Nükleer tesis işletenin sorumluluk sigortası
Nuclear installation operator's liability insurance
- Tez No: 996993
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KÜBRA YETİŞ ŞAMLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ticaret Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, nükleer tesis işletenin hukuki sorumluluğu ve bu sorumluluğun sigorta hukuku bakımından görünümü ele alınmıştır. Nükleer faaliyetlerin yüksek risk içermesi ve ortaya çıkabilecek zararların geniş kitleleri ve uzun zaman dilimlerini etkileyebilmesi nedeniyle, nükleer zararların tazmini klasik sorumluluk ve sigorta rejimlerinden farklı, kendine özgü bir hukuki yapı arz etmektedir. Bu kapsamda çalışmada, nükleer sorumluluğa ilişkin uluslararası düzenlemeler ile Türk hukukundaki yasal çerçeve birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, nükleer enerji alanında özel bir sorumluluk rejiminin ortaya çıkışına zemin hazırlayan tarihsel süreç ele alınmış; nükleer faaliyetlerin doğurduğu hukuki ve ekonomik risklerin klasik sorumluluk hukuku tarafından karşılanmasındaki yetersizlik ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, uluslararası düzeyde yeknesak bir sorumluluk rejiminin oluşturulmasını zorunlu kılan gelişmeler değerlendirilmiş; Paris Sözleşmesi ve değişiklik protokolleri ile Türk hukukunda nükleer tesis işletenin sorumluluğuna ilişkin düzenlemeler bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Böylece çalışmanın ilerleyen bölümlerinde ele alınacak sorumluluk ve sigorta ilişkisinin tarihsel ve normatif temelleri ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, nükleer tesis işletenin sorumluluğunun kapsamı ve şartları ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Paris Sözleşmesi ve 7381 sayılı Kanun'da yer alan“nükleer tesis”,“nükleer tesis işleten”,“nükleer hadise”,“nükleer madde”ve“nükleer zarar”kavramları açıklanmış; nükleer tesis işletenin kusursuz ve münhasır sorumluluğunun hukuki niteliği, sorumluluğun doğum şartları, sorumluluğu ortadan kaldıran hâller ve sorumluluk sınırları sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerle birlikte üçüncü bölümde ele alınan sigorta ve mali teminat yükümlülüğünün hukuki zemini oluşturulmuştur. Çalışmanın ana eksenini oluşturan üçüncü bölümde ise, nükleer tesis işletenin sorumluluğunu teminat altına almaya yönelik olarak Paris Sözleşmesi ve 7381 sayılı Kanun'da öngörülen sigorta yaptırma ve mali teminat gösterme yükümlülükleri incelenmiştir. Mali teminat kapsamında banka teminat mektupları ve kefalet senedi gibi araçlara değinilmekle birlikte, incelemenin ağırlık noktası nükleer tesis işletenin sigorta yaptırma yükümlülüğü olmuştur. Bu tercih, nükleer sorumluluk rejiminde fiilen en etkin ve uygulanabilir güvence mekanizmasının sigorta kurumu olması ve zararların tazmini bakımından sigortanın vazgeçilmez bir araç niteliği taşımasından kaynaklanmaktadır. Bu kapsamda, dünyada uygulanan nükleer sigorta havuzları, karşılıklı sigorta birlikleri ve havuz sistemlerinin işleyişi incelenmiş; Türk hukukunda nükleer tesis işletene getirilen sigorta yükümlülüğünün kapsamı, sınırları ve hukuki niteliği değerlendirilmiştir. Ayrıca, 7381 sayılı Kanun ve alt düzenlemeler çerçevesinde kurulan sistemin, Türk Ticaret Kanunu hükümleriyle ilişkisi ve ayrıştığı yönler ortaya konulmuş; nükleer faaliyetlerin kendine özgü yapısının sigorta sözleşmesine yansımaları açıklanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the legal liability of the nuclear installation operator and the manifestation of this liability within the framework of insurance law. Due to the inherently high-risk nature of nuclear activities and the potential for damages to affect large populations over extended periods of time, the compensation of nuclear damage necessitates a distinct legal structure that differs from classical liability and insurance regimes. In this context, the study evaluates international regulations on nuclear liability together with the legislative framework established under Turkish law. In the first chapter, the historical process that led to the emergence of a special liability regime in the field of nuclear energy is analyzed. The legal and economic risks arising from nuclear activities, as well as the insufficiency of classical liability law in addressing such risks, are examined. Accordingly, the developments that rendered the establishment of a uniform international liability regime indispensable are discussed. Within this framework, the Paris Convention, its amending protocols, and the regulations governing the liability of nuclear installation operators under Turkish law are analyzed through a holistic approach. This chapter aims to establish the historical and normative foundations of the liability and insurance relationship that is examined in detail in the subsequent chapters. The second chapter focuses on the scope and conditions of the nuclear installation operator's liability. Based on the definitions provided in the Paris Convention and Law No. 7381—such as“nuclear installation,”“nuclear installation operator,”“nuclear incident,”“nuclear material,”and“nuclear damage”—the legal nature of the operator's strict and exclusive liability is examined. Furthermore, the conditions giving rise to liability, circumstances excluding liability, and liability limits are systematically analyzed. These evaluations also serve to establish the legal groundwork for the insurance and financial security obligations discussed in the third chapter. The third chapter, which constitutes the core of the study, addresses the obligation to obtain insurance and provide financial security as stipulated under the Paris Convention and Law No. 7381 in order to secure the liability of the nuclear installation operator. Although financial security instruments such as bank guarantees and surety bonds are briefly addressed, the primary focus of the analysis is placed on the obligation to obtain insurance. This preference stems from the fact that, both globally and in Turkey, insurance constitutes the most effective and practically applicable security mechanism within the nuclear liability regime and is regarded as an indispensable instrument for the compensation of nuclear damage. Within this scope, nuclear insurance pools, mutual insurance associations, and pool systems implemented in various jurisdictions are examined, and their operational structures and roles are analyzed. Additionally, the scope, limits, and legal nature of the insurance obligation imposed on nuclear installation operators under Turkish law are evaluated. The relationship between the system established under Law No. 7381 and its secondary legislation and the provisions of the Turkish Commercial Code is also examined, with particular emphasis on the aspects in which the nuclear liability insurance regime diverges from general insurance law. In this respect, the manner in which the unique characteristics of nuclear activities are reflected in insurance contracts is comprehensively analyzed.
Benzer Tezler
- Nükleer tesis işletenin hukuki sorumluluğu kapsamında nükleer risk sigortaları
Insurance against nuclear risks within the scope of third party liability of nuclear installation operators
EZGİ DAMLA SARUHAN
- Nükleer enerji alanında üçüncü taraf sorumluluğuna ilişkin Paris Sözleşmesi kapsamında nükleer tesis işletenin hukuki sorumluluğu
Liability of the operator of nuclear installation in the scope of Paris Convention on third party liability in the field of nuclear energy
ASLI ARDA
- Modern uluslararası hukukta nükleer enerji santrallerinin kritik altyapı güvenliği
Critical infrastructure security of nuclear power plants in the context of modern international law
HASAN BASRİ ÖZKAN
Doktora
Türkçe
2023
HukukÖzyeğin ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM YENERER ÇAKMUT
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİ DOĞRU
- Türk ceza kanunu'nun 172,173,174. maddelerinde düzenlenen suçlar bağlamında nükleer tesis işletenin cezai sorumluluğu
Criminal liability of the nuclear facility operator withregards to the crimes regulated in articles 172, 173, 174 of the Turkish Penal Code
HÜMEYRA ÇALI ARICA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL EKİCİ
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK