Kolon ve rektum kanserli hastalarda CA 19.9 ve CEA tümör belirteçleri düzeylerinin tümör evresi ile ilişkisi ve nüksleri öngörmedeki yeri
CA 19.9 and CEA levels in colorectal cancer: Correlation with stage and predictive value for recurrence
- Tez No: 998158
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN ALİMOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Genel Cerrahi, General Surgery
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kolorektal kanser (KRK) takibinde en sık kullanılan tümör belirteçleri olan karsinoembriyonik antijen (CEA) ve karbonhidrat antijeni 19.9 (CA 19.9), klinik ve radyolojik bulgulardan önce yükselerek nüks açısından ön bilgi sağlayabilir. Bu tezde amaç kolorektal kanserli hastalarda preoperatif ve postoperatif CEA ve CA 19.9 düzeylerinin hastalık evresi ile ilişkisini ve nüks, sağkalım öngörüsündeki yerini değerlendirmektir. Çalışma, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi'nde 01.01.2012–01.06.2025 arasında ameliyat edilen 1126 olgunun retrospektif incelemesiyle yürütülmüş olup 18 yaş üzeri, CEA ve CA 19.9 kaydı bulunan, evre bilgisi ve takip verileri erişilebilir 731 hasta dahil edilmiştir. Hastalar ameliyat esnasındaki metastaz durumuna göre preoperatif metastazı olmayan (Evre I–III) ve preoperatif metastatik (Evre IV) olarak gruplandırılmıştır. İstatistiksel analizlerde SPSS 27 kullanılmış olup uygun parametrik/nonparametrik testlerin yanı sıra Kaplan–Meier/Log-rank ve çok değişkenli Cox regresyon uygulanmıştır. Toplam 731 olgunun %57'si erkek, yaş ortalaması 64,38±12,43 yıl olup preoperatif metastazı olmayan grup 635, preoperatif metastatik grup 96 hastadan oluştu. Preoperatif tümör belirteç grupları, özellikle preoperatif metastazı olmayan hastalarda tümör yükü, agresiflik göstergeleriyle uyumlu dağılım sergileyerek tümör çapı, çıkarılan lenf nodu sayısı ve vasküler invazyon ile ilişkili bulundu. T evresi ve genel evre (stage) dağılımında belirgin farklılıklar saptanırken, N evresi tek başına anlamlı ayrışmadı. Nüks riskini açıklamada en güçlü belirleyiciler postoperatif tümör belirteçleri olarak izlendi. Preoperatif metastazı olmayan grupta postoperatif CEA yüksekliği (≥5 ng/mL) olan olgularda nüks oranı %31,3 olarak görülürken, normal grupta %11 idi. Medyan DFS 24 ay vs 38 ay bulundu. Postoperatif CA 19.9 yüksekliği (≥35) olan hastalarda nüks %38,7 olarak görülmüşken, normal grupta %17,4 olup medyan DFS 17 ay vs 33 ay saptandı. Çok değişkenli analizde preoperatif metastazı olmayan grupta postoperatif CA 19.9 yüksekliği (HR/OR≈2,276; p=0,001) ve postoperatif CEA yüksekliği (HR/OR≈3,567; p=0,001) nüks için bağımsız risk göstergeleri olarak öne çıktı. Preoperatif metastazı olan hastalarda ise postoperatif CA 19.9'un evre ve sağkalım parametreleri üzerine ayırıcı etkisi belirgin değilken, postoperatif CEA yüksekliği PFS açısından olumsuz eğilim gösterdi. Sonuç olarak, özellikle metastazı olmayan KRK hastalarında preoperatif belirteç düzeyleri hastalık yüküyle ilişkili ipuçları sunarken, nüks riskini öngörmede en güçlü ve bağımsız göstergeler postoperatif CEA ve CA 19.9 düzeyleridir. Bu nedenle postoperatif dönemde tümör belirteç düzeyi yüksekliği saptanan olgularda takip stratejisinin daha yakın ve dikkatli planlanması önerilir.
