Aile öngörülemezliği ile yeme davranışları arasındaki ilişkide beden algısı ve akılcı olmayan inançların aracı rolü
The mediating role of body image and irrational beliefs in the relationship between family unpredictability and eating behaviors
- Tez No: 997316
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE ELİF ÇAĞATAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Beslenme ve Diyetetik, Psychology, Psychiatry, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üniversiteye geçiş, gençler için yalnızca akademik ve mesleki hedefleri değil, aynı zamanda aileden bağımsızlaşmayı ve yeni sosyal rollere uyum sağlamayı içeren önemli bir gelişimsel dönemdir. Bu süreçte gençler, çocuklukta aile ortamından edindikleri tutum ve ilişki örüntülerini üniversite yaşamına taşır. Özellikle aile içindeki tutarsızlıklar ve öngörülemezlikler, bireylerin yetişkinlikteki duygu düzenleme ve davranış örüntülerini etkileyebilir. Ayrıca sosyal çevre ve toplumsal normlar, gençlerin beden algısını şekillendiren belirleyici faktörler olarak öne çıkar. Bu aile ve sosyal etkiler, var olan akılcı olmayan inançların güçlenmesine ve sonuç olarak gençlerin yeme davranışlarında sorunlara yol açabilir. Bu çalışmanın amacı, aile öngörülemezliği ile yeme davranışları arasındaki ilişkide beden algısı ve akılcı olmayan inançların aracı rolünü incelemektir. Çalışmanın örneklemini, Türkiye'nin farklı illerinde ikamet eden 18-30 yaş grubundaki 581 üniversite öğrencisi (340 kadın, 241 erkek) oluşturmaktadır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği, Hollanda Yeme Davranışı Anketi, Vücut Algısı Ölçeği ve Akılcı Olmayan İnançlar Testi uygulanmıştır. Analizlerde t-testi, ANOVA, korelasyon ve yapısal eşitlik modeli uygulanmış; tüm veriler JAMOVİ 2.3.28 programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular, kadınların yeme davranışı puanlarının erkeklerden daha yüksek olduğunu, yeme davranışları ile vücut kitle indeksi arasında pozitif bir ilişki bulunduğunu, yeme davranışlarının dış görünüş memnuniyetine göre farklılık gösterdiğini ve aile öngörülemezliği ile yeme davranışları arasındaki ilişkinin, beden algısı ve akılcı olmayan inançlar etkisiyle tam aracılık gösterdiğini kanıtlamıştır. Bu çalışma, klinik psikoloji uygulamalarında yeme davranışı bozukluklarına yönelik değerlendirme ve terapi süreçlerinin önemine işaret ederken; üniversite danışmanlık merkezlerinde ise öğrencilerin sağlıklı yeme alışkanlıklarını desteklemek amacıyla psikoeğitim ve destekleyici müdahalelerin yaygınlaştırılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The transition to university is an important developmental period for young people, involving not only academic and professional goals, but also becoming independent from their families and adapting to new social roles. During this process, young people carry attitudes and relationship patterns acquired in the family environment during childhood into university life. In particular, inconsistencies and unpredictability within the family can affect individuals' emotional regulation and behavioral patterns in adulthood. In addition, social environment and social norms emerge as decisive factors shaping young people's body image. These family and social influences can reinforce existing irrational beliefs and, as a result, lead to problems in young people's eating behaviors. The aim of this study is to examine the mediating role of body image and irrational beliefs in the relationship between family unpredictability and eating behaviors. The sample of the study consists of 581 university students (340 women, 241 men) aged 18-30 residing in different provinces of Turkey. Participants completed a Demographic Information Form, the Retrospective Family Unpredictability Scale, the Dutch Eating Behavior Questionnaire, the Body-Cathexis Scale, and the Irrational Beliefs Test. T-tests, ANOVA, correlation, and structural equation modeling were used in the analyses; all data were evaluated using the JAMOVI 2.3.28 program. The findings demonstrate that women have higher eating behavior scores than men, that there is a positive correlation between eating behaviors and body mass index, that eating behaviors differ according to satisfaction with physical appearance, and that the relationship between family unpredictability and eating behaviors is fully mediated by body image and irrational beliefs. This study highlights the importance of assessment and therapy processes for eating disorders in clinical psychology practice, while also revealing the need to promote psychoeducation and supportive interventions in university counseling centers to support students' healthy eating habits.
Benzer Tezler
- Aile öngörülemezliği ile kontrol odağının bozulmuş yeme tutum ve davranışları üzerindeki etkisi
The effect of family unpredictability and locus of control on disordered eating attitudes and behaviors
GÖZDE ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM AKAN
- Üniversite öğrencilerinde aile öngörülemezliği ile yeme bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide ebeveynleşme ve duygu düzenleme becerilerinin aracı rollerinin incelenmesi
The investigation of mediator roles of parentification and emotion regulation skills in the relationship between family unpredictability and eating disorders symptoms in university students
YUSUF TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİNAR VATAN
- Aile öngörülemezliği ile partner ve romantik ilişki odaklı obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide kişilerarası duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of interpersonal emotion regulation in the relationship between family unpredictability and partner and romantic relationship-focused obsessive-compulsive symptoms
IRMAK ILKI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiBursa Uludağ ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI SARANDÖL
- Çocukluk travmaları ve aile öngörülemezliği ile kişilik inançları arasındaki ilişkiler: Bağlanma stillerinin aracı rolü
Relationships between childhood traumas, family unpredictability and personality beliefs: Mediator roles of attachment styles
EZGİ AKAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENNUR TUTAREL KIŞLAK
- Aile öngörülemezliği ve ebeveynleşmenin kişilik inançları ile ilişkisinde kontrol odağının aracı rolü
The mediator role of locus of control on the relationship between family unpredictability, parentification and personality beliefs
BENGİSU APAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM AKAN