Geleneksel makyajdan çağdaş makyaj sanatı tekniklerine: Sahne temsilleri üzerinden bir analiz (Hürrem Sultan, Türkan Şoray ve Turkısh Delıght örneği)
From traditional makeup to contemporary makeup art techniques: An analysis through stage performances (The example of Hürrem Sultan, Türkan Şoray and Turkish Delight)
- Tez No: 997214
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT KURTİŞOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel Makyaj, Çağdaş Makyaj, Hürrem Sultan Makyajı, Türkan Şoray Makyajı, Turkish Delight Makyajı, Traditional Makeup, Contemporay Makeup, Hürrem Sultan Makeup, Türkan Şoray Makeup, Turkish Delight Makeup
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ardahan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, geleneksel makyaj uygulamalarından çağdaş makyaj sanatına kadar uzanan dönüşüm sürecini, sahne temsilleri bağlamında estetik, tarihsel ve kültürel boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Türkiye'nin kültürel belleğinde simgesel değere sahip üç figür – Hürrem Sultan, Türkan Şoray ve Turkish Delight – seçilmiş; bu figürlerin makyaj teknikleri, kullanılan malzemeler, renk anlayışları ve temsiliyet biçimleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma, makyajın yalnızca bireysel estetik bir tercih olmadığını; aynı zamanda toplumsal cinsiyet rolleri, kültürel kodlar ve dönemsel ideolojilerle örülü çok katmanlı bir temsil biçimi olduğunu ortaya koymaktadır. Hürrem Sultan figüründe geleneksel estetik anlayış ve doğallık ön plandayken Türkan Şoray'da Yeşilçam sinemasına özgü dramatik ama zarif bir makyaj anlayışı öne çıkmaktadır. Turkish Delight karakterinde ise postmodern estetik, dijital kimlik ve cinsiyet performansı temelli abartılı ve politik makyaj tercihleri gözlemlenmektedir. Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde tematik analiz tekniğiyle desenlenmiş; görsel, yazılı ve dijital içerikler doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, yedi ana tema altında (Estetik ve Renk, Makyaj Teknikleri, Temsiliyet, Dönemsellik, Anlatı Bağlantısı, Simgesellik ve Geleneksel–Çağdaş Karşıtlığı) yapılandırılmıştır. Sonuç olarak çalışma, makyajın tarihsel süreçte yalnızca yüzeysel bir estetik uygulama değil, bireysel kimliğin, kültürel aidiyetin, toplumsal normların ve sanatsal anlatımın dönüştürücü bir aracı olduğunu göstermektedir. Makyaj; sahne sanatlarında karakter yaratımına katkı sunan, sinema ve medyada kadın temsillerini biçimlendiren, dijital çağda ise kimliğin estetikle yeniden üretildiği çok katmanlı bir anlatı formu hâline gelmiştir. Bu bağlamda çalışma, makyajın kültürel temsiller içindeki yerini görünür kılmakta ve sanat, medya ile toplumsal cinsiyet araştırmaları alanlarına katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the transformation of makeup practices from traditional applications to contemporary makeup art, within the context of stage representations, focusing on aesthetic, historical, and cultural dimensions. The research analyzes and compares the makeup techniques, materials, color aesthetics, and modes of representation of three iconic figures in Turkey's cultural memory: Hürrem Sultan, Türkan Şoray, and the character of Turkish Delight. The study reveals that makeup is not merely an individual aesthetic choice but a multilayered form of representation embedded in gender roles, cultural codes, and ideological structures of each period. While Hürrem Sultan reflects a traditional and natural aesthetic approach, Türkan Şoray exemplifies the dramatic yet elegant makeup style of Yeşilçam cinema, and Turkish Delight illustrates a postmodern aesthetic informed by digital identity and gender performance through exaggerated and politically charge The research adopts a qualitative methodology based on thematic analysis and utilizes document analysis techniques to examine written, visual, and digital materials. The findings are structured under seven main themes: Aesthetics and Color, Makeup Techniques, Representation, Historicity, Narrative Connection, Symbolism, and the Traditional–Contemporary Dichotomy. The results demonstrate that throughout history, makeup has served not only as a cosmetic practice but also as a transformative medium for expressing personal identity, cultural belonging, social norms, and artistic narrative. In stage arts, makeup contributes to character creation; in cinema and media, it shapes female representation; and in the digital era, it becomes a multilayered narrative form where identity is re-constructed through aesthetics. Therefore, this study highlights the cultural significance of makeup and contributes to the fields of visual culture, art, media, and gender studies.
Benzer Tezler
- Yatay organizasyon modeli olarak kendi kendini yöneten takımların yönetsel dönüşüm yönünden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AHMET ŞEN
- Beste formundaki eser icrâlarında Bekir Sıdkı Sezgin tavrının incelenmesi
Bekir Sıdkı Sezgin's mood within unreligious, lyrical Turkish music
AHMET NURİ ÇAĞDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MüzikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiGeleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA UZUN
- Brecht estetiği'nin Türk sinemasındaki yansımaları
Reflections of brecht aesthetics on Turkish cinema
AYLA KARLI TEZGÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
İletişim BilimleriYeditepe ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYLA KANBUR
- Geleneksel Japon Kabuki tiyatrosu'ndaki maske makyajın modern gösterilere yansıması
The reflection of mask make-up in traditional Japanese Kabuki theater on modern performances
YASEMİN ACAR
Doktora
Türkçe
2022
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. SELDA KULLUK YERDELEN