Okul öncesi öğretmenlerinin doğaya bağlılıkları ve eğitim uygulamaları
Preschool teachers' connectedness to nature and educational practices
- Tez No: 996717
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MİNE CANAN DURMUŞOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi öğretmenlerinin doğaya bağlılık düzeyleri ile eğitim uygulamaları arasındaki ilişkiyi ve doğayla ilgili çocuklarla yaptıkları uygulamaları belirlemeyi amaçlamıştır. Çalışma, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Nicel aşamada örneklem tabakalı örnekleme ile İstanbul'un 41 ilçesinden seçilen 904 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Doğaya Bağlılık Eğilimi Ölçeği, araştırmacı tarafından geliştirilen Okul Öncesi Öğretmenlerinin Doğayla İlgili Uygulamaları Anketi ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Nicel boyutta doğaya bağlılık puanları ile doğa uygulamaları arasındaki ilişkiler Spearman rho ile analiz edilmiş; doğaya bağlılık düzeylerine göre uygulamalardaki farklılaşmalar ANOVA ve Kruskal–Wallis H testleriyle incelenmiştir. Nitel aşamada, ölçek puanlarına göre belirlenen düşük (n=11) ve yüksek (n=11) toplam 22 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış; düşük puanlı 1 ve yüksek puanlı 2 öğretmen yerinde gözlemlenmiş ve araştırmacı günlüğü tutulmuştur. Nitel veriler, öğretmenin doğaya bağlılığı; uygulama ortamı ve materyalleri, paydaşlar ve kaynaklar, yöntem ve yaklaşımlar ile öğretmenin doğa etkinliklerine ilişkin görüşleri temaları altında çözümlenmiştir. Nicel sonuçlar, doğaya bağlılık arttıkça etkinlik ve ortam çeşitliliği, günlük akışta doğayı dahil eden faaliyet sayısı, paydaş iş birliği, bahçe etkinlikleri ve uygulama sıklığının arttığını göstermiştir. Nitel bulgular, doğaya bağlılığı yüksek öğretmenlerin daha empatik, özenli ve çocuk merkezli uygulamalar yürüttüğünü; çocuk liderliğine ve yönetilebilir risk almaya alan açtığını; hayvan/bitkilerle anlamlı etkileşimler ve çevre duyarlılığını destekleyen deneyimler sunduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, doğaya bağlılığın doğa uygulamalarının niceliği ve niteliğini yordayan önemli bir faktör olduğunu ve doğaya bağlılığı temel alan eğitim modellerine rehberlik edebileceğini göstermektedir. Araştırma bulgularından yola çıkılarak uygulamaya, gelecek araştırmalara ve öğretmen eğitimine ilişkin öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between preschool teachers' levels of nature connectedness and their educational practices, and to identify the nature-related activities they implement with children. Quantitative data were collected from 904 teachers selected by stratified sampling across 41 Istanbul districts. The Nature Relatedness Scale, the Nature-Related Practices Questionnaire, and a Demographic Information Form were used. Analysis included Spearman's rho for relationships between nature connectedness and practices, and ANOVA and Kruskal–Wallis H tests for differences across levels. Qualitative data included semi-structured interviews with 22 teachers (11 low-scoring, 11 high-scoring), selected based on scale scores. Additionally, three teachers (1 low-scoring, 2 high-scoring) were observed in the classroom, and a researcher's journal was maintained. Qualitative data analysis was structured around five themes: the teacher's nature-connectedness; practice setting and materials; stakeholders and resources; methods and approaches; views on nature activities. Quantitative results showed that increased nature-connectedness was positively correlated with greater variety of activities and settings, incorporation of nature into daily life, stakeholder collaboration, garden activities, and more frequent implementation. Qualitative findings revealed that highly connected teachers implemented more empathetic, caring, and child-centered practices. They provided space for child leadership and manageable risk-taking, offering meaningful interactions with animals/plants and experiences that fostered environmental sensitivity. The results strongly suggest that nature-connectedness significantly predicts both the quantity and quality of nature-based practices, thus offering guidance for education models grounded in this concept. Based on the findings, recommendations were presented for educational practice, future research, and teacher education.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem çocukların doğaya yakınlık (Biyofili) seviyeleri ile ebeveyn ve öğretmenlerinin doğaya bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between the preschool childrens' affinity towards nature (Biophilia) levels and their parents and teacher's connectedness to nature
ÇİĞDEM GEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLAN BAYINDIR
- Okul öncesi dönem çocuklarının ekolojik ayak izi farkındalıkları ile anne baba ve öğretmenlerinin doğaya bağlılıklarının incelenmesi
The investigation of preschoolers' awareness of ecological footprint and parental connection to nature
AYSEL KOZAKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ AKŞİN YAVUZ
- Okul öncesi öğretmenlerinin açık alan eğitimine yönelik görüş ve uygulamaları: Köy ve kent değerlendirmesi
Preschool teachers opinions and practices towards outdoor education: Village and city evaluation
YASEMİN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELVAN ŞAHİN ZETEROĞLU
- Yaratıcılık Öğretmenin 'Doğa'sında Mesleki Gelişim Programının okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcılığa karşı duyarlılıklarına ve eğitsel uygulamalarına etkisi
The effect of Creativity in Teacher's 'Nature' Professional Development Program on preschool teachers' sensitivity to creativity and educational practices
EDA BAYRAKTAROĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA NİLGÜN CEVHER KALBURAN
- Anaokulu öğretmenlerinin fen ve doğa etkinlikleri hakkındaki görüşleri ve sınıf içi uygulamaları
Views of the kindergarten teachers on science and nature activities and classroom practices
SİNAN POLAT
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAŞİT ZENGİN
DOÇ. DR. FİLİZ ELMALI