Millî mücadele konulu romanlarda İngilizler
The British in novels about the national struggle
- Tez No: 997641
- Danışmanlar: PROF. DR. HALUK HARUN DUMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Bağımsızlık mücadelesi, Türk dili ve edebiyatı, Türk romanı, Struggle for independence, Turkish language and literature, Turkish novel
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1789 Fransız İhtilali, dünyada milliyetçilik düşüncesine önem kazandırır ve bu durum bünyesinde farklı etnik unsurları barındıran Osmanlı İmparatorluğu'nu da etkiler. İmparatorluk ise emperyalist devletlerin etkisiyle büyük ölçekli toprak kayıplarına uğrar. 20. yüzyılın başından itibaren bitmek tükenmek bilmeyen savaşlar, sosyal gelişmeler ve yönetimsel zayıflık, çöküşü ve dağılışı hızlandırır. I. Dünya Savaşı neticesinde Türkiye toprakları; Yunanistan, İngiltere, Fransa ve İtalya güçleri arasında paylaşılarak işgal edilir. Ordusu terhis edilen Devletin başkenti İstanbul, beş yıl boyunca işgal kuvvetlerinin komutası ile yönetilir, basın-yayım faaliyetlerine sansür uygulanır. Kuvvetler, yurt içinde seyahat kısıtlamaları, işkence, zulüm gibi çeşitli yöntemlerle halkı sindirmeye ve üstünlüklerini hayatın her alanında kabul ettirmeye çalışır. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ulaşan Mustafa Kemal Paşa üstün gayretleriyle birlikte halkın desteğini yanına alarak Türk topraklarını işgalden kurtarır. Ulusal kimliğin ve millî bilincin kuvvetlendirilmesi amacıyla yazarlar, savaş yıllarından başlayarak dönemi anlatan çeşitli türlerde eserler yazarlar. Türklerin mücadelesi tüm dünyaya etki etmesinin yanında hem döneminde hem de sonrasında edebiyata yansır. Ancak Millî Mücadele yıllarındaki etkin faaliyetleri sebebiyle pek çok açıdan incelenen İngilizlerin edebî eserlere ve özellikle romanlara nasıl yansıdıklarından ve hangi yönleriyle değerlendirildiklerinden çok fazla bahsedilmediği bu tez için yapılan araştırmalar sonucunda görüldü. Dolayısıyla çalışmanın amacı İngilizlerin Millî Mücadele konulu romanlarda nasıl ve ne şekilde ele alındıklarıdır. Bu hususta öncelikle geniş bir taramayla Millî Mücadele romanı olarak değerlendirilen yahut daha önce fark edilmeyen/görülmeyen eserler tespit edildi ve bu eserler okunarak incelendi. Yapılan okumalardan sonra eserler; çalışmanın evrenini oluşturan Millî Mücadele'yi doğrudan konu alan romanlar, Millî Mücadele'yi dolaylı olarak konu alan romanlar ve Millî Mücadele'yle ilgisi olmayan romanlar ve diğer eserler olarak tasnif edildi. Yapılan incelemelerin sonucunda toplam 272 eserden 128'inin Millî Mücadele'yi dolaylı olarak belirli bir amaç doğrultusunda araç olarak kullandığı ve bu ölçüde İngilizlere de yer verdiği; 45'inin konuyla hiç ilgisinin olmadığı; 99'unun ise doğrudan Millî Mücadele konulu olduğu ortaya çıkarıldı. Söz konusu 99 roman kendi içinde yazarlarının doğum yıllarına göre beş kuşağa ayrıldı ve böylelikle 80 romancının 99 roman kaleme aldığı tespit edildi. Bu bilgilerin ışığında söz konusu 99 romanda İngilizlerin ajanlık, haberleşme engeli, sansür, baskın, işgal, cephe taktikleri gibi faaliyetleri; ülke içindeki İngiliz savunuculuğu ve bu husustaki fikirler/tartışmalar; eğitim, kültür, ekonomi, politika, siyasi çekişme ve psikolojik etki gibi pek çok durumun içinde İngilizlerin nasıl varlık gösterdikleri ile eserlerde nasıl algılandıkları ortaya çıkarıldı.
Özet (Çeviri)
The French Revolution in 1789 strengthened the idea of nationalism around the world, and this development also affected the Ottoman Empire, which contained different ethnic elements within its borders. Under the influence of imperialist states, the Empire suffered large-scale territorial losses. From the beginning of the 20th century, endless wars, social transformations, and administrative weaknesses accelerated its collapse and disintegration. As a result of World War I, Turkish territories were divided and occupied by the forces of Greece, England, France and Italy. The capital city, Istanbul, whose army had been demobilized, was administered under the command of the occupying forces for five years, and press and publication activities were subjected to censorship. The occupying forces attempted to subdue the people and impose their supremacy in all areas of life through various methods, including travel restrictions within the country, torture, and oppression. On May 19, 1919, Mustafa Kemal Pasha arrived in Samsun and, with his extraordinary efforts and the support of the people, liberated Turkish lands from occupation. In order to strengthen national identity and national consciousness, authors began producing works in various genres depicting the period, starting from the war years. The struggle of the Turks not only influenced the entire world but was also reflected in literature both during and after the period. However, research conducted for this thesis revealed that, despite being examined from many angles due to their active involvement in the National Struggle period, there is little discussion of how the British have been examined. Therefore, the aim of this study is to examine how and in what way the British are portrayed in novels on the subject of the National Struggle. In this regard, first of all, a comprehensive survey was conducted to identify works that are considered to be novels on the National Struggle or that had not been noticed/considered before, and these works were read and examined. Following this process, the works were classified into novels on the subject of the National Struggle, which constitute the corpus of the study; novels that indirectly address the National Struggle; and novels and other works unrelated to the National Struggle. As a result of the analysis, it was determined that 128 of the total 272 novels indirectly used the National Struggle as a tool for a specific purpose and gave space to the British to that extent; 45 had no connection to the subject; and 99 were directly about the National Struggle. These 99 novels were divided into five generations based on the authors' birth years, revealing that 80 novelists produced these 99 novels examined in this study. In the light of this findings, the activities of the British in the 99 novels in question, such as espionage, communication disruption, censorship, raids, occupation, and frontline tactics; British advocacy within the country and the ideas/debates surrounding this issue; and how the British manifested themselves in numerous situations such as education, culture, economy, politics, political rivalry, and psychological impact, as well as how they are perceived and constructed within these literary works.
Benzer Tezler
- 1980 sonrası Türk romanında Millî Mücadele
National Struggle in the Turkish novels after 1980s
ONUR AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABİDE DOĞAN
- Millî Mücadele konulu romanlarda metinlerarası ilişkiler
Intertextual relations in novels whose subject is the National Struggle
ASLI GORAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN KAVRUK
- Milli Mücadele Dönemi edebi eserlerin sosyal bilgiler programı'ndaki değerlere göre incelenmesi
Analysis of literary works in the national struggle period according to the values in the social studies program
SİNEM TURFANDA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA AKKAYA
- Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve romanlarında Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş
Passing from Ottoman to republic in Yakup Kadri Karaosmanoğlu and his novels
AYTEKİN ALPASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
TarihDokuz Eylül ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜRKAN BAŞYİĞİT
- 1870-1923 yılları arasında yayımlanan Türk romanında asker tipleri
The Soldier characters in Turkish novels published in between 1870 and 1923
HAKAN ÖZKÜTÜKÇÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEMA UĞURCAN