Konaklama işletmelerinde stratejik yönelim ile işletme performansı arasındaki ilişkide yenilik türleri ve özümseme kapasitesinin rolleri
The roles of innovation types and absorptive capacity in the relationship between strategic orientations and business performance in the hospitality businesses
- Tez No: 996815
- Danışmanlar: PROF. DR. NİGAR DEMİRCAN ÇAKAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, İşletme, Tourism, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Stratejik yönelim, Örgütsel yenilikçilik, İşletme performansı, Strategic orientation, Organizational innovations, Business performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Turist profilinin dolayısıyla tercih ve beğenilerin değişmesi, dijital dönüşümün etkisi, online rezervasyon ve sosyal medyanın ortaya çıkması, ürün ve hizmet çeşitliğinin artması konaklama işletmelerini daha yoğun bir rekabete itmektedir. Otellerin rakiplerinden farklılaşması ve işletme performansını artırması için rekabetin popüler fikirleri kopyalama hızı da göz önüne alındığında düzenli olarak yenilik yapması gerekmektedir. Bu kapsamda yenilikleri etkileyen stratejik yönelim doğru kurgulanırsa işletme performansını olumlu etkileyebilir. Ancak bu etkinin gerçek performans artışına dönüşebilmesi ise otelin bilgi edinme, öğrenme, uygulama ve geliştirme becerisine yani özümseme kapasitesine bağlıdır. Bu kapsamda araştırmanın amacı, konaklama işletmelerinde stratejik yönelimin işletme performansına etkisinde yenilik türlerinin ve özümseme kapasitesinin rollerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın amacı doğrultusunda nicel yöntem uygulanmış ve anket tekniğinden yararlanılmıştır. 23 Ocak - 30 Haziran 2025 tarihleri arasında Antalya'nın farklı bölgelerinde 5 yıldızlı otel yöneticileri ziyaret edilerek yüz yüze anket yapılmıştır. 640 adet anket toplanmış ve geçerli olan 570 anket üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. İlk olarak verilerin tanımlayıcı istatistikleri yapılmış, her araştırma değişkeni için doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, uyum iyiliği değerleri kontrol edilerek ölçüm modelleri doğrulanmıştır. Bu ölçüm modellerinin geçerlik güvenirlik katsayıları hesaplanmış ve eşik değerlere uygunluğu kontrol edilmiştir. Son olarak çoklu regresyon ve aracılık etkisi analizleri yapılarak hipotez testlerinin sonuçlarına ulaşılmıştır. Analizler sonucunda; otel işletmelerinde yeniliği en fazla teknoloji yönelimi ve girişimcilik yöneliminin etkilediği bulunmuştur. Bununla birlikte yeniliklerin işletme performansına dönüşebilmesi için özümseme kapasitesinin önemli olduğu ortaya konmuştur. Aynı şekilde otelin benimsediği stratejik yönelimin gerçek performans artışına dönüşebilmesi için süreç ve örgütsel yeniliklerin hayata geçirilmesi gerekmektedir. Teknoloji yöneliminin performansa etkisinde ürün yeniliğinin aracılık rolünün olmaması dikkat çekici bir sonuçtur. Ulaşılan sonuçlar ışığında yenilik süreçlerinin daha başarılı yönetilmesi ve işletme performansının artırılması amacıyla turizm sektörüne ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Changes in tourist profiles and preferences, the impact of digital transformation, the emergence of online reservations and social media, and increased product and service diversity are pushing hospitality businesses into more intense competition. Hotels need to innovate regularly to differentiate themselves from their competitors and improve their performance, especially considering the speed at which popular ideas are copied. In this context, if the strategic orientation influencing innovation is correctly designed, it can positively affect business performance. However, whether this effect translates into actual performance improvement depends on the hotel's ability to acquire knowledge, learn, apply, and develop, i.e., its absorptive capacity. In this context, the purpose of the study is to reveal the roles of innovation types and absorptive capacity in the effect of strategic orientation on business performance in hospitality businesses. In line with the purpose of the study, quantitative methods were applied and the survey technique was used. Between January 23 and June 30, 2025, face-to-face surveys were conducted with managers of five-star hotels in different regions of Antalya. A total of 640 surveys were collected, and analyses were performed on the 570 valid surveys. First, descriptive statistics of the data were calculated, confirmatory factor analysis was performed for each research variable, and measurement models were validated by checking goodness-of-fit values. The validity and reliability coefficients of these measurement models were calculated and checked for compliance with threshold values. Finally, multiple regression and mediation effect analyses were performed to obtain the results of the hypothesis tests. The analysis revealed that technological orientation and entrepreneurial orientation have the greatest effect on innovation in hotel businesses. However, it was also found that the absorptive capacity is important for innovations to translate into business performance. Similarly, for the strategic orientation adopted by the hotel to translate into actual performance improvement, process and organizational innovations must be implemented. A noteworthy finding is that product innovation does not play a mediating role in the effect of technological orientation on performance. In light of these findings, recommendations have been made to the tourism sector and researchers to manage innovation processes more successfully and enhance business performance.
Benzer Tezler
- Otel işletmelerinde dinamik yetenekler, hizmet inovasyonu ve performans ilişkisi: Çevresel belirsizlik ve örgütsel yapının rolü
The relationship between dynamic capabilities, service innovation and performance in hotels: The role of environmental uncertainty and organizational structure
CEMAL ARTUN
Doktora
Türkçe
2020
TurizmMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UMUT AVCI
- Büyük ölçekli konaklama işletmelerinde ISO 9001 kalite yönetim standardının müşteri memnuniyetine etkisi: Balıkesir yöresi örneği
The effectiveness of the ISO 9001 quality management system standard on the customer satisfaction at large scale hotels: An examinition of Balıkesir
ASLIHAN SANİYE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖMER L. MET
- Otel işletmelerinde yönetim kontrol sisteminin işletme performansına etkisi: Türkiye'de faaliyet gösteren 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama
The effect of management control system on firm performance: A research on 5 star hotels operating in Turkey
SERCAN ARAS
Doktora
Türkçe
2019
İşletmeNecmettin Erbakan ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL AKMEŞE
- Herşey dahil sisteminin ortaya çıkış ve yaygınlaşma sürecinde etkili çevresel baskılar ve konaklama işletmelerinin stratejik yanıtlarının Antalya yöresinde araştırılması
Effective environmental pressures in the process of emergence and spread of all inclusive system and strategic responses of accommodation enterprises: A research in Antalya region
RABİA BATO ÇİZEL
- Planlı davranış teorisi kapsamında algılanan risklerin denetim kalitesi beklentisine etkisi: Konaklama işletmelerinde bir araştırma
The impact of perceived risks on audit quality expectations within the framework of theory of planned behaviour: A study in accommodation establishments
SÜLEYMAN VAROL