Demokrat Parti döneminde milli savunma alanında yapılan çalışmalar (1950-1960)
During the Democratic Party period works carried out in the field of national defense 1950-1960
- Tez No: 997120
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FAHRİ ÖZTEKE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Menderes, Türk Ordusu, Birleşmiş Milletler, Savunma Sanayi, Dış Politika, Menderes, Turkish Army, United Nations, Defense Industry, Foreign Policy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Modern Türk devletinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet'in ilanından kısa süre sonra çok partili hayata geçmeyi tasarladı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin kuruluşunun üzerinden henüz bir yıldan az bir vakit geçmişti ki, Kazım Karabekir Başkanlığında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası tesis edildi. Başarısızlıkla neticelenen ilk deneyimin ardından Serbest Cumhuriyet Partisinin akıbeti de olumlu şekilde sonuçlanmadı. Gelinen noktada Atatürk döneminde, çok partili demokratik hayata geçiş planı suya düştü. Geride birçok devrim ve büyük bir Cumhuriyet bırakan Atatürk'ün vefatının ardından dünyada dengeler fazlasıyla değişmişti. İkinci Dünya Savaşı'na müteakip Amerika ve Avrupalı devletler, bir taraftan dünya barışını sağlamaya çalışmış diğer yandan Türkiye'yi kendi saflarına katmak adına büyük uğraşı vermişlerdi. Yeni oluşan dünya düzeninde barışın adresi olarak bilinen Birleşmiş Milletler'e girme konusunda, Türk hükümeti hayli istekli davranmış ve bunun gerçekleşmesi için çok partili hayata geçilmesi gerektiğini kavramıştı. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, makul bir manevra ile parti içi muhalefetin önünü açarak yeni bir siyasi örgütlenmenin doğuşuna ortam hazırladı. Stratejik bir yol haritası izlenerek Demokrat Partinin kurulmasına çanak tutuldu. İktidar partisinden kopan bir grup, partileşme evresinin tamamlanmasının ardından kamuoyunun isteklerine göre hareket etmeye büyük özen gösterdi. Nihayet beyaz devrimin gerçekleştiği, 14 Mayıs 1950 günü ile birlikte Türk siyasetinde yeni bir sayfa açıldı. Demokrat Partinin iktidarda olduğu yıllar Tek Parti devrinin anti tezi niteliğindeydi. Bu durum birçok alanda kendini hissettirse dahi söz konusu milli çıkarlar ve vatan savunması olunca devletin temel politikalarından hiçbir sapma görülmedi. Bu çalışmada, Menderes döneminde iç ve dış politikadaki gelişmeler ekseninde askeri alanda yapılan yatırımlar ile milli savunma hamleleri irdelendi. Dört bölümden meydana gelen çalışma sırasında, temel problematik olarak Türk ordusu ile Demokrat Parti arasındaki ilişkilerin sürekli gergin olduğu tezinin yıkılması adına bazı gelişme ya da belgeler ortaya konuldu. Ulusal savunma stratejileri ve Türk ordusunun tüm birimlerinin güçlendirilmesi için atılan her bir adımım ilerleyen yıllarda gerçekleştirilecek faaliyetlere rehberlik ettiği vurgulandı. Sanılanın aksine kara, hava ve deniz ordusunun kudretinin Menderes ile ekibi tarafından arttırıldığı savı işlendi. Savunma sanayisinde gerçekleştirilenlerin ordunun dizaynına yön verdiği belirtildi. Fakat en son evredeki askeri darbe, demokratların dolaylı yoldan kendi sonunu kendi elleriyle hazırladığını belli ölçüde kanıtlamış oldu.
Özet (Çeviri)
Mustafa Kemal Atatürk, the founder of the modern Turkish state, planned to move to multi-party life shortly after the declaration of the Republic. Less than a year after the founding of the Republican People's Party, the Progressive Republican Party was founded under the presidency of Kazım Karabekir. After the first unsuccessful experience, the fate of the Free Republican Party did not end well either. At the current point, the plan to transition to multi-party democratic life during Atatürk's term fell through. After Atatürk's death, who left behind many revolutions and a great Republic, the balance of power in the world had changed greatly. Following the Second World War, America and European states, on the one hand, tried to ensure world peace and on the other hand, made great efforts to bring Turkey to their side. The Turkish government was very eager to enter the United Nations, which was known as the address of peace in the newly formed world order, and took many steps to make this happen in a multi-party manner. A strategic roadmap was followed and the foundation of the Democratic Party was laid. A group that broke away from the ruling party took great care to act according to the wishes of the public after the party formation phase was completed. A new page was opened in Turkish politics with the day of the white revolution, May 14, 1950, when it finally took place. The years when the Democrat Party was in power were the anti-thesis of the Single Party era. Although this situation was felt in many areas, when it came to national interests and the defense of the homeland, no deviation was seen from the basic policies of the state. In this study, the investments made in the military field and the national defense moves in the context of the developments in domestic and foreign policy during the Menderes era were examined. During the study, which consists of four parts, some developments or documents were put forward in order to destroy the basic problematic thesis that the relations between the Turkish army and the Democrat Party were constantly tense. It was emphasized that national defense strategies and every step taken to strengthen all units of the Turkish army guide the activities to be carried out in the coming years. Contrary to popular belief, it was argued that the power of the land, air and naval forces was increased by Menderes and his team. It was stated that what was done in the defense industry guided the design of the army. However, the latest military coup proved to some extent that the democrats indirectly prepared their own end with their own hands.
Benzer Tezler
- (1950-1960) Türkiye'de Demokrat Parti Dönemi güvenlik politikaları
(1950-1960) in Türkey Demokratic Party period security policies
REYHAN BAYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Uluslararası İlişkilerYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GENCER ÖZCAN
- Demokrat Parti Döneminde ordu-iktidar ilişkileri
Military government relations during Democrat Party Period
TAMER NALBANT
Doktora
Türkçe
2019
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİGE SÜKAN
- Cumhuriyet Dönemi siyaset ve hukuk hayatında Refik Şevket İnce
Refik Şevket İnce in politics and law life of republic period
İBRAHİM ÇOBAN
- Demokrat Parti Dönemi Türkiyede sanayi politikaları
Democratic Party Period i̇ndustrial policies in Turkey
MURAT YILDIZ
- TBMM tutanaklarına göre 1950–1960 döneminde Türkiye'nin dış ilişkileri
Turkey's external relations in period 1950-1960 according to TBMM official reports
Yazar Bilgisi Yok