Bir aile sağlığı merkezine başvuran 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanserden korunmaya yönelik farkındalık, tutum ve davranışlarının kolorektal kanserden korunmaya yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'ne göre değerlendirilmesi
Evaluation of awareness, attitudes, and behaviors towards colorectal cancer prevention among individuals aged 50-70 who applied to a family health center, according to the colorectal cancer prevention Health Belief Model Scale
- Tez No: 997019
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, kanser taraması, kolorektal kanser, sağlık inanç modeli, Cancer screening, colorectal cancer, family medicine, health belief model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Konya Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 50-70 yaş arasındaki bireylerin kolorektal kanserden korunmaya yönelik farkındalık, tutum ve davranışlarını Sağlık İnanç Modeli Ölçeği çerçevesinde değerlendirmek ve sağlık inançlarının bu davranışlar üzerindeki etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Konya 78 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine herhangi bir nedenle başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 50-70 yaş aralığındaki 334 birey ile yürütüldü. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilerek her birinin aydınlatılmış yazılı onamları alındı, sosyodemografik veri formu ve Kolorektal Kanserden Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği uygulandı. Veriler SPSS 22.0 programı ile istatistiksel olarak analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi %95 güven aralığında p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortancası 58 (54-63) olarak bulundu. Katılımcıların %83,2 (n=278) oranında evli olduğu, %33,8 (n=113) oranında üniversite mezunu olduğu saptandı. Katılımcıların %44,0'ının (n=147) çalıştığı, %41,0'ının (n=137) sigara kullandığı, %93,1'inin (n=311) alkol kullanmadığı, %60,2'sinde (n=201) en az bir kronik hastalık bulunduğu belirlendi. Katılımcıların %32,6'sının (n=109) kanser taramasıyla ilgili bilgi aldığı, %30,2'sinin (n=101) GGK testi yaptırdığı, %15,9'unun (n=53) kolonoskopi yaptırdığı belirlendi. GGK testi yaptırma davranışının kadınlarda erkeklere göre daha yaygın olduğu bulundu. Kanser taramasıyla ilgili bilgi alan, düzenli sağlık kontrolü yaptıran, günlük su tüketimi daha fazla olan, önerilen düzeyde sebze-meyve tüketen ve düzenli fiziksel aktivite yapan bireylerde sağlık motivasyonu algısının daha yüksek olduğu bulundu. Sigara kullanan bireylerde sağlık motivasyonu algısının daha düşük olduğu saptandı. Ölçeğin alt boyutları arasında; güven-yarar algısı ile duyarlılık algısı ve sağlık motivasyonu algıları arasında, duyarlılık algısı ile engel algısı arasında ve ciddiyet algısı ile diğer tüm alt boyutlar arasında anlamlı pozitif yönde korelasyon saptandı. Sonuç: Bu çalışmada 50-70 yaş arası bireylerde kolorektal kanser ve tarama yöntemlerine yönelik farkındalık düzeylerinin düşük olduğu, tarama davranışlarının özellikle sağlık motivasyonu algısıyla ilişkili olduğu saptandı. Elde edilen bulgular, kolorektal kanser taramalarının arttırılmasında bireylerin sağlık inançlarını ve motivasyonunu güçlendirmeye yönelik yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to evaluate the awareness, attitudes, and behaviors of individuals aged 50-70 regarding colorectal cancer prevention within the framework of the Health Belief Model Scale and to examine the effect of health beliefs on these behaviors. Materials and Methods: This study was conducted with 334 individuals aged 50-70 who visited Konya No. 78 Education Family Health Center for any reason and agreed to participate in the study. Participants were informed about the study and their informed written consent was obtained. A sociodemographic data form and the Health Belief Model Scale for Colorectal Cancer Prevention were administered through face-to-face interviews. Data were statistically analyzed using the SPSS 22.0 program. The statistical significance level was set at p<0.05 with a 95% confidence interval. Results: The average age of participants was found to be 58 (54-63). It was found that 83.2% (n=278) of participants were married and 33.8% (n=113) were university graduates. It was determined that 44.0% (n=147) of participants were employed, 41.0% (n=137) smoked, 93.1% (n=311) did not consume alcohol, and 60.2% (n=201) had at least one chronic disease. It was determined that 32.6% (n=109) of participants received cancer screening education, 30.2% (n=101) underwent a GGK test, and 15.9% (n=53) underwent a colonoscopy. It has been found that GGK testing is more common among women than men. It was found that individuals who received cancer screening education, underwent regular health check-ups, consumed more water daily, consumed vegetables and fruits at the recommended levels, and engaged in regular physical activity had a higher perception of health motivation. It has been determined that individuals who smoke have a lower perception of health motivation. Among the subscales of the scale, a significant positive correlation was found between the perception of trust-benefit and the perception of sensitivity and health motivation, between the perception of sensitivity and the perception of barriers, and between the perception of seriousness and all other subscales. Conclusion: This study found that awareness levels regarding colorectal cancer and screening methods were low among individuals aged 50-70, and that screening behaviors were particularly related to perceived health motivation. The findings highlight the importance of approaches that strengthen individuals' health beliefs and motivation in increasing colorectal cancer screening rates.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran 30-70 yaş arası bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi,tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of individuals between the ages of 30-70 who applied to a family health center towards cancer screening
MERT AYKUT AKBULAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM ÇÖL
- Birinci basamağa başvuran 18-50 yaş arası bireylerde kardiyovasküler hastalık bilgi düzeyi ve sağlık algı düzeyinin hipertansiyondan korunma tutum ve davranışları üzerine etkisi
The effect of cardiovascular disease knowledge and health perception on hypertension prevention attitudes and behaviours of adults aged 18-50 years in primary care
ÜMİT YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT ÖZER
- İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bornova 27 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
The evaluation of level of knowledge, attitude and behavior of periodic health examination in patients who applicant to İzmir Tepecik Education and Research Hospital Bornova No 27 Education Family Health Center
ŞEYMA CUNİER BABÜRŞAH
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK MERGEN
- 18-65 yaş arası kadınların kanser taraması hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Levels of knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening of women aged 18-65
MURAT ÖZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30-70 yaş arası bireylerin kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of individuals aged 30-70 years registered to Family Health Center about cancer
SEDA BEGÜM DİNÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR