Geri Dön

Teknoloji kabul modeli bağlamında öğretmenlerin yapay zeka teknolojilerini kullanmaya yönelik kabul düzeylerinin incelenmesi

Examination of teachers' acceptance levels towards using artificial intelligence technologies in the context of the technology acceptance model

PDF İndir

  1. Tez No: 996831
  2. Yazar: GÖKHAN AKDAĞ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIDVAN KENANOĞLU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Dicle Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, Teknoloji Kabul Modeli (TAM) bağlamında öğretmenlerin yapay zeka teknolojilerine yönelik kabul düzeylerini belirlemek ve bu düzeyin çeşitli değişkenlere göre nasıl farklılaştığını incelemektir. Araştırmanın evrenini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili ve ilçelerinde, devlet okulları ve özel okullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise rasgele örnekleme yöntemiyle seçilen, farklı branşlarda görev yapan toplam 1212 öğretmenden oluşmaktadır. Bu öğretmenlerin 307'si ölçek geliştirme, 905'i ise uygulama sürecinde yer almıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden yordayıcı korelasyonel araştırma modeli kullanılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Yapay Zeka Teknolojileri Kabul Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Bulgular Yapısal Eşitlik modeli (YEM) kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin yapay zeka (YZ) teknolojilerine yönelik genel kabul düzeylerinin olumlu yönde olduğunu göstermektedir. Özellikle algılanan fayda (M=3.80), tutum (M=3.82) ve niyet (M=3.84) boyutlarında elde edilen ortalamalar, öğretmenlerin bu teknolojilere yönelik olumlu bir bakış açısına sahip olduklarını ve kullanmaya istekli olduklarını ortaya koymaktadır. Ancak algılanan kullanım kolaylığı (M=3.42), öz yeterlik (M=3.40) ve öznel norm (M=3.27) boyutlarında elde edilen ortalamalar diğer boyutlara kıyasla daha sınırlı bir kabul eğilimine işaret etmektedir. Yapılan analizler sonucunda cinsiyet değişkeni açısından tutum boyutunda kadın öğretmenler lehine anlamlı farklılaşma olduğu görülmüştür. Öğretim kademesi değişkenine göre ise algılanan fayda, tutum ve niyet boyutlarında okul öncesi, ilkokul ve ortaokul öğretmenleri lehine anlamlı farklılaşma tespit edilmiştir. Algılanan kullanım kolaylığı, öz yeterlik ve kaygı boyutlarında özel okullarda çalışan öğretmenlerin kabul düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı farklılaşma gösterdiği görülmüştür. Bilgisayar kullanan öğretmenlerin kabul düzeylerinin istatistiksel olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Branş açısından bakıldığında, mesleki ve teknik eğitim grubu öğretmenlerinin kabul düzeylerinin diğer branşlara göre daha yüksek olduğu; tutum boyutunda ise dil grubu öğretmenlerin ortalamalarının sosyal bilimler grubu öğretmenlerine göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin eğitim durumlarının YZ teknolojileri kabul düzeyleri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Ayrıca yaşın artmasının algılanan fayda üzerinde olumsuz etkisi olduğu tespit edilmiştir. Teknoloji okuryazarlığı yüksek olan öğretmenlerin YZ teknolojilerini daha faydalı buldukları ve kullanmaya daha istekli oldukları; buna karşın mesleki tükenmişlik düzeyi yüksek olan öğretmenlerin ise kabul düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, öğretmenlerin teknoloji kullanımına yönelik kararlarını belirleyen temel unsurların anlaşılmasına katkı sunarak, gelecekte gerçekleştirilecek çalışmalara yön verecek önemli ipuçları sağlamaktadır. Bunun yanı sıra, geliştirilen ölçme aracıyla alana geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı kazandırılması hem kuramsal hem de uygulamalı araştırmalar açısından değerli bir katkı niteliğindedir. Ayrıca çalışma, TAM'ın eğitim bağlamında genişletilmesine destek sağlayarak, YZ teknolojilerinin eğitimdeki entegrasyonuna ilişkin literatüre özgün ve güncel bir katkı ortaya koyduğu düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

The purpose of this study is to determine teachers' acceptance levels of artificial intelligence (AI) technologies within the framework of the Technology Acceptance Model (TAM), and to examine how these levels differ according to various variables. The research population consists of teachers working in public and private schools in Diyarbakır and its districts during the 2023–2024 academic year. The sample includes a total of 1,212 teachers from different subject areas selected through random sampling; 307 of them participated in the scale development phase, and 905 took part in the implementation phase. The study employed a predictive correlational research design as one of the quantitative research methods. Data were collected using the Artificial Intelligence Technologies Acceptance Scale, developed by the researcher, and analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). The findings indicate that teachers have overall positive acceptance levels toward AI technologies. In particular, the mean scores for perceived usefulness (M = 3.80), attitude (M = 3.82) and intention (M = 3.84) demonstrate that teachers hold a favorable perception of AI technologies and are willing to use them. However, the mean scores for perceived ease of use (M = 3.42), self-efficacy (M = 3.40) and subjective norm (M = 3.27) point to a more limited level of acceptance in these dimensions. The analyses revealed a significant difference in attitude in favor of female teachers in relation to gender. Regarding educational level, significant differences were found in perceived usefulness, attitude, and intention in favor of preschool, primary, and middle school teachers. Teachers working in private schools showed significantly higher acceptance in terms of perceived ease of use, self-efficacy, and anxiety dimensions. Teachers who use computers had significantly higher acceptance levels than those who do not. In terms of subject areas, teachers in vocational and technical fields exhibited higher acceptance levels compared to other branches; additionally, in the attitude dimension, language teachers scored higher than social sciences teachers. Educational attainment was found to have no significant effect on AI technology acceptance. Increasing age negatively affected perceived usefulness, whereas teachers with higher technological literacy saw AI technologies as more beneficial and were more eager to use them. Conversely, teachers with higher levels of professional burnout had lower acceptance levels. Overall, the results contribute to understanding the key factors shaping teachers' technology adoption decisions and provide valuable insights for future research. Furthermore, the introduction of a valid and reliable measurement tool offers strong support for both theoretical and applied studies in the field. The study also contributes to the extension of TAM within the educational context and provides an original and current contribution to the literature on the integration of AI technologies in education.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    997580

    Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers

    Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi

    SEVDE AYYILDIZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ

  2. Tez No

    984656

    Perceptions and the readiness level of EFL teachers towards artificial intelligence (AI)

    İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretmenlerin yapay zekâya (YZ) yönelik algıları ve hazır bulunuşluk düzeyleri

    ÖZLEM TAŞKARA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    DilbilimKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA NACİ KAYAOĞLU

  3. Tez No

    958612

    Açık ve uzaktan öğrenme destek hizmetlerinde sohbet robotu kullanımının incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması

    Investigating the use of chatbot in open and distance learning support services: A mixed method research

    YASİN KAVRUK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesi

    Uzaktan Öğretim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HASAN UÇAR

  4. Tez No

    942388

    Öğretmenlerin teknolojik pedagojik alan bilgisi hazır bulunuşluk ve yapay zekâ eğitimine yönelik tutum ölçeklerinin yapay zekâ destekli dilsel uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması

    Artificial intelligence assisted linguistic adaptation, validity and reliability study of teachers' technological pedagogical content knowledge readiness and attitude scales towards artificial intelligence education

    SULTAN BURCU TÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YÜKSEL ALTUN

  5. Tez No

    1007873

    Öğretmenlerin siber nezaket düzeyleri ile yapay zekâya yönelik genel tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Examining the relationship between teachers' cyber politeness levels and their general attitudes towards artificial intelligence

    SEVİM ÜNAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ARİF ÖZERBAŞ

Geri Dön