konuşma akıcılığıyla sınırlı olmadığını ve psikososyal boyutlarla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçların kuramsal ve klinik çalışmalara katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine whether individuals who stutter differ from individuals who do not stutter in terms of self-efficacy, social anxiety, and internal–external locus of control. The sample consisted of 100 participants aged between 18 and 50 who participated in the study conducted at a private speech and language therapy clinic in Istanbul. Fifty participants were individuals diagnosed with stuttering according to APA (2013) criteria, and fifty were volunteers accompanying individuals who stutter. A quota sampling method was used to ensure socio-demographic comparability between groups. The study was designed using a causal-comparative research model. Data were collected through face-to-face administration in a clinical setting after informed consent was obtained from all participants. Each assessment lasted approximately 20–25 minutes, and all data were handled in accordance with confidentiality principles. Social anxiety, locus of control, and self-efficacy levels were assessed using standardized measurement tools with established validity and reliability in Turkish samples. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 27, and independent samples t-tests were conducted to examine group differences. The results showed that individuals who stutter had higher levels of social anxiety and external locus of control, and lower levels of self-efficacy compared to individuals who do not stutter. These findings indicate that stuttering is not limited to speech fluency difficulties but is also associated with psychosocial factors. The results are considered to contribute to both theoretical perspectives and clinical practice.
Benzer Tezler
- Kekemelerde öz şefkat, geleceğe yönelik tutum, algılanan sosyal destek ve kekemeliğe yararı olmayan inançlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between self-compassion, future-oriented attitudes, perceived social support, and unhelpful beliefs about stuttering in stutterers
HALİME ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZEKES
- 7-15 yaş grubundaki kekeme olan ve olmayan bireylerin sözel iletişim tutumlarının karşılaştırılması
A comparison of the verbal communication attitudes of stutterers and nonstutterers who are in 7-15 age group
BERRİN BAYDIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. GÖNÜL AKÇAMETE
- Kekemeliği olan ve olmayan yetişkin bireylerin akılcı olmayan inançlarının karşılaştırılması
Comparasion of irrational beliefs of adult individuals with and without stuttering
FATİH UYUMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kulak Burun ve BoğazÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KONROT KONROT
- Okul çağı çocuklarda kekeme konuşmaya yönelik tutumların fizyolojik ve psikometrik belirteçler ile ilişkisi
The relationship of physiological and psychometric markers of stuttered speech and attitudes toward stutturing in school-age children
MERT ANARAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstinye ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖGE DAŞDÖĞEN
- Kekemeliği olan ve olmayan 7-14 yaş çocukların dil dudak ve damak basıncı diadokinetik hızları okuma hataları ve el ayak baskınlıkların incelenmesi
Examination of tongue, lip and palate pressure, diadokinetic velocities, reading errors and hand-foot dominance of 7-14 year old children with and without stuttering.
BURAK KARACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Dil ve Konuşma Terapisiİstinye ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜGE MÜZEYYEN ÇİYİLTEPE