2000 Sonrası Kazakistan sinemasında kültürel ve mitolojik unsurlar
Cultural and mythological elements in Kazakhstan cinema after 2000
- Tez No: 998157
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BEYAZIT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Mitoloji, Sinema, Mitology, Cinema
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanoğlunun bilinmeyene karşı aradığı cevaplar mitlerin doğuşuna zemin hazırlamıştır. Sözlü gelenek içerisinde nesilden nesile aktarılan mitler, günümüzde çağdaş sanatlarla varlığını devam ettirmektedir. Geniş kitlelere hızlı ulaşabilen yapısıyla sinema bu geleneği sürdüren bir sanat dalı olarak öne çıkmaktadır. İçinde yeşerdiği toplumun kültürel unsurlarıyla etkileşim halinde olan sinemanın Türk kültür ve mitolojisiyle olan ilişkisini tespit edebilmek için Türklerin ilk yurdu olan Orta Asya coğrafyasındaki sinema faaliyetlerinin incelenmesi büyük bir önem arz etmektedir. Bu kapsamda Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'nin sinemaları üzerine araştırmalar yapılmış ve bağımsızlık sonrası Kazakistan sineması çalışmaya dâhil edilmiştir. Örneklemler ise 2000 yılı ve sonrasında çekilen filmlerle sınırlandırılmıştır. Bağımsızlık sonrası dönemde Kayıp Kuşak olarak adlandırılan yönetmenler Akan Satayev, Ermek Tursunov ve Rustem Abdraşev'in toplam on iki filmi bu çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Türklere ait kültürel ve mitolojik motiflerin sinemadaki izlerinin arandığı bu çalışmada; bu motiflerin neler ifade ettiği, sinema diline olan etkileri ve bu bağlamda sinemanın kültür aktarımındaki rolünün tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma özelliklerini taşıyan çalışmada elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. 2000 Sonrası Kazakistan Sinemasında Kültürel ve Mitolojik Unsurlar başlıklı tez çalışmasında eski Türk inanışlarından günümüze birçok kültürel ve mitolojik unsur tespit edilmiştir. Bozkır kültürünün özelliklerini yansıtan avcılık, çadırlar, demircilik, Gök Tanrı inancı ve Şamanist ritüeller çalışmada tespit edilen bulguların ana hatlarını oluşturmaktadır. Bu bağlamda konusunu İslamiyet öncesi dönemde Türklerin dünya görüşünden alan filmlerde yoğun bir mitoloji kullanımı söz konusu iken İslamiyet'in kabulünden sonraki dönemleri ele alan filmlerde daha çok dinî ve kültürel unsurlar öne çıkmıştır. Bu değişim, İslamiyet ile beraber bazı mitolojik motiflerin çeşitli dönüşümler geçirdiğini de göstermektedir. Ayrıca çalışmada tespit edilen çeşitli geleneksel uygulamaların ve kıyafetlerin Orta Asya'dan Anadolu'ya taşınarak kültürel süreklilik sağlandığı gözlemlenmiştir. Tüm bunlarla beraber örneklemlerde yer alan mitolojik unsurların sembolik anlamlarının filmlerdeki olay örgüsüyle uyumlu kullanıldığı görülmüştür. Bu bağlamda görsel ve işitsel duyulara hitap ederek yüksek bir etki gücüne sahip olan sinema, günümüzün en önemli kültür aktarımı araçlarından biri olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
The human quest for answers to the unknown has laid the groundwork for the emergence of myths. Transmitted orally from generation to generation, myths continue to exist today through contemporary forms of art. Owing to its capacity to reach large audiences rapidly, cinema stands out as an art form that preserves this tradition. In order to identify the relationship between cinema which interacts with the cultural elements of the society in which it develops and Turkish culture and mythology, it is of great importance to examine cinematic practices within Central Asia, the first homeland of the Turks. In this context, research was conducted on the cinemas of the Central Asian Turkic Republics, and post-independence Kazakh cinema was included in the study. The sample was limited to films produced in the year 2000 and thereafter. The sample of this study consists of twelve films directed by Akan Satayev, Ermek Tursunov, and Rustem Abdraşev, who are regarded as representatives of the post-independence Lost Generation. This study, which investigates the traces of cultural and mythological motifs belonging to the Turks in cinema, aims to identify what these motifs signify, their effects on cinematic language, and, in this context, the role of cinema in cultural transmission. In the analysis of the data obtained within this qualitative research, the descriptive analysis method was employed. In this dissertation titled Cultural and Mythological Elements in Kazakhstan Cinema After 2000, numerous cultural and mythological elements from ancient Turkic beliefs to the present day have been identified. Hunting traditions, yurts, blacksmithing, the belief in the Sky God (Gök Tanrı), and shamanistic rituals, all reflecting characteristics of steppe culture, constitute the main findings of the study. In this regard, while films that draw their subject matter from the pre-Islamic period of the Turks' worldview make extensive use of mythology, films that address the periods following the adoption of Islam tend to foreground religious and cultural elements instead. This transformation also indicates that various mythological motifs underwent transformation following the adoption of Islam. Furthermore, the study observes that certain traditional practices and garments identified in the films were carried from Central Asia to Anatolia, thereby ensuring cultural continuity. Additionally, the symbolic meanings of the mythological elements found in the sample films were used in harmony with the narrative structures. In this context, cinema addressing both visual and auditory senses and possessing substantial persuasive power emerges as one of the most significant means of cultural transmission today.
Benzer Tezler
- 2000 sonrası Kazakistan bağımsız belgeselciliği
Independent documentary filmmaking in Kazakhstan after 2000
TOLKYN URMANBEKOVA
Doktora
Türkçe
2026
Radyo-TelevizyonSelçuk ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMİZ GÖKBUDAK
- Failed democratic experience in Kyrgyzstan: 1990-2000
Demokrasiye geçişte başarısızlık: Kazakistan deneyimi: 1990-2000
OURAN NİAZALİEV
Yüksek Lisans
İngilizce
2004
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PINAR AKÇALI
- 1990 sonrası Kazak resim sanatında Türk mitolojisi motifleri
Turkic mythology motifs in post-1990 Kazakh painting art
AIGERIM YILDIZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2022
Güzel SanatlarAkdeniz ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KARAÇAĞ
- Postkolonyal teori çerçevesinde Kazakistan'ın kültür politikaları
Cultural policies of Kazakhstan within the framework of postcolonial theory
ABZAL DOSBOLOV
Doktora
Türkçe
2021
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FIRAT PURTAŞ
- Kazakistan ve Türkiye'de kadına yönelik sosyal politikaların değerlendirmesi (1991-2021 )
An evaluation of social policy on women in Kazakhstan and Turkey (1991-2021
DİLEK ÖZSOY
Doktora
Türkçe
2022
TarihHacettepe ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVGENİA ÜNAL