Gazzali'de Allah-insan ilişkisi
God and human relati̇onshi̇p i̇n al-Ghazali̇'s thought
- Tez No: 996689
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AKİF CEYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Allah-insan ilişkisi İslam düşüncesinin en temel konularından biridir. Bu ikili ilişkide Allah aşkın ve mutlak bir yaratıcı, insan ise mahlûkat kategorisinin en üstünde sıralanan ve mahlûkat arasında seçkin bir halife olarak tayin edilen bir varlıktır. İnsanın mahiyeti ve onun mahlûkat indindeki yerinin belirlenmesi Allah tasavvuruyla doğrudan ilişkilidir. Kesb eden bir varlık olarak insanın mahiyetinin, fiillerinin, sorumluluklarının anlaşılması ve ilahi teklife muhâtap olması ancak Allah-insan ilişkisinin yeterince anlaşılmasıyla mümkündür. Bu araştırmada İslam düşünce tarihinde önemli bir yere sahip olan büyük Eş'arî kelâmcısı Ebû Hâmid el-Gazzâlî'nin (ö. 505/1111) Allah tasavvuru ve insan anlayışı üzerinden Allah-insan ilişkisine dair mülahazaları ele alınmıştır. Çalışma, Gazzâlî'nin teo-antropolojik yaklaşımından hareketle; insanın kalp, nefis, ruh, akıl ve irade gibi temel bileşenlerini tahlil ederek, onun“halifetullah”vasfına uygun bir kulluk bilincini nasıl inşa ettiğini incelemektedir. Gazzâlî, insanın Allah ile ilişkisini öncelikle kişinin kendini bilmesi ile doğrudan irtibatlandırır; zira vahye muhatap olan insan, kendilik farkındalığı arttıkça, enfüsî ve âfakî tefekkürün bir sonucu olarak Yaratıcısıyla olan irtibatını daha sürekli bir niteliğe kavuşturur. Araştırma, Gazzâlî'nin teolojik perspektifini merkeze alarak, insanın Allah ile olan ilişkisindeki rolünü ve bu etkileşimi insanın manevi gelişimiyle nasıl ilişkilendirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The God-human relationship is one of the most fundamental subjects of Islamic thought. Within this dual relationship, God is conceived as a transcendent and absolute Creator, while the human being is a creature who stands at the apex of creation and is appointed as a distinguished khalīfa among all created beings. Determining the nature of the human being and his position within creation is directly linked to the conception of God. Understanding the human as an agent who acquires actions (kasb), along with his nature, acts, responsibilities, and his being addressed by divine obligation (taklīf), is possible only through an adequate comprehension of the God-human relationship. This study examines reflections on the God- human relationship through the conception of God and the understanding of the human being in the thought of Abū Ḥāmid al-Ghazālī (d. 505/1111), the eminent Ashʿarī theologian who occupies a central place in the history of Islamic thought. Based on al-Ghazālī's theo- anthropological approach, the study analyzes the fundamental components of the human being- such as the heart, the self (nafs), the spirit (rūḥ), intellect, and will-and investigates how he constructs a consciousness of servitude befitting the status of khalīfat Allāh. Al-Ghazālī primarily relates the human relationship with God to self-knowledge; for as the human being, who is the addressee of revelation, deepens his awareness of the self, his connection with the Creator acquires a more continuous and enduring character as a result of both inward (anfusī) and outward (āfāqī) contemplation. Centering on al-Ghazālī's theological perspective, this study aims to elucidate the role of the human being in his relationship with God and to demonstrate how this interaction is linked to human spiritual development.
Benzer Tezler
- Gazzâlî öncesi Ehl-i Sünnet kelamı bağlamında kelam-felsefe ilişkisi
The relationship between kalam and philosophy in the context of pre-Ghazali Ahl al-Sunnah Kalam
NAZLI EKER
Doktora
Türkçe
2023
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GALİP TÜRCAN
- İbni Sina ve Gazzali'de vahiy anlayışı
The concept of revelation at avicenna and Ghazzali
ZÜBEYİR OVACIK
- İslâm kelâmı'nda kudret-fiil ilişkisi (Mutekaddimûn dönemi)
The power-act relation in Islamic kalam (Early period)
SEYİTHAN CAN
- Kelâm ve tasavvuf'ta bilgi anlayışının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the understanding of knowledge in theology and mysticism
NİSA NUR ÇARDAKLI
Doktora
Türkçe
2025
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH SABRİ YAVUZ
- İslam filozoflarında bilim sınıflaması ve sosyoloji anlayışı
Understanding of sociology and classification of sciences in Islamic philosophers
NURAL SAVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
SosyolojiMarmara ÜniversitesiSosyoloji ve Antropoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİ ARSLANTÜRK