TBMM tutanaklarına göre 1950–1960 döneminde Türkiye'nin dış ilişkileri
Turkey's external relations in period 1950-1960 according to TBMM official reports
- Tez No: 354954
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. NEJDET BİLGİ
- Tez Türü: Belirtilmemiş.
- Konular: Belirtilmemiş.
- Anahtar Kelimeler: Amerika Birleşik Devletleri, Balkanlar, Bağdat Paktı, Kore Savaşı, Kıbrıs sorunu, Türk dış politikası, Uluslararası ilişkiler, United States of America, Balkans, Baghdad Pact, Korean War, Cyprus problem, Turkish foreign policy, International relations
- Yıl:
- Dil:
- Üniversite: Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye, zorlu milli mücadele yıllarının ardından imzaladı ı Lozan Antla ması ile pek çok sorunu geride bırakmı ve 1923 yılında Cumhuriyeti ilan ederek varlı ını bir kez daha tescillemi tir. Atatürk dönemi olarak adlandırılan 1923–1938 yılları arası dı politikada genel olarak Lozan'dan arda kalan sorunlarla u ra ılmı tır. 1939'da ba layan II. Dünya Sava ı yıllarında ise Türkiye,“sava dı ı kalma”politikası do rultusunda fiili olarak sava a dahil olmamı tır. Sava ın ardından da Türkiye'de, yeni dünya düzeni ile do ru orantılı olarak çok partili siyasi ya ama geçilmi ve 14 Mayıs 1950 seçimleri ile Cumhuriyet Halk Partisi iktidarı Demokrat Parti'ye devretmi tir. Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ile birlikte Türkiye, Amerika ile olan ili kilerini daha da yo unla tırmı , bu do rultuda iki ülke arasında siyasi ve ekonomik alanda pek çok antla ma imzalanmı tır. Türkiye'nin Amerika ile olan yo un ili kilerinin temelinde kuzeyden gelebilecek muhtemel bir Sovyet tehdidi yatmaktadır. Amerika'nın yapmı oldu u Truman Doktrini ve Marshall Planı yardımları ile de Türkiye, Ortado u'da Amerika için iyi bir müttefik haline gelmi tir. Demokrat Parti, daha iktidara gelmesinden kısa bir süre sonra Kore'de patlak veren sava a asker göndermi ve dı politikadaki bu hamlesinin de büyük etkisi ile ubat 1952'de NATO'ya resmen dahil edilmi tir. NATO üyeli i dolayısıyla bazı risklere ve külfetlere katlanmasına ra men Türkiye, Batı ile her alanda ili kilerini geli tirmi , hem ekonomisini yenileyerek kuvvetlendirmede ve hem de demokrasisini geli tirmede büyük kazanç elde etmi tir. Balkan politikasına baktı ımızda ise, Türkiye NATO ittifakını sa ladıktan sonra Balkanlarda da bir ittifak arayı ı içine girmi ve 28 ubat 1953'te Yunanistan ile Yugoslavya'nın da dahil oldu u üçlü bir Balkan Paktı imzalanmı tır. Ardından yine bu üçlü arasında A ustos 1954'te, Balkan Paktı'nın daha geni letilmi bir ekli olan Bled Antla ması imzalanmı tır. Fakat Yunanistan ile ya anan Kıbrıs sorunu ve Yugoslavya'nın da izlemi oldu u Sovyet yanlısı siyaset sonucu Balkanlardaki üçlü ittifak fazla uzun ömürlü olmamı tır. Demokrat Parti iktidarının Do u ile olan ili kilerinde ise kar ımıza yine i birli i anla maları ve savunma amaçlı bir pakt çıkmaktadır. 24 ubat 1955'de Türkiye ile Irak arasında imzalanan birli i Antla ması'na, Ortado u'daki çıkarları do rultusunda i ngiltere de katılmı tır. Yapılan bu i birli i anla masına Pakistan ile ran'ın da katılması ile birlikte Ba dat Paktı kurulmu oldu. 1959 yılına gelindi inde ise dünya siyasetindeki ve özellikle Ortado u'daki de i en artlar sonucunda Ba dat Paktı, Irak'ın içinde yer almadı ı CENTO'ya dönü mü tür. Ba dat Paktı ve daha sonrasındaki CENTO, Ortado u'da bölgesel i birli i için sadece temel bir çerçeve sa lamı olsa da, ne daha büyük bir Ortado u kalkınma örgütü için bir öz olu turmu ne de etkili bir savunma örgütü olmu tur. Son olarak, Türkiye'yi dı politikada en fazla me gul eden konulardan birisi de Kıbrıs sorunu olmu tur. Türkiye 1954'e kadar Kıbrıs konusunu bir mesele olarak görmemi , ancak Yunanistan'ın faaliyetleri sonrası bu tarihten itibaren Kıbrıs ile yakından ilgilenmek zorunda kalmı tır. Kıbrıs sorununun çözüm süreci döneminde Londra'da düzenlenen bir konferans sırasında Türkiye'de ya anılan 6–7 Eylül olayları hem Türkiye lehine devam eden konferansın yarıda kesilmesine neden olmu hem de Türkiye'yi uluslararası alanda zor durumda bırakmı tır. Bu geli melerin ardından Kıbrıs meselesi Zürih Konferansı sonucu, yönetimi Rum ve Türklerden olu an ba ımsız bir Cumhuriyet yönetiminin kurulması ile çözüme kavu turulmu tur.
Özet (Çeviri)
Upon signing the Treaty of Lausanne after years of national independence struggle, Turkey left behind many problems and registered its presence with the proclamation of the republic in 1923. Between 1923 and 1938, which is an era called the Atatürk period, there were many successive problems remaining after Lausanne in the foreign policy. During the Second World War years starting in 1939, Turkey was not involved in any war based on its“staying out of war”policy. After the war, Turkey passed into a multi-party political life in line with the new world order; and the Republican People's Party assigned the power to the Democratic Party with the election on 14.05.1950. As soon as the Democratic Party accessed to power, Turkey intensified its relations with the United States and many treaties were concluded between two countries both in political and economic aspects. The intense relation between Turkey and the United States was based on a possible Soviet Threat from the North. With the Truman Doctrine and Marshall Plan, Turkey became a good ally in the Middle East for the United States. The Democratic Party dispatched soldiers to the war erupting in Korea soon after the Democratic Party accessed to power and Turkey entered to NATO in February 1952 with the effect of the said step in the foreign policy. Although there were some burdens of being a member of NATO, Turkey improved its relations with the West in every aspect and had a huge gain in strengthening and renewing its economy and improving its democracy. In terms of the Balkan policy, after becoming a member of NATO, Turkey started searching for an alliance in Balkans too and signed the Balkan Pact with Greece and Yugoslavia. Similarly, in August 1953, these three countries concluded the Bled Treaty which was an extended version of the Balkan Pact. However, the said triple alliance did not last long as a result of the Cyrus problem with Greece and the pro- Soviet policy of Yugoslavia. With respect to the relation of the Democratic Party with the East, there were again cooperation treaties and defensive pacts. On 24.02.1955, Baghdad Pact was established when England and then Pakistan and Iran joined to the cooperation treaty signed between Turkey and Iraq in line with their interest in the Middle East. In 1959, Baghdad Pact turned into CENTO excluding Iraq as a result of the changes in the world politics especially in the Middle East. Although the Baghdad Pact and CENTO allowed only a basic framework for the regional cooperation in the Middle East, these neither created a core for the Middle East development organisation nor became an effective defence organisation. In conclusion, one of the issues keeping turkey occupied the most in foreign policy was the Cyprus problem. Until 1954, Turkey did not see the Cyprus issue as a problem but upon the activities of Greece, Turkey had to deal with Cyprus closely after the said date. During the resolution process of the Cyprus problem, 6-7 September events occurring in Turkey caused a conference held in London to be ceased and left Turkey in a difficult situation internationally. After these developments, the Cyprus problem was solved by the Zurich Conference establishing an independent Republic managed both by the Greeks and the Turks.
Benzer Tezler
- Demokrat parti dönemi Mersin (İçel) milletvekilleri ve meclis faaliyetleri(1950-1960)
Democratic Party Period Mersin (İçel) deputies and assembly activities (1950-1960)
ERCAN BOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
TarihNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KAYA
- Demokrat Parti Dönemi'nde Van milletvekilleri ve siyasî faaliyetleri (1950-1960)
Van deputies in the period of Democratic Party and theirpolitical activities (1950-1960)
YAKUP GÜNDOĞU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT TOPAL
- 1950-1960 dönemi Demokrat Parti Konya milletvekilleri
Deputies of Konya from Democrat Party betweer 1950 and 1960
TUĞBA GÖNÜLLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihNecmettin Erbakan ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP KAYA
- Türkiye'de 1923-1950 yılları arasında görev yapan sağlık bakanları ve faaliyetleri
Ministers of health who served in Turkiye between 1923 and 1950 and their activities
GÜLER KESKİN
- Türkiye'nin 1945-1950 yılları arası ticaret anlaşmaları (Çekoslovakya, Yunanistan, Belçika-Lüksemburg ve Finlandiya)
Turkey's trade agreements between 1945-1950 (Czechoslovakia, Greece, Belgium-Luxemburg and Finland)
ELİF PARMAKSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerHarran ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM HALİL TANIK