Transtibial amputasyonu olan bireylerde gövde pozisyon hissinin kas aktivasyonu, denge ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between trunk position sense and muscle activation, balance and quality of life in individuals with transtibial amputation
- Tez No: 996946
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMRA TOPUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Physiotherapy and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Protez-Ortez ve Biyomekani Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, unilateral transtibial amputasyonu (TA) olan bireylerde gövde pozisyon hissini ve kas aktivasyonu, denge ve yaşam kalitesi ile ilişkisini incelemek ve sağlıklı bireylerle (KG) karşılaştırmak amacıyla yapıldı. Çalışma grubuna 10 TA'lı birey, KG'ye ise 10 sağlıklı birey dâhil edildi. Gövde pozisyon hissi Dualer IQ Pro dijital inklinometre, postural kontrol Bertec kuvvet platformu ve gövde kaslarının (Longissimus Dorsi-LD, Multifidus-MF, Rectus Abdominis-RA, Obliquus Externus-EO) aktivasyonları Delsys Trigno IM yüzeyel Elektromiyografi (EMG) sistemi ile değerlendirildi. Yaşam kalitesi için Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği (TAPES) kullanıldı. Gruplar sosyodemografik ve klinik özellikler açısından benzerdi (p>0,05). Gövde pozisyon hissi açısından ise tüm gövde hareketlerinde gruplar arasında anlamlı fark saptandı (p<0,05). TA'da, sağlam taraf gövde lateral fleksiyonu gövde repozisyon hatası (GRH) ile aynı taraf stabilite limitleri (LoS) arasında negatif; GRH ile postural salınım parametreleri arasında ise pozitif yönlü ilişkiler bulundu (p<0,05). Ayrıca sağlam taraf gövde rotasyonu pozisyon hissi değerleri ile NZGA (normal zemin gözler açık) sırasındaki ampute taraf LD aktivasyonu; ampute taraf gövde rotasyonu ve fleksiyonu pozisyon hissi değerleri ile YZGK (yumuşak zemin gözler kapalı) ve YZGA (yumuşak zemin gözler açık) sırasındaki sağlam taraf LD aktivasyonu; ayrıca gövde fleksiyonu pozisyon hissi değerleri ile YZGA sırasındaki ampute taraf LD aktivasyonu arasında anlamlı negatif korelasyonlar belirlendi (p<0,05). LoS ölçümlerinde, KG'nin non-dominant taraf mesafesinin TA grubunun ampute tarafına kıyasla anlamlı düzeyde daha kısa ve postural salınımda ise YZGA ve YZGK koşullarında TA grubunda lateral salınımın KG'ye göre anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05). TA grubunda, hem LoS sırasında, hem de postural salınımda tüm kasların EMG amplitüd seviyelerinde KG'ye göre artış olduğu görüldü. LoS sırasında, sağlam taraf/dominant taraf EO kasında iki grup arasında anlamlı fark saptandı (p<0,05). Ayrıca gruplar arasında, NZGK (normal zemin gözler kapalı), NZGA ve YZGA koşullarında sağlam taraf/dominant taraf LD kasının; YZGK koşulunda ise her iki taraf LD kaslarının EMG amplitüd seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). TA grubunda ise LoS sırasında sağlam taraf EO aktivasyonu ampute taraftan ve YZGA sırasında ampute taraf MF aktivasyonu sağlam taraftan daha yüksekti (p<0,05). Bu sonuçlara göre, gövde stabilitesinde LD, MF ve EO kaslarının önemli bir rol oynayabileceği düşünülmektedir. TAPES değerlendirmesinde, TA grubunda psikososyal uyum ve protez memnuniyeti yüksekti; ancak aktivite kısıtlaması devam eden bir sorun olarak belirlendi. Sonuç olarak, transtibial amputasyon sonrasında gövde pozisyon hissi kaybı ve buna bağlı kas aktivasyonu değişikliklerinin dengeyi etkilediği görülmüştür. Bu nedenle, rehabilitasyon sürecinde bireyselleştirilmiş programlara; dengeyi ve gövde propriosepsiyonu geliştirmeye, ayrıca gövde kas aktivasyonunu optimize etmeye yönelik egzersizlerin entegre edilmesinin önemli olduğu görüşüne varıldı.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate trunk position sense in individuals with unilateral transtibial amputation (TA), to investigate its relationship with muscle activation, balance, and quality of life, and to compare the obtained data with healthy controls (CG). Ten individuals with TA and ten healthy controls (CG) were included. Trunk position sense was evaluated using the Dualer IQ Pro digital inclinometer, postural control with the Bertec force platform, and trunk muscle activation (Longissimus Dorsi (LD), Multifidus (MF), Rectus Abdominis (RA), and Obliquus Externus (EO)) with the Delsys Trigno IM surface Electromyography (EMG) system. Quality of life was assessed using the Trinity Amputation and Prosthesis Experience Scales (TAPES). Groups showed similar sociodemographic and clinical characteristics (p>0.05); however, significant differences were observed across all trunk movements for trunk position sense (p<0.05). In the TA group, a negative correlation was found between intact-side lateral flexion trunk reposition error (TRE) and ipsilateral limits of stability (LoS), while positive correlations were identified between TRE and postural sway parameters (p<0.05). Significant negative correlations were identified between: intact-side trunk rotation position sense values and amputated-side LD activation during NSEO (normal surface eyes open); amputated-side trunk rotation and flexion position sense values and intact-side LD activation during PSEC (perturbed surface eyes closed) and PSEO (perturbed surface eyes open); and trunk flexion position sense values and amputated-side LD activation during PSEO (p<0.05). In LoS measurements, the distance on the non-dominant side of the CG was significantly shorter than the amputated side of the TA group; lateral sway in the TA group was significantly higher than the CG under PSEO and PSEC conditions (p<0.05). In the TA group, EMG amplitude levels of all muscles increased compared to the CG during both LoS and postural sway in static standing. During LoS, a significant difference was identified between the two groups in the intact/dominant-side EO muscle (p<0.05). Additionally, significant differences were found between groups in the EMG amplitude levels of the intact/dominant-side LD muscle under NSEC (normal surface eyes closed), NSEO, and PSEO conditions, and in the LD muscles of both sides under the PSEC condition (p<0.05). Within the TA group, intact-side EO activation during LoS was higher than that of the amputated side, and amputated-side MF activation during PSEO was higher than that of the intact side (p<0.05). Based on these results, the LD, MF, and EO muscles may play an important role in trunk stability. In the TAPES assessment, psychosocial adjustment and prosthesis satisfaction were high in the TA group; however, activity restriction remained an ongoing issue. In conclusion, loss of trunk position sense and subsequent changes in muscle activation after transtibial amputation affect balance; therefore, integrating exercises aimed at improving balance and trunk proprioception, as well as optimizing trunk muscle activation, into individualized rehabilitation programs is of critical importance.
Benzer Tezler
- Transtibial amputasyonu olan bireylerde görsel geribildirimin fonksiyon, stabilite ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effect of visual feedback on function, stability and quality of life in individuals with transtibial amputation
ELİF KIRDI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ
- Transtibial amputasyonu olan bireylerde sanal gerçeklik uygulamalarının fizyoterapi ve rehabilitasyon sonuçlarına etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of virtual reality on physiotherapy and rehabilitation outcomes on individuals with transtibial amputation
TEZEL YILDIRIM ŞAHAN
Doktora
Türkçe
2018
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiProtez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ
- Transtibial amputasyonu olan bireylerde spinal stabilizasyon egzersizlerinin enerji harcaması üzerine etkisinin incelenmesi
The effects of spinal stabilization exercises on energy expenditure in individuals with transtibial amputation
SENAY ÇEREZCİ DUYGU
Doktora
Türkçe
2020
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ
- Unilateral transtibial amputasyonu olan bireylerde farklı aktivitelerde alt ekstremite kinematiklerinin incelenmesi
Investigation of lower limb kinematics in different activities in individuals with unilateral transtibial amputation
ALİ İMRAN YALÇIN
Doktora
Türkçe
2022
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÜL ŞENER
- Farklı suspansiyon sistemlerinin etkilerinin transtibial amputasyonu olan bireylerde değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of different suspension systems for people with transtibial amputation
SENAY ÇEREZCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiProtez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