19. ve 20. yüzyıllarda Batı Anadolu'da tarım sektöründe kadın işgücünün görünmeyen emeği
Invisible labour of women in agriculture in Western Anatolia, 19th – 20th centuries
- Tez No: 997924
- Danışmanlar: PROF. DR. RENAN FUNDA BARBAROS ÖZAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Ekonomi, History, Economics
- Anahtar Kelimeler: Ekonomi tarihi, Ev içi emeği, Kadın iş gücü, Karşılıksız emek, Osmanlı tarihi, Tarımsal iş gücü, Çalışan kadınlar, Economic history, Domestic labor, Women labour force, Unpaid labor, Ottoman history, Agricultural labor force, Working women
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarih literatüründe arşiv belgeleri üzerinden yapılan çalışmaların büyük çoğunluğu belgenin yazıldığı şekliyle ve diliyle kurgulanırken genel olarak da erkekler üzerinden ilerlemiştir. 1970'lerden itibaren hem tarih hem de iktisat tarihi alanlarında eleştirel ve alternatif çalışmalar çoğalırken kadınlara dair tarihsel çalışmalar da artmıştır. Son yıllarda ise tarihsel kaynaklara, arşiv belgelerine başvurarak kadınların tarihte (ve belgelerde) nasıl yer aldıklarına odaklanan, özellikle dünya literatüründe birçok çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte Türkiye'de, Osmanlı Devleti'ne ilişkin arşiv belgeleri, olduğu gibi çalışılmaya, toplumsal cinsiyete dayalı bir bakış açısını dışlamaya meyilli olmaya devam etmektedir. Özellikle, bu çalışmanın temelini oluşturan Temettuat Defterleri, 19. yüzyılda vergi toplanması ve belirlenmesi için gelir tespiti yapmak amacıyla tutulmuştur. 1840 ve 1845 yıllarında kaydedilmiş olan 17 binden fazla defterin bulunduğu bu belge grubunun çoğunluğu 1845 yılına aittir. Müslüman ve gayrimüslim tebaa için tutulan bu kayıtlar kaza, karye, mahalle ve sancaklara ve bu bölgelerde yaşayanların mal varlığına ve tarımsal ve mesleki faaliyetlerine dair detaylı bilgiler içermektedir. Vergi mükellefi, hane reisi olan erkekler olarak kabul edildiğinden defterlerde çoğunlukla bu erkeklerin isimleri, baba adları veya sıfatları yazılmaktadır. Eğer hanede reis olarak kaydedilecek bir erkek yok ise kadınların kayıtlarına da ulaşmak mümkün olmaktadır. Bu kadınlar da yine çoğunlukla bir erkek üzerinden tanımlanan sıfatlar olan zevce, valide gibi toplumsal cinsiyet rollerine uygun biçimde yer almaktadır. Az sayıda da olsa bilgileri yer alan bu kadınların yanında ismi yer almayan ama“görünmeyen”emek gücü ve faaliyetleriyle kendisini“sezdiren”kadınların varlığını açığa çıkarmak da feminist yöntemlerle ve toplumsal cinsiyete dayalı bir yaklaşımla mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada Batı Anadolu bölgesinde yer alan Bayındır Kazasının temettuat kayıtları üzerinden arşiv belgelerinde kadınları aramanın nasıl mümkün olabileceğini, belgelerde yer alan bilgilerin ve girilen kayıtların kadınların varlığını, emeğini, üretim ilişkilerini ortaya çıkaracak şekilde nasıl değerlendirilebileceğini tartışacağız. Kadınların doğrudan kayıtlı olduğu hanelerdeki mal varlığının dağılımı, iş yükü, emek faaliyetleri ve üretimle ilişkilenmesine dair nispeten daha bariz bir yorumlama yaparken kayıtlı olmayan kadınların bu defterlerde ve defterlerin ait olduğu Bayındır Kazasının genel resminde nasıl konumlandığını anlamaya çalışacağız.
Özet (Çeviri)
Historical archival research has traditionally been male dominated, often replicating the narrative structure of the documents themselves without critical inquiry. However, since the 1970s, the rise of social and economic history has paved the way for alternative approaches, increasing the visibility of women in historical studies. While global literature now frequently examines how women are represented in archives, studies on Ottoman documents in Turkey often remain descriptive, frequently overlooking a gender-based perspective. This study focuses on the Temettuat Registers (Income/Tax Surveys), which were compiled in the mid-19th century to assess the income of Ottoman subjects. These registers provide detailed data on the assets, agricultural activities, and professions of both Muslim and non-Muslim populations. Since the tax system designated the male as the“head of the household,”women were typically recorded only in the absence of a male guardian. Even in such cases, they were often defined by their relationship to men (e.g., as a wife or mother). Consequently, revealing the“invisible”labor of women who are not explicitly named requires a feminist methodology capable of reading between the lines of these bureaucratic records. Focusing on the Temettuat records of the Bayındır District in Western Anatolia, this article discusses methods for tracing women within patriarchal archival documents. It analyzes the economic status and workload of women who are directly recorded, while also attempting to situate the invisible labor and production roles of unrecorded women within the broader socio-economic context of the region.
Benzer Tezler
- Geç Osmanlı Erken Cumhuriyet döneminde değişen kent dokusunun süreklilik bağlamında incelenmesi; işgal öncesi/sonrası Manisa
Examining continuity of changing urban pattern's from the Late Ottoman to the Early Republic period; before/after of the invasion in Manisa
MÜGE AYDIN
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLŞEN ÖZAYDIN
- Turkish-Russian relations in historical perspective and in new security environment: An approach referenced to NATO entargement
Başlık çevirisi yok
İHSAN BAKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
1999
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ OKMAN
- Formation of an Ottoman town in the Balkans; the case study of Kavala
Balkanlarda bir Osmanlı şehrinin kuruluşu; Kavala örneği
VELIKA IVKOVSKA
- Alanya Kalesi kazılarında çıkan Avrupa porselenleri
The European porcelains found in the excavations of Alanya Castle
ÖZLEM ORAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Sanat TarihiAnkara ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZİYA KENAN BİLİCİ
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE