Meta-kalıpyargı, kalıpyargı tehdidi ve akademik performans: Afrikalı uluslararası öğrencilerle yürütülen bir müdahale çalışması
Meta-stereotype, stereotype threat and academic performance: An intervention study with African international students
- Tez No: 998130
- Danışmanlar: PROF. DR. LEMAN PINAR TOSUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'de üniversite öğrenimi gören Afrikalı uluslararası öğrencilere ilişkin yetkinlik temelli akademik kalıpyargıları ve Afrikalı uluslararası öğrencilerin bu kalıpyargılara ilişkin meta-kalıpyargılarını incelemeyi; ayrıca kalıpyargı tehdidinin akademik performans üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmayı hedefleyen bir psikososyal müdahale programı önerip etkililiğini sınamayı amaçlayan iki çalışmayı içermektedir. Her iki çalışma da Bursa Teknik Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrencilerden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Birinci çalışmada, Türk öğrencilerin Afrikalı uluslararası öğrencilere yönelik yetkinlik temelli akademik kalıpyargıları ile Afrikalı öğrencilerin kendilerine yönelik değerlendirmelere ilişkin meta-kalıpyargıları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu amaçla, 411 Türk öğrenciye (249 kadın, 160 erkek; 2 katılımcı 'belirtmek istemiyorum' seçeneğini işaretlemiştir) ve 90 Afrikalı öğrenciye (32 kız ve 58 erkek) anket uygulanmıştır. Bulgular, Türk öğrencilerin Afrikalı akranlarını 'çaba gösteren ve azimli' olarak nitelendirmelerine rağmen, düşük düzeyde yetkin algıladıklarını, diğer öğrenci gruplarına kıyasla akademik açıdan daha başarısız bulduklarını ve sosyal senaryolarda (grup/oda arkadaşlığı) daha az tercih ettiklerini göstermiştir. Afrikalı öğrencilerin ise bu duruma ilişkin meta-kalıpyargı ve tehdit algılarının bölgesel kökene göre farklılaştığı saptanmıştır: Kuzey Afrikalı öğrenciler Türklerin kendilerini“yetkin”gördüğünü düşünmelerine rağmen, yüksek düzeyde kalıpyargı tehdidi algılamıştır. Sahra-altı Afrika kökenli öğrenciler ise Türklerin“olumsuz”algısını doğru tahmin etmiş, ancak tehdit algıları istatistiksel olarak daha düşük bulunmuştur. İkinci çalışmada, sosyal aidiyet, gelişen zihin ve değerlerle olumlama yöntemlerini bir araya getiren çevrimiçi bir müdahale programının, sınav dönemlerinde ortaya çıkabilecek kalıpyargı tehdidini azaltmadaki etkisi değerlendirilmiştir. Bu amaçla 50 Afrikalı öğrenciden (19 kız ve 31 erkek) veri toplanmıştır. Müdahalenin akademik performans (not ortalaması ve algılanan başarı) üzerindeki etkisi ile bu etkinin çeşitli sosyal psikolojik süreçler aracılığıyla gerçekleşip gerçekleşmediği, dilin kovaryant alındığı 2 (Grup: deney/kontrol) x 2 (Zaman: ön test/son test) karma desen ANCOVA ile test edilmiştir. Ancak müdahalenin hem akademik performans hem de aracı değişkenler üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Bu bulgular, Türkiye'deki Afrikalı uluslararası öğrencilerin akademik bağlamda paternalistik kalıpyargılarla karşılaştığını, dışlanma ve tehdit deneyimlediğini; Batı merkezli müdahalelerin ise kültürel uyumsuzluk ve -dışlamayı meşrulaştıran- dil engeli gibi yapısal nedenlerle yetersiz kaldığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis comprises two studies examining competence-based academic stereotypes regarding African international students in Turkey and these students' meta-stereotypes. Additionally, it aims to propose and test the effectiveness of a psychosocial intervention program designed to mitigate the negative effects of stereotype threat on academic performance. Both studies used data from students studying at Bursa Technical University. In the first study, competence-based academic stereotypes held by Turkish students towards African international students and the meta-stereotypes of African students regarding evaluations directed at them were examined comparatively. For this purpose, questionnaires were administered to 411 Turkish students (249 female, 160 male; 2 participants indicated 'prefer not to disclose' their gender) and 90 African students (32 female, 58 male). The findings indicated that although Turkish students characterized their African peers as“effortful and persevering,”they perceived them as low in competence and less academically successful compared to other student groups and preferred them less in social scenarios (as project partners or roommates). It was determined that African students' meta-stereotypes and threat perceptions regarding this situation varied by regional origin: North African students perceived high levels of stereotype threat despite believing that Turkish students viewed them as“competent.”Conversely, students from Sub-Saharan Africa correctly predicted the“negative”perception held by Turkish students, yet their perceived threat levels were found to be statistically lower. In the second study, the effectiveness of an online intervention program combining social belonging, growth mindset, and values affirmation methods in reducing stereotype threat that may arise during exam periods was evaluated. Data were collected from 50 African students (19 female, 31 male). The effect of the intervention on academic performance (GPA and perceived success) and whether this effect was mediated by various social psychological processes were tested using a 2 (Group: experimental/control) x 2 (Time: pre-test/post-test) mixed-design ANCOVA, with language controlled as a covariate. However, the results showed that the intervention did not have a significant effect on either academic performance or the mediator variables. These findings suggest African students in Turkey encounter paternalistic stereotypes in the academic context and experience exclusion and threat; furthermore, they indicate that Western-centric interventions remain inadequate due to cultural mismatches and structural factors such as language barriers that legitimize exclusion.
Benzer Tezler
- Ev sahibi halkın suriyeli göçmenlere yönelik tutumu: İstanbul; Sultanbeyli - Kadıköy ilçeleri
Local people's approaches against Syrian refugees: Istanbul Sultanbeyli and Kadiköy Districts
SEHER ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEBRAİL KISA
- Developing a pragmatic insight into the use of apology strategies for EFL learners
Yabancı dil olarak İngilizce öğrenenler için özür stratejilerinin kullanımına yönelik pragmatik bir bakış açısı geliştirme
BURCU BÜR YİĞİT
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİNÇAY KÖKSAL
- Application of meta-heuristics on ATM cash withdrawal forecasting
ATM nakit çekme tahmininde meta-sezgisellerin uygulanması
ESMA DANACI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolMarmara ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. ALİ FUAT ALKAYA
- Transcriptomic and physiological meta-analysis of multiple stress-resistant Saccharomyces cerevisiae strains
Çoklu streslere dayanıklı Saccharomyces cerevisiae suşlarının transkriptomik ve fizyolojik meta-analizi
ABDULKADİR ÖZEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Biyoteknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMoleküler Biyoloji-Genetik ve Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP PETEK ÇAKAR
DOÇ. DR. MEHMET BAYSAN
- The study of desecuritization: A meta-study
Güvenlik dışına çıkarma çalışmaları: Bir meta-çalışma
ÇAĞLA NAZ AYDOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Siyasal Bilimlerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR BİLGİN