Özet (Çeviri)
In colorectal cancer (CRC) follow-up, the most commonly used tumor markers carcinoembryonic antigen (CEA) and carbohydrate antigen 19-9 (CA 19-9) may rise before clinical and radiological findings and thus provide early information regarding recurrence. The aim of this thesis was to evaluate the association of preoperative and postoperative CEA and CA 19-9 levels with disease stage, and to assess their role in predicting recurrence and survival in patients with colorectal cancer. This study was conducted as a retrospective review of 1126 patients who underwent surgery at Istanbul Medeniyet University Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital between January 1, 2012 and June 1, 2025. A total of 731 patients aged ≥18 years with available CEA and CA 19-9 records and accessible staging and follow-up data were included. Patients were grouped according to the presence of metastasis at the time of surgery as non-metastatic (Stage I–III) and metastatic (Stage IV). Statistical analyses were performed using SPSS 27, and appropriate parametric/non-parametric tests were applied in addition to Kaplan–Meier/log-rank analyses and multivariable Cox regression. Of the 731 patients, 57% were male and the mean age was 64.38±12.43 years. The non-metastatic group comprised 635 patients, while the metastatic group included 96 patients. Preoperative tumor-marker groups, particularly among non-metastatic patients, showed distributions consistent with tumor burden and aggressiveness and were associated with tumor diameter, the number of harvested lymph nodes, and vascular invasion. Significant differences were observed in T stage and overall stage distribution, whereas N stage alone did not show significant discrimination. Postoperative tumor markers emerged as the strongest determinants of recurrence risk. In the non-metastatic group, the recurrence rate was 31.3% among patients with elevated postoperative CEA (≥5 ng/mL), compared with 11% in those with normal levels; median DFS was 24 months versus 38 months. Among patients with elevated postoperative CA 19-9 (≥35), recurrence was observed in 38.7% versus 17.4% in the normal group, and median DFS was 17 months versus 33 months. In multivariable analyses of the non-metastatic group, elevated postoperative CA 19-9 (HR/OR≈2.276; p=0.001) and elevated postoperative CEA (HR/OR≈3.567; p=0.001) were identified as independent risk indicators for recurrence. In metastatic patients, postoperative CA 19-9 did not show a clear discriminatory effect on stage or survival parameters, whereas elevated postoperative CEA showed an unfavorable trend in terms of PFS. In conclusion, while preoperative tumor-marker levels provide clues regarding disease burden especially in non-metastatic colorectal cancer the strongest and independent predictors of recurrence risk are postoperative CEA and CA 19-9 levels. Therefore, closer and more careful follow-up strategies are recommended for patients with elevated postoperative tumor-marker levels.
Benzer Tezler
- Metastatik kolorektal kanserli hastalarda pan immun inflamasyon değerinin sağkalım üzerine etkisi
The effect of pan immune inflammation value on survival in patients with metastatic colorectal cancer
HAVVA ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
OnkolojiBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NADİRE KÜÇÜKÖZTAŞ
- İç hastalıkları anabilim dalı medikal onkoloji kliniğinde takip edilen kolorektal karsinom tanılı hastaların klinik ve demografik özellikleri
Clinical and demographic characteristics of patients with colorectal carcinoma followed at the medical oncology clinic of department of internal medicine
GÜLŞEN AKBULUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
OnkolojiAtatürk Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖMER TOPDAĞI
- Kolerektal kanserlerde tümör belirleyicilerinin incelenmesi
Investigation of tumor markers in colorectal cancer
AYŞEGÜL ÇİFTLİKÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Tıbbi Biyolojiİnönü ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BÜLBİN SUNAR AKBAŞAK
- Nötrofil / lenfosit oranının kolorektal kanser prognozunda prediktif değeri
Neutrophil / lymphocyte ratio prognosis predictive value of colorectal cancer
UĞUR AÇIKALIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Genel CerrahiAdnan Menderes ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ENDER DEMİRKIRAN
- Metastatik kolorektal kanser hastalarında prognoza etki eden faktörler
Prognostic factors in pati?ents with metastatic colorectal cancer
BAKİ EKER