Türkçe dersi öğretim programı'nın kültürel değerlere duyarlı eğitim açısından incelenmesi
An examination of the turkish language curriculum in terms of culturally responsive teaching
- Tez No: 998446
- Danışmanlar: PROF. DR. SERTEL ALTUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkçe Dersi Öğretim Programı (2019) ve Türkçe ders kitaplarının kültürel değerlere duyarlı eğitim açısından incelemeyi; programın uygulayıcıları olan Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin kültürel değerlere duyarlı eğitime yönelik görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Öğretim programının çok boyutlu olarak ele alındığı bu araştırmada derinlemesine ve karşılaştırmalı veriler elde etmek için nitel araştırma yöntemlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında rubrik yoluyla Türkçe öğretim programının temel felsefesi ve kazanımları, öğrenme öğretme yaklaşımı, ölçme değerlendirme yaklaşımı ile Türkçe ders kitapları (27 adet) kültürel değerlere duyarlı eğitim açısından incelenmiştir. İkinci aşamada ise ilgili öğretim programının uygulayıcısı olan Türkçe ve sınıf öğretmenleriyle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Türkçe öğretim programının temel felsefesinde, öğrenme öğretme ve ölçme değerlendirme yaklaşımında kültürel değerlere duyarlı bir perspektif vurgulanmasına rağmen programın kazanımlarında ve ders kitaplarında buna yönelik yaklaşımın sınırlı biçimde yansıtıldığı ortaya konulmuştur. İncelenen kazanımlarında kültürel değerlere duyarlı eğitimin sadece eleştirel düşünmek boyutuyla ilgili içeriklerin yer aldığı görülmüştür. İncelenen kitaplara bakıldığında ise bazı kitaplarda kültürel değerlere duyarlı eğitime yönelik kavramların (saygı duymak, kültürel farkındalıklı olmak, empati kurmak, birlikte öğrenmek, hoşgörülü olmak, sosyal adaletli olmak, ön yargısız olmak, açık fikirli olmak, kültürel farklılıklara değer vermek, eleştirel düşünmek) birçoğunun ele alındığı fakat kitapların çoğunda kültürel değerlere duyarlılıkla ilgili içeriklerin çok az yer aldığı görülmektedir. Dolayısıyla ders kitaplarında kültürel değerlere duyarlı eğitim yaklaşımının temel kavramlarına yönelik konulara yer verildiği fakat bu eğitim yaklaşıma ilişkin metin ve etkinlik örneklerinde hem içerik hem de nicelik olarak dengeli bir dağılımın yapılmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin görüşlerine bakıldığında ise bu eğitim yaklaşımının öğrenciler üzerinde akademik başarı, sosyal duygusal gelişim ve kültürel farkındalık gibi birçok olumlu etkisinin olduğu dolayısıyla öğretim sürecinde kültürel değerlere duyarlı eğitimin dikkate alınması gereken bir yaklaşım olduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan bu yaklaşımın öğretim sürecinde etkin kullanılabilmesi için öğretmenlerin buna yönelik eğitim almaları ve kitap içeriklerinin kültürel anlamda zenginleştirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the Turkish Language Curriculum (2019) and Turkish language textbooks in terms of culturally responsive teaching and to reveal the views of Turkish language teachers and elementary teachers who are the practitioners of the curriculum, regarding culturally responsive teaching. In this study which addresses the curriculum in a multidimensional manner, one of the qualitative research methods, a single embedded case study design was preferred to obtain in depth and comparative data. In the first stage of the study, the fundamental philosophy and learning outcomes of the Turkish Language Curriculum, its teaching learning approach, assessment and evaluation approach, as well as Turkish language textbooks (27 in total), were examined through a rubric in terms of culturally responsive teaching. In the second stage, interviews were conducted with Turkish language teachers and elementary teachers who are the practitioners of the relevant curriculum, using a semi-structured interview form. According to the findings obtained from the research, although the core philosophy of the Turkish language curriculum and its approaches to teaching, learning and assessment emphasize a culturally responsive perspective, it has been revealed that this approach is reflected only to a limited extent in the curriculum outcomes and textbooks. It was observed that, in the examined learning outcomes, culturally responsive teaching is represented only in content related to the dimension of critical thinking. An examination of the textbooks revealed that, while some books address many concepts related to culturally responsive teaching such as respect, cultural awareness, empathy, collaborative learning, tolerance, social justice, open-mindedness, valuing cultural differences, and critical thinking but most textbooks include very limited content on cultural responsiveness. Therefore, while the textbooks include topics related to the core concepts of a culturally responsive teaching approach, it was found that the texts and activity examples reflecting this approach are not distributed in a balanced manner in terms of both content and quantity. According to teachers' perspectives, this educational approach has numerous positive effects on students, including academic achievement, socio-emotional development, and cultural awareness. Therefore, it has been emphasized that culturally responsive education should be considered an essential approach in the teaching process. Furthermore, it has been suggested that, in order for this approach to be effectively implemented in the teaching process, teachers need to receive training on culturally responsive teaching and textbook content should be enriched with culturally meaningful elements.
Benzer Tezler
- Kültürel değerlere duyarlı eğitim açısından sınıf öğretmenliği lisans programının değerlendirilmesi
Evaluating elementary teaching undergraduate program in terms of culturally responsive pedagogy
KASIM KARATAŞ
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimDicle ÜniversitesiEğitim Programları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHÇET ORAL
- Ortaöğretim görsel sanatlar dersinde sanat eserlerinin öğretiminde interaktif öğrenme yönteminin kullanımı
Introducing artists' paintings to 9th grade students with an interactive learning method
AYGÜL AŞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarGazi ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ASLAN
- Açık ve örgün eğitim sosyal bilgiler ders kitapları ve öğretim programında somut olmayan kültürel miras ögelerinin incelenmesi
Examination of the intangible cultural heritage elements in open and formal education social studies textbooks and curriculum
AYŞEGÜL PEHLİVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE KOLAÇ
- 2024 Türkçe dersi öğretim programı içerisinde yer alan 5. ve 6. sınıf temalarındaki etnopedagojik değerler
Ethnopedagogical values in the 5th and 6th grade themes of the 2024 Turkish language curriculum
EDANUR SAMANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ YEŞİL