Sanal gerçeklik teknolojilerinin uygulanmasının turistlerin destinasyonu ziyaret etme niyetine etkisinde yapay zekanın rolü
The role of artificial intelligence in the effect of implementing virtual reality technologies on tourists' intention to visit a destination
- Tez No: 996918
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLNUR KARAKAŞ TANDOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Turizm destinasyonlarında artırılmış rekabet, yöneticileri yalnızca ziyaretçi memnuniyetini sağlamaya değil, aynı zamanda teknolojik yeniliklerle zenginleştirilmiş etkileyici deneyimler sunmaya da zorlamaktadır. Bu tez, destinasyon tanıtımında sanal gerçeklik (VR) uygulamalarının turistlerin davranışsal niyetleri üzerindeki etkisini incelemekte; bu ilişkide yapay zekâya (YZ) yönelik tutumun aracı ve düzenleyici rollerini test etmektedir. Çalışma, sahada VR tabanlı tanıtım deneyimini yaşamış 402 katılımcıdan anket yoluyla toplanan veriye dayanmaktadır. Ölçümler; algılanan kullanım kolaylığı, fayda, eğlence ve gerçeklik boyutları ile YZ algısı ve davranışsal niyetleri kapsamıştır. Veriler PLS SEM yaklaşımıyla SmartPLS 4.0 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Model testleri, algılanan kullanım kolaylığının tüm diğer algılara güçlü biçimde yansıyıp doğrudan davranışsal niyeti de desteklediğini; algılanan fayda ve gerçekliğin hem YZ algısı hem de niyet üzerinde anlamlı olumlu etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Algılanan eğlence, niyeti doğrudan güçlendirmiş ve aynı zamanda Algılanan Eğlence ve YZ etkileşimi anlamlı bulunarak, eğlencenin YZ'ye yönelik tutum düzeyine bağlı olarak niyet üzerindeki etkisinin değiştiği gösterilmiştir. Buna karşılık, YZ algısının davranışsal niyet üzerindeki doğrudan etkisi istatistiksel olarak desteklenmemiş, dolayısıyla YZ'nin beklenen aracılık rolü doğrulanamamıştır. Model uyum göstergeleri (SRMR = 0,062; NFI ≈ 0,79) kabul edilebilir düzeyde olup, dört segmente ayrılan örneklemde heterojen alt grupların varlığını da doğrulamıştır. Sonuçlar, VR teknolojilerinin özellikle eğlence, gerçeklik ve kullanım kolaylığı boyutları üzerinden destinasyon pazarlamasında güçlü bir araç olduğunu; ancak, ziyaretçilerin YZ'ye dair tutumları olumlu olsa bile bunun tek başına davranışsal niyeti tetiklemeye yetmeyebileceğini göstermektedir. Bu durum, YZ tabanlı dijital rehber ve öneri sistemlerinin tasarımında deneyimsel haz faktörlerinin önceliklendirilmesinin gerekliliğine işaret etmektedir. Bulgular akademik alana VR YZ etkileşimini açıklayan yeni kanıtlar sunarken, destinasyon yöneticilerine VR içeriklerini yüksek eğlence değerli, gerçekçi ve kullanıcı dostu biçimde kurgulamaları yönünde stratejik öneriler getirmektedir.
Özet (Çeviri)
Intensified competition among tourism destinations now compels managers not only to secure visitor satisfaction but also to provide compelling experiences enriched with technological innovation. This dissertation investigates how virtual reality (VR)–based destination promotion influences tourists' behavioral intentions and tests the mediating and moderating roles of tourists' attitudes toward artificial intelligence (AI) in this relationship. Data were collected from 402 visitors who had engaged with VR based promotional content on site. Constructs measured included perceived ease of use, usefulness, enjoyment, and realism of VR, alongside AI perception and behavioral intention. Analyses were conducted with PLS SEM using SmartPLS 4.0. Results show that perceived ease of use strongly augments all other perceptions and directly supports behavioral intention. Perceived usefulness and realism positively affect both AI perception and behavioral intention. Perceived enjoyment has a direct positive influence on intention, and the Enjoyment × AI attitude interaction is significant—indicating that the effect of enjoyment on intention varies by the level of AI attitude. Conversely, AI perception alone does not directly predict behavioral intention; thus, AI's hypothesized mediating role is not supported. Model fit indices (SRMR = 0.062; NFI ≈ 0.79) fall within acceptable thresholds, and segmentation analysis confirms four heterogeneous visitor groups within the sample. Overall, VR emerges as a powerful destination marketing tool—particularly through its enjoyment, realism, and ease of use dimensions. However, even favorable attitudes toward AI may be insufficient to drive intention unless VR experiences deliver strong hedonic value. The findings advance academic understanding of VR–AI interplay and offer strategic guidance for destination managers: design VR promotional content that is highly enjoyable, realistic, and user friendly, while embedding AI driven guides or recommendation systems that enhance experiential pleasure.
Benzer Tezler
- Application areas of augmented reality and virtual reality in construction project management: A scoping review
İnşaat proje yönetiminde artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik uygulama alanları: Kapsam incelemesi
MAHMOUD ALBAHBAH
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İnşaat MühendisliğiEskişehir Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN KIVRAK
- Revolutionizing real estate development: A metaverse-integrated eight-stage model for the digital era
Gayrimenkul geliştirmede devrim: Dijital çağ için metaverse entegreli sekiz aşamalı bir model
RAMA IKHWAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ TANKUT ATAN
- İş sağlığı ve güvenliğinde yapay zeka entegrasyonu; İSG profesyonellerin yapay zeka uygulamalarına bakış açısının irdelenmesi
Integration of artificial intelligence in occupational health and safety: Exploring OHS professionals' perspectives on AI applications
SERKAN BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve TeknolojiBingöl Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TUNÇ
- Endüstriyel tasarım eğitiminde sanal gerçeklik teknolojilerinin kullanımına yönelik deneysel bir çalışma
An experimental study on the use of virtual reality technologies in industrial design education
DAMLA AKDAŞ
Doktora
Türkçe
2023
Endüstri Ürünleri TasarımıGazi ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER ÇALGÜNER
- Mimari mirasın sunumunda artırılmış ve sanal gerçeklik teknolojileri:“Keşif Bursa”mobil yazılım örneği ve geliştirme süreci
Augmented and virtual reality technologies in the presentation of architectural heritage:“Kesif Bursa”mobi̇le software example and development process
ORHAN BEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkBursa Uludağ ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR MEHMET EDİZ