Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin Fütüvvetnâme adlı risâlesi çerçevesinde fütüvvet ve ilkeleri
The concept of futuwwa and its principles within the framework of Abu Abdurrahman al-Sulami's treatise titled Futuwwatnama
- Tez No: 996882
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET SAKİ ÇAKIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Fütüvvet, Sûfî, Abbasi, Ahîlik, Sülemî, Futuwwa, Sufism, Abbasid, Akhi, Sulami
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin fütüvvet anlayışı ve onun Fütüvvetnâme adlı risalesinde sistematik hâle getirdiği fütüvvet ilkeleri ele alınmaktadır. Çalışmamızda fütüvvet ilkelerini ortaya koymadan önce söz konusu anlayışın İslamiyet öncesi Arap toplumundaki köklerini ve İslam'ın ortaya çıkışıyla birlikte kazandığı yeni boyutları dikkate alarak konuyu inceleyeceğiz. Cahiliye döneminde fütüvvet; cesaret, misafirperverlik, cömertlik, mazluma yardım ve onur anlayışı etrafında şekillenen bir toplumsal erdemler bütünü olarak ortaya çıkmıştır. İslam'ın gelişiyle birlikte bu kavram; îsâr, merhamet, doğruluk, adalet ve nefisle mücadele gibi ahlâkî ilkelerle daha derin bir anlam kazanmış, Hz. Peygamber'in örnek davranışlarıyla yeni bir içerik bulmuştur. Tasavvufî yorumlarla zenginleşmiştir. Emevî ve Abbâsî dönemlerinde farklı sosyal gruplar aracılığıyla siyasi ve toplumsal bir harekete dönüşmüştür. Fütüvvet ilkeleri zamanla Horasan bölgesinden Anadolu'ya taşınmış ve ahîlik teşkilatının temelini oluşturarak ekonomik ve sosyal hayatta önemli bir rol üstlenmiştir. Çalışmada, fütüvvet kavramının tarihsel süreçte geçirdiği dönüşüm, ahlaki ve toplumsal işlevleri ile İslam kültürüne etkileri ele alınmıştır. Çalışmanın temel problemi, Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin risalesinde ortaya koyduğu fütüvvet ilkelerinin ne olduğu ve bu ilkelerin tasavvuf geleneğindeki yeri yeterince açıklığa kavuşmamış olmasıdır. Araştırmanın amacı, Ebu Abdurrahman es-Sülemî'nin Fütüvvetnâme adlı risalesini temel alarak fütüvvetin mahiyetini, ahlâkî yansımaları ve tasavvufî arka planını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; doküman incelemesi yapılmış, fütüvvet kavramına ilişkin modern akademik literatür taranarak kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin risâlesinde fütüvvet ilkeleri sistematik biçimde sınıflandırılmıştır. Fütüvvet ilkeleri hem bireysel manevi gelişimi hem de toplumsal dayanışmayı önceleyen bütüncül bir model sunmakta; bu yönüyle ahîlik gibi kurumların temelini oluşturmaktadır. Çalışma, Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin risâlesinin hem tasavvuf ilmi hem de fütüvvet geleneği açısından merkezî bir kaynak olduğunu ortaya koymaktadır. Öneri olarak, Fütüvvet ilkelerinin modern etik anlayışları ile ilişkisi incelenerek günümüz toplum yapısına katkıları değerlendirilebilir. Ahîlik teşkilatındaki eğitim süreçlerinin Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin ortaya koyduğu ilkelerle bağlantısını ele alan uygulamalı çalışmalar geliştirilebilir. Fütüvvet literatüründeki kavramların disiplinlerarası yaklaşımla analiz edilmesi, farklı akademik alanlara yeni katkılar sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
This study examines Abu Abd al-Rahman al-Sulami's understanding of futuwwa (chivalry/brotherhood) and the principles of futuwwa that he systematized in his treatise, Futuwwaname. Before presenting the principles of futuwwa, we will examine the subject by considering its roots in pre-Islamic Arab society and the new dimensions it acquired with the emergence of Islam. During the pre-Islamic era, futuwwa emerged as a set of social virtues centered around courage, hospitality, generosity, helping the oppressed, and a sense of honor. With the advent of Islam, this concept gained a deeper meaning through moral principles such as selflessness, compassion, honesty, justice, and self-control, and found new content through the exemplary conduct of the Prophet Muhammad. It has been enriched with Sufi interpretations. During the Umayyad and Abbasid periods, it transformed into a political and social movement through various social groups. The principles of futuwwa (chivalry/brotherhood) were gradually transferred from the Khorasan region to Anatolia, forming the basis of the Ahi organization and playing a significant role in economic and social life. This study examines the transformation of the concept of futuwwa throughout history, its moral and social functions, and its impact on Islamic culture. The main problem of this study is that the principles of futuwwa (chivalry/brotherhood) as set forth in Abu Abd al-Rahman al-Sulami's treatise, and their place within the Sufi tradition, have not been sufficiently clarified. The aim of this research is to reveal the nature, ethical implications, and Sufi background of futuwwa (chivalry/brotherhood) based on Abu Abdurrahman al-Sulami's treatise, Futuwwaname. The research method involved document analysis, a review of modern academic literature on the concept of futuwwa, and the establishment of a conceptual framework. In Sulami's treatise, the principles of futuwwa (chivalry/brotherhood) are systematically classified. The principles of futuwwa offer a holistic model that prioritizes both individual spiritual development and social solidarity; in this respect, it forms the basis of institutions such as the Ahi brotherhood. This study reveals that Sülemî's treatise is a central source for both Sufi scholarship and the futuwwa tradition. As a suggestion, the relationship between the principles of Fütüvvet and modern ethical understandings could be examined, and its contributions to contemporary society could be evaluated. Applied studies could be developed that examine the connection between the educational processes within the Ahi organization and the principles put forth by Sülemî. Analyzing the concepts in futuwwa literature through interdisciplinary approaches can provide new contributions to different academic fields.
Benzer Tezler
- Ahlak felsefesi açısından fütüvvetnameler ve fütüvvet anlayışı
Futuwwatnames and futuwwa understanding in terms of philosophy of ethics
TUBA YUTAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAMİL SARITAŞ
- Ebu Abdurrahman es-Sülemî'nin Tabakâtu's-Sûfiyye'sinde haller ve makamlar"
Hals and maqams in Abu Abd Ar-Rahman as-Sulami's Tabaqat as-Sufiyya
EMİNE SÜMEYRA TATLIDİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURREZZAK TEK
- Ebû Abdurrahman es-Sülemî'nin Tabakâtu's-Sûfiyye adlı eserindeki hadis râvileri ve rivayetleri
The Hadith Transmitters and Their Narrations in Abu 'Abd al-Rahman al-Sulamī's Tabakāt al-Sūfiyya
MUHAMMED MÜCAHİD EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKERİYA GÜLER
- Ebû Abdurrahman es - Sülemî ve el - Melâmetiyye adlı risâlesi çerçevesinde melâmetîlik ve ilkeleri
Ebû Abdurrahman al - Sulamî and melâmatî and its principles through his Ri̇sâlat al - Malâmati̇yya
ERGÜN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLAVER GÜRER
- Ebû Abdurrahman es-Sülemî ve tasavvufî görüşleri
Abu Abd ar-Rahman as-Sulami and his opinions on sufism
HATİCE GARGU KARADENİZ
Doktora
Türkçe
2022
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEYSEL AKKAYA