Özgül öğrenme güçlüğü farkındalık ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of the specific learning disability awareness scale
- Tez No: 996920
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE GÜLER KÜÇÜKTURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin özgül öğrenme güçlüğüne (ÖÖG) ilişkin farkındalık düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kapsamında yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, 2024–2025 öğretim yılı bahar dönemi ile 2025–2026 öğretim yılı güz döneminde ilkokul 1., 2., 3. ve 4. sınıflarda görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde, ÖÖG'nin kuramsal temelleri ve ilgili alan yazın doğrultusunda 51 maddeden oluşan bir madde havuzu hazırlanmış; maddeler 5'li Likert tipinde“Hiçbir zaman”dan“Her zaman”a uzanan seçeneklerle yapılandırılmıştır. Veriler, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örneklemesi yoluyla çevrim içi ortamda toplanmıştır. 445 öğretmenden elde edilen verilerle geçerlik ve güvenirlik çalışmaları kapsamında öncelikle verilerin faktör analizine uygunluğu incelenmiş, ardından yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Faktör çıkarımında Principal Axis Factoring yöntemi, faktörler arası ilişkileri dikkate almak amacıyla döndürmede Direct Oblimin tekniğinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda ölçeğin yedi faktörlü bir yapıdan oluştuğu ve bu yapının toplam varyansın %63,941'ini açıkladığını göstermiştir. Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları hesaplanarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin ayırt edici geçerliğine ilişkin kanıt elde etmek amacıyla, sınıf öğretmenlerinin tanılı ÖÖG'li öğrenciyle çalışma deneyimine sahip olma durumlarına göre alt boyut puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığı Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, tanılı öğrencisi bulunan öğretmenlerin bazı alt boyutlarda daha yüksek farkındalık düzeyine sahip olduğunu, ancak bu farklılıkların düşük etki büyüklükleriyle sınırlı kaldığını göstermiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen ölçeğin, sınıf öğretmenlerinin özgül öğrenme güçlüğüne ilişkin farkındalık düzeylerini çok boyutlu biçimde değerlendirebilen, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda geliştirilen ölçeğin, sınıf öğretmenlerinin hizmet içi eğitim gereksinimlerinin belirlenmesine, okul temelli erken fark etme ve yönlendirme süreçlerinin desteklenmesine ve özgül öğrenme güçlüğü alanında yürütülecek bilimsel çalışmalara uygulamalara önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement instrument to determine classroom teachers' levels of awareness regarding Specific Learning Disabilities (SLD). The research was conducted within the framework of the general survey model, one of the quantitative research methods. The population of the study consists of classroom teachers working in grades 1, 2, 3, and 4 during the spring semester of the 2024–2025 academic year and the fall semester of the 2025–2026 academic year. In the scale development process, an item pool consisting of 51 items was created based on the theoretical foundations of SLD and the relevant literature; the items were structured on a five-point Likert scale ranging from“Never”to“Always.”Data were collected online through snowball sampling, one of the purposive sampling methods. Using data obtained from 445 teachers, the suitability of the data for factor analysis was first examined as part of the validity and reliability studies, and then Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted to determine construct validity. In factor extraction, the Principal Axis Factoring method was employed, and the Direct Oblimin rotation technique was used to account for correlations among factors. The analyses revealed that the scale has a seven-factor structure explaining 63.941% of the total variance. The reliability of the scale was evaluated by calculating internal consistency coefficients. To obtain evidence for discriminant validity, differences in subscale scores according to whether classroom teachers had experience working with students formally diagnosed with SLD were examined using Multivariate Analysis of Variance (MANOVA). The findings indicated that teachers who had students with an SLD diagnosis demonstrated higher levels of awareness in some subdimensions; however, these differences were limited by small effect sizes. As a result of the study, the developed scale was determined to be a valid and reliable measurement instrument capable of evaluating classroom teachers' awareness levels regarding Specific Learning Disabilities in a multidimensional manner. In this context, it is considered that the developed scale will make significant contributions to identifying classroom teachers' in-service training needs, supporting school-based early identification and referral processes, and informing scientific studies and practices in the field of Specific Learning Disabilities.
Benzer Tezler
- Özgül öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin sözcük okuma, fonolojik farkındalık ve sözel dil becerilerinin incelenmesi
Evaluation of word reading, phonological awareness and oral language skills of students with specific learning disabilities
SENA ÜRPER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE SEÇKİN YILMAZ
- Özgül öğrenme güçlüğü tanısı olan ve olmayan çocuklarda fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, okuma ve sözel dil becerilerinin incelenmesi
Examination of phonological awareness, morphological awareness, reading and verbal language skills of children with and without spesific learning disorder
FERİT UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimHacettepe ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇİĞDEM KİRAZLI
- Öğrenme güçlüğü olan ve olmayan öğrencilerin fonolojik farkındalık, hızlı-otomatik isimlendirme ve çalışma belleği performanslarının incelenmesi
Examination of phonological awareness, rapid naming, and working memory skills in students with and without spesific learning disabilities
DİĞDEM SÜRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ESRA ASLAN
- Bilgisayar destekli matematik öğretiminin öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin sayı hissi, matematiksel üstbiliş farkındalık ve öz yeterlilik algısı üzerindeki etkililiği
The effectiveness of computer assisted mathematics instruction on number sense, mathematical metacognition awareness and self-efficacy perception of students with learning disability
SILA DOĞMAZ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
- Özgül öğrenme güçlüğü tanısı olan ve tipik gelişim gösteren çocukların fonolojik işlemleme becerilerinin incelenmesi
A comprative study of phonological processing skills in children with specific learning disabilities and typically developing peers
FEYZA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma TerapisiBahçeşehir ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA EYİLİKEDER TEKİN