Geri Dön

Foreign language teachers' perceptions, attitudes and views regarding the use of artificial intelligencein language teaching

Yabancı dil öğretmenlerinin dil öğretiminde yapay zeka kullanımına ilişkin algı, tutum ve görüşleri

PDF İndir

  1. Tez No: 996919
  2. Yazar: MECBURE CAVILDAK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SELİM SONER SÜTÇÜ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: İngilizce
  9. Üniversite: Başkent Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İngiliz Dili Öğretimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde bulunan biri devlet diğeri vakıf üniversitesi olmak üzere bu üniversitelerin hazırlık okullarında görev yapan İngilizce öğretmenleriyle yürütülmüştür. Bu araştırmanın amacı, yabancı dil öğretmenlerinin yapay zekâ temelli eğitim uygulamalarına yönelik algılarını, tutumlarını ve etik farkındalıklarını nicel ve nitel veriler ışığında bütüncül bir yaklaşımla incelemektir. Çalışma, ilişkisel tarama deseni ile yürütülmüş; farklı üniversitelerde görev yapan yabancı dil öğretmenlerinden elde edilen nicel veriler ölçekler aracılığıyla, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Nicel analizlerde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmış; nitel veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Nicel bulgular, öğretmenlerin yapay zekâya yönelik öğretim ve öğrenme algılarının yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu yapay zekânın öğretim süreçlerine hız, esneklik ve çeşitlilik kazandırdığını ifade etmiştir. Özellikle değerlendirme süreçlerine ilişkin bulgular dikkat çekicidir: Katılımcıların %77.6'sı, yapay zekânın hızlı değerlendirme olanağı sunduğunu belirtmiş; bunun %43.2'si“katılıyorum”, %34.4'ü“tamamen katılıyorum”şeklindedir. Buna karşılık yalnızca %7.2 olumsuz görüş bildirmiştir. Bu sonuç, öğretmenlerin yapay zekâyı özellikle zaman yönetimi ve yük azaltma açısından güçlü bir araç olarak gördüklerini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, araştırmada etik farkındalık puanlarının diğer boyutlara kıyasla daha düşük olduğu belirlenmiştir. Yapay zekâya yönelik olumlu algılar arttıkça etik kaygıların da arttığını gösteren anlamlı negatif korelasyonlar saptanmıştır. Bu durum, öğretmenlerin yapay zekâyı faydalı bulmakla birlikte, veri güvenliği, akademik dürüstlük, telif hakkı ve içerik doğruluğu konularında ihtiyatlı davrandıklarını ortaya koymaktadır. Cinsiyete göre anlamlı bir farklılık bulunmamış; ancak lisansüstü eğitim düzeyine sahip öğretmenlerin olumsuz tutum ortalamalarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Üniversite türü açısından ise öğretim, öğrenme ve etik algılarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir; bu bulgu, yapay zekâya yönelik algıların kurumsal farklılıklardan ziyade bireysel deneyim ve farkındalık düzeylerinden etkilendiğini göstermektedir. Nitel bulgular nicel sonuçları destekleyici niteliktedir. Öğretmenler yapay zekâyı en fazla quiz ve sınav hazırlama, etkinlik ve materyal üretme, ödev kontrolü, dil düzeltme, metin sadeleştirme, çeviri, örnek soru üretme, senaryo ve konuşma pratiği oluşturma gibi alanlarda yoğun olarak kullandıklarını belirtmiştir. Katılımcılar yapay zekânın özellikle zamandan tasarruf sağladığını, alternatif üretme kapasitesiyle öğretim sürecini zenginleştirdiğini ve hazırlık süreçlerini kolaylaştırdığını ifade etmiştir. Ancak öğretmenler aynı zamanda yapay zekânın yanıltıcı ya da uydurma bilgiler üretebildiğini, çıktıların mutlaka doğrulanması gerektiğini, öğrencilerin hazır cevaba yönelerek orijinallik kaybı yaşayabildiğini, etik sınırların belirsiz kaldığını ve teknik bilgi eksikliğinin kullanım kalitesini düşürdüğünü vurgulamıştır. Bu durum, öğretmenlerin yapay zekâya yönelik tutumlarının yalnızca fayda odaklı değil, aynı zamanda pedagojik ve etik bir süzgeçten geçirildiğini göstermektedir. Genel olarak araştırma bulguları, yabancı dil öğretmenlerinin yapay zekâyı eğitim süreçlerinde zaman kazandıran, üretkenliği artıran ve öğretimi çeşitlendiren güçlü bir araç olarak gördüğünü; ancak etik, doğruluk ve öğrenci bağımlılığı gibi konularda temkinli bir yaklaşım benimsediğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, yapay zekâ okuryazarlığının güçlendirilmesine, öğretmen ve öğrenciler için açık etik kullanım yönergelerinin geliştirilmesine, doğrulama süreçlerinin kurumsal düzeyde desteklenmesine ve yapay zekâ temelli değerlendirme yaklaşımlarının yeniden yapılandırılmasına ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted during the 2024-2025 academic year with English instructors working in the preparatory programs of two universities in Ankara-one public and one foundation university. The aim of the research is to examine foreign language teachers' perceptions, attitudes, and ethical awareness regarding AI-based educational practices through an integrated approach combining quantitative and qualitative data. The study was designed using a relational survey model; quantitative data were collected through standardized scales administered to teachers from different universities, while qualitative data were obtained through semi-structured interviews. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, and Pearson correlation analysis were used for the quantitative analyses, and qualitative data were analyzed using content analysis. The quantitative findings indicate that teachers hold high levels of teaching and learning perceptions regarding artificial intelligence. A large majority of participants reported that AI brings speed, flexibility, and diversity to instructional processes. The results related to assessment are particularly noteworthy: 77.6% of participants stated that AI provides rapid evaluation, with 43.2% selecting“agree”and 34.4% selecting“strongly agree,”while only 7.2% expressed a negative view. These findings suggest that teachers perceive AI as a powerful tool for reducing workload and improving time management. However, the study also revealed that ethical awareness scores were lower than the other subdimensions. Significant negative correlations showed that as teachers' positive perceptions of AI increased, their ethical concerns also tended to rise. This suggests that although teachers find AI beneficial, they remain cautious about issues such as data privacy, academic integrity, copyright, and accuracy of information. No significant differences were found with respect to gender; however, teachers with graduate degrees exhibited significantly higher levels of negative attitudes. Additionally, no statistically significant differences were identified between university types in terms of teaching, learning, or ethical perceptions, indicating that AI-related perceptions are influenced more by individual experience and awareness than by institutional context. Qualitative findings supported and enriched the quantitative results. Teachers reported using artificial intelligence most frequently for preparing quizzes and exams, creating activities and instructional materials, checking assignments, correcting language errors, simplifying texts, translating, generating sample questions, and producing scenarios or speaking practice tasks. Participants emphasized that AI saves time, enriches instructional processes by generating alternatives, and facilitates lesson preparation. However, they also noted several challenges, including AI's tendency to produce misleading or fabricated information, the necessity of verifying outputs, the risk of students relying on AI-generated answers and losing originality, the ambiguity of ethical boundaries, and the negative effects of insufficient technical knowledge on the quality of use. These insights demonstrate that teachers' attitudes toward AI are shaped not only by perceived benefits but also by careful pedagogical and ethical considerations. Overall, the findings indicate that foreign language teachers view artificial intelligence as a powerful tool that saves time, increases productivity, and diversifies instructional processes, while simultaneously adopting a cautious stance regarding ethics, accuracy, and student dependence. These results highlight the need to strengthen AI literacy, develop clear ethical guidelines for teachers and students, support verification processes at the institutional level, and redesign assessment practices in line with AI-enhanced learning environments.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    692317

    Turkish EFL learners' views towards the use of interactive whiteboard in English lessons

    İngilizce derslerinde interaktif beyaz tahta kullanımına ilişkin Türk EFL öğrencilerinin görüşleri

    ONUR BAŞDİNÇ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Aydın Üniversitesi

    İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YUMRU

  2. Tez No

    377833

    Native and nonnative English-speaking teachers in Turkey: Teacher perceptions and student attitudes

    Türkiye'de İngilizceyi yabancı dil ve ana dil olarak konuşan ingilizce öğretmeleri: Öğretmen algıları ve öğrencilerin tutumları

    OLGA SKLIAR

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BETİL ERÖZ TUĞA

  3. Tez No

    728902

    Self-assessment of writing skills: A comparative study on teacher assessment and self-assessment of prospective efl teachers' writing skills and their perceptions of self-assessment

    Yazma becerisinin öz-değerlendirmesi: İngilizce öğretmen adaylarının öz-değerlendirme algıları ve öz-değerlendirmelerinin öğretmen değerlendirmesiyle karşılaştırılması

    ASİYE DİNÇEL

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Eğitim ve ÖğretimBaşkent Üniversitesi

    Yabancı Diller Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVGİ ŞAHİN

  4. Tez No

    650025

    Ters yüz edilmiş sınıf yönteminin İngilizce hazırlık sınıfı öğrencilerinin özerklik algıları ve dilbilgisi öğrenmeye yönelik tutumlarına etkisi

    The effect of flipped classroom on English preparatory students' autonomous perceptions and attitudes towards learning grammar

    TOLGA ÇAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimMersin Üniversitesi

    Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FAZİLET KARAKUŞ

  5. Tez No

    913338

    A comparative study of the effect of dialogic peer feedback and teacher feedback on the development of English as a foreign language (EFL) learners' writing skills

    Diyaloglu akran geri bildirimi ve öğretmen geri bildiriminin İngilizce'yi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin yazma becerilerinin gelişimi üzerindeki etkisinin karşılaştırmalı bir çalışması

    AYŞE ÇİSEM ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NURDAN KAVAKLI ULUTAŞ

Geri Dön