Kalkınmacı devlet perspektifinden Türk bankacılık sistemi yoluyla ihracata dayalı sanayi sektörlerine yönelik finansal teşviklerin analizi
Analysis of financial incentives for export-oriented industrial sectors through the Turkish banking system from the perspective of the developmental state
- Tez No: 998470
- Danışmanlar: PROF. DR. SELMA SEVİNÇ ORHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Devlet, Finansallaşma, Kalkınma planları, Kredi politikaları, Teşvikler, İhracat, State, Financialization, Development plans, Credit policies, Incentives, Export
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kalkınma düzeyi yüksek ülkelerde devletin ekonomide hangi rolleri üstlendiği, hangi politikalar ve araçlarla piyasaya entegre olduğu ve devlet müdahalesinin hangi koşullarda ve ölçüde gerekli olduğu, kalkınma iktisadı literatürünün temel tartışma alanlarındandır. Bu tez, literatürde klasik formunu Asya'daki geç sanayileşme deneyimleriyle kazanan, günümüzde ise dijitalleşme, finansallaşma, sürdürülebilirlik ve küresel rekabet gibi dinamikler bağlamında yeniden yorumlanan kalkınmacı devlet yaklaşımını esas alarak Türkiye'de kalkınmacı devlet unsurlarını incelemektedir. Buradan hareketle kalkınma roketinin yakıtı olarak görülen ihracata yönelik üretimin desteklenmesinde kullanılan finansal araçlar, bankacılık sisteminin kurumsal yapısı ve seçici kredi uygulamaları ile ihracat kredilerinin ihracat performansına katkısı üzerinden değerlendirilmektedir. Bu amaçla, 2003–2024 dönemine ait aylık ihracat kredisi ve ihracat verileri kullanılarak, kriz sonrası finansal mimarinin yeniden yapılandırılması ve teşvik mekanizmalarının kurumsallaşma süreci analize dâhil edilmiştir. Makroekonomik zaman serilerinin durağan olmaması dikkate alınarak yapısal kırılmalı birim kök testleri uygulanmış, değişkenler arası uzun dönemli ilişki Gregory–Hansen eşbütünleşme testi ile, kısa dönem dinamikleri ise Granger nedensellik testi ile ölçülmüştür. Ampirik bulgular, ihracat kredileri ile toplam ihracat arasında yapısal kırılmaları içeren güçlü bir uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunduğunu göstermektedir. Buna karşılık kısa dönem nedensellik testleri, iki değişken arasında tek yönlü veya çift yönlü anlamlı bir nedensellik olmadığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, Türkiye'de ihracata yönelik finansal teşviklerin ihracat performansını doğrudan kısa vadeli kredi genişlemesi üzerinden değil, uzun vadede yatırım kararlarını, kapasite kullanımını ve sektör kompozisyonunu etkileyen kurumsal kanallar üzerinden güçlendirdiğini ima etmektedir. Çalışma, kalkınmacı devlet teorisi ile Türkiye'nin seçici kredi politikalarının güncel uygulamalarını birlikte ele alarak, kamu bankalarının, sanayi politikasının finansal ayağını tamamlayıcı bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The question of which roles the state assumes in high-income economies, through which policies and instruments it engages with markets, and under which conditions and to what extent intervention becomes necessary constitutes a central debate in development economics. This thesis examines elements of the developmental-state in Turkey, drawing on an approach shaped by the late-industrialization experiences of the Asian Tigers and recently reinterpreted in the context of digitalization, financialization, sustainability, and global competition. In this framework, financial instruments supporting export-oriented production are evaluated through the institutional structure of the banking system, selective credit practices, and the contribution of export credits to export performance. Monthly data on export credits and total exports for the period 2003–2024 are employed, incorporating the post-crisis restructuring of financial architecture and the institutionalization of incentive mechanisms. Structural break unit root tests are applied to address the non-stationary nature of macroeconomic time series; the long-run relationship between the variables is examined using the Gregory–Hansen cointegration method, while short-run dynamics are analyzed through Granger causality tests. Empirical findings indicate a strong long-term cointegration relationship between export credits and total exports driven by structural shifts, whereas no statistically significant causality is detected in the short run. These results suggest that export-oriented financial incentives reinforce export performance not through short-term credit expansion but through institutional channels shaping long-term investment decisions, capacity utilization, and sectoral composition. The study demonstrates that public banks play a complementary role in financing the strategic pillar of industrial policy within the developmental state framework in Turkey.
Benzer Tezler
- Kamu yönetimi açısından basel kriterlerinin değerlendirilmesi ve Türk bankacılık sektörü üzerine etkileri
An evaluation of basel criterias from the perspective of public administration and their impacts on Turkish banking sector
HÜSEYİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
BankacılıkNiğde ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERNUR GENÇ
- Güneydoğu sorunu ve Turgut Özal'ın yaklaşımı
The Southeast problem and Turgut Özal's approach
SEYDALİ EKİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Siyasal BilimlerTurgut Özal ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET KÖSECİK
- Doğu Asya ekonomilerinde kalkınma deneyimi Türkiye karşılaştırması
The East Asian development experince compered to Turkey's experience
NURAN HALİSE BELET
- Post-kolonyal ülkelerde küreselleşme ve kalkınma: Gine Cumhuriyeti örneği
Globalization and development in post-colonial countries: The case of the Republic of Guinea
MAMADI MBALOU SANOH
Doktora
Türkçe
2025
Kamu YönetimiOndokuz Mayıs ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENK AYGÜL
- Türkiye'nin eğitim politikaları üzerinde millileşme ve batılılaşma hareketleri
Nationalization and westernization movements on Turkey's education policies
MUTLU SADIK FİDAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL AYDOĞAN